Opinie

Van incident naar incident

Frits Abrahams

Als het om racisme in Nederlandse voetbalstadions gaat, hebben we allemaal een slecht functionerend geheugen. Nou ja, bíjna allemaal – ik in ieder geval ook. Zou het iets met verdringing van onverdedigbare feiten te maken kunnen hebben?

Zo las ik tot mijn verbazing dat FC Den Bosch op dit gebied al eerder in opspraak was gekomen. In januari 2013 werd de zwarte AZ-spits Jozy Altidore met oerwoudgeluiden belachelijk gemaakt. FC Den Bosch moest de KNVB een boete van 10.000 euro betalen. Ik zal destijds zeker over die rel gelezen hebben, maar kennelijk zonder er lang bij stil te staan. Onbewust zal ik hebben gedacht: ach, een incident.

Toen ik naar andere ‘incidenten’ in Nederlandse stadions zocht, stuitte ik al snel op een schandaal in januari 2016 bij ADO Den Haag. Daar werd Ajacied Riechedly Bazoer bestookt met oerwoudgeluiden en een racistisch ‘bananenlied’. ADO kreeg een onvoorwaardelijke boete van 5.000 euro, een milde straf, omdat de club volgens de KNVB na afloop ‘voldoende’ optrad. Als heel Ajax van het veld was gestapt, zou de KNVB dat hebben geaccepteerd, liet de KNVB-directie weten.

Ajax-keeper André Onana hoorde oerwoudgeluiden bij Vitesse (2017) en bij Roda JC (2018), PSV’er Joshua Brenet bij VVV (2017). Ik was het allemaal vergeten. Wat ik me nog wel goed herinnerde, was het interview dat Frénk van der Linden in 1991 voor NRC Handelsblad met Ajax-keeper Stanley Menzo maakte. Een openbaring voor de witte (toen nog blanke) toeschouwer die zich van geen kwaad bewust was. Heb ik toen ten onrechte verwacht dat iedereen goed naar Menzo zou luisteren?

Hij vertelde wat men zoal naar hem riep: „Kankerneger, hoerenjong, pleurisnikker, baviaan, vuile jood, er staat een aap in de kooi, apenheul-apenheul en rotaap, terug naar je hok.” Hij noemde ervaringen bij Heerenveen, NAC, PSV en Willem II. (Veel voetbalracisme in het zuiden, valt me nu op.) Na de SLM-vliegramp in 1989 in Suriname – waarbij Menzo overigens vrienden verloor – riep men bij FC Den Haag vanaf de tribune: „Menzo heeft het vliegtuig gemist, SLM, SLM, SLM.”

„Erger kun je het niet meemaken”, zei Menzo, „soms sta ik innerlijk te huilen in dat doel. Je verbrokkelt volledig. Het is dat je het niet wilt tonen, dat je het die lui niet gunt.” Hij voorspelde: „Ik zie er nog eens van komen dat een speler die niet langer tegen de beledigingen is opgewassen, gigantisch ontploft”.

Bijna dertig jaar later zijn de spelers niet langer van plan zich in te houden. Ahmad Mendes Moreira van Excelsior zal in Den Bosch, al of niet bewust, geïnspireerd zijn door het voorbeeld van Mario Balotelli van Brescia, die bij Hellas Verona het veld wilde uitlopen na racistische spreekkoren. Romelu Lukaku, de Belgische spits van Internazionale, zei: „De UEFA moet streng optreden. Het baat niet dat we allemaal een bordje ‘nee tegen racisme’ ophouden als er daarnaast geen actie komt.”

De topspelers nemen het niet langer, de andere gekleurde spelers zullen volgen. Nu nog de andere spelers en hun trainers. Tot nu toe bleken de teams steeds bereid de onderbroken wedstrijd uit te spelen, ook uit vrees voor stevige sancties door de bond. Er komt een moment dat ze van het veld vertrekken en in de kleedkamer blijven. De bond zal daarvoor begrip moeten hebben. Incidenten blijven geen incidenten als er te veel van komen.