Reportage

‘De wereld op z’n kop: patiënten maken zich zorgen om ons’

Staking Het personeel van ziekenhuizen staakte woensdag voor 5 procent loonsverhoging. Vakbonden zijn bereid tot nieuwe acties.

Staking van het personeel van ziekenhuizen op het Jaarbeursplein in Utrecht.
Staking van het personeel van ziekenhuizen op het Jaarbeursplein in Utrecht. Foto Dieuwertje Bravenboer

Het is even na negen uur ’s ochtends als in de centrale hal van het HMC Westeinde luid gejoel klinkt. Een grote groep medewerkers van Haagse ziekenhuizen trapt hier de landelijke ziekenhuisstaking af. Sommigen blazen hard op fluitjes en toeters en houden spandoeken omhoog. Met daarop dreigementen (‘Wij zorgen met liefde en lef, zonder goede CAO zijn wij weg!’) en grappen (‘Bezuiniging in de zorg: binnenkort doe-het-zelf-afdeling geopend’).

Op een klein, geïmproviseerd podium spreekt Jeannet van den Berg, medewerkster van de afdeling dermatologie, het stakende personeel toe. Ze heeft de afgelopen dagen vijftig patiënten moeten afbellen. Hoe die reageerden? „Ze zeiden allemaal: terecht dat jullie gaan staken. Het is eigenlijk de wereld op z’n kop als patiënten zich zorgen maken om ons.”

Lees ook De verpleegkundige moet op vijf plekken tegelijk zijn

Verpleegkundige Mirjam Graat draagt daarna een actiegedicht voor, over hoe zwaar en frustrerend het werk soms is geworden. Dat ze soms te laat komt bij een patiënt en die dan in bed heeft geplast. „Ik verdring de tranen in m’n ogen, ik weet dat het niet onze schuld is.” Het ontroert sommige toehoorders zichtbaar. „Het is het mooiste beroep dat er is, maar wij trekken dit niet langer”, zegt Graat. Ze krijgt een daverend applaus.

Erehaag in het ziekenhuis

De ongeveer honderd Haagse ziekenhuismedewerkers die naar de landelijke actie in Utrecht gaan, lopen door een erehaag van personeel naar de bussen. Personeel van ruim 90 procent van de ziekenhuizen doet deze woensdag mee aan de unieke landelijke staking. De spoedzorg gaat gewoon door, maar veel planbare zorg niet. De actievoerders eisen 5 procent loonsverhoging, meer dan de werkgevers willen bieden. De cao-onderhandelingen zitten al maanden muurvast.

Dat personeel in de zorg gaat staken, is „heel bijzonder”, zegt Ans de Kort. Ze is al 35 jaar verpleegkundige en is net in de bus naar Utrecht gestapt. De Kort herinnert zich alleen dat ze ruim dertig jaar geleden ook eens actie voerde, toen ze nog bij het Antoniushove-ziekenhuis in Leidschendam werkte. „Toen hebben we een kruispunt bezet met ziekenhuisbedden. Maar nu is het echt een landelijke actie, dat zegt wel wat.”

De Korte is drie jaar geleden gestopt als verpleegkundige aan het bed. Ze vond dat ze te weinig tijd meer had voor haar patiënten. Ze heeft in al die jaren een „verzakelijking” in de zorg gezien. „Het aantal operaties is enorm omhoog gegaan, de ligduur van patiënten is veel korter geworden. Maar de patiënten die er liggen, hebben veel zorg nodig, terwijl er minder personeel is. De rek is eruit.”

‘Salaris om te janken’

Tamara Bos (27), die even verderop in de bus zit, zou ook willen dat ze meer tijd had voor patiënten. „Ik werk als verpleegkundige op de afdeling oncologie, daar worden mensen geopereerd aan een tumor. Dat is heel heftig, maar soms kan ik niet eens even naast iemand gaan zitten om te vragen hoe het gaat. Dat is toch niet de bedoeling van zorg.”

Die 5 procent loonsverhoging is echt nodig, ook om het beroep aantrekkelijker te maken om voor te kiezen, vindt Bos. „Ons salaris is eigenlijk om te janken.”

Lees ook Interview met ziekenhuisdirecteur Jaap van den Heuvel

Op het Jaarbeursplein verzamelen zich volgens een schatting van vakbond FNV ruim 2.000 mensen. Er is koffie en thee en de actievoerders bewegen mee op bekende nummers als Leef van André Hazes jr. om warm te blijven. De stakers dragen outfits als witte dokterjassen, blauwe jassen uit de operatiekamer en hoofd- en mondkapjes. Drie dames zijn verkleed als naakte vrouwen en zingen luid: „Zo wreed, zo wreed, de zorg wordt uitgekleed!”

Sprekers van de verschillende vakbonden steken de zorgmedewerkers een hart onder de riem. „Het lijkt hier wel een feestje, maar we staan hier niet omdat het leuk is”, zegt Joost Veldt van CNV. FNV-voorman Han Busker zegt dat „heel Nederland achter jullie gerechtvaardigde eis voor een fatsoenlijk loon staat”. Dat de werkgevers dat nog niet begrepen hebben, noemt hij „onvoorstelbaar”. Busker waarschuwt: „We gaan net zo lang met de acties door tot onze eisen zijn ingewilligd.”

‘Schaam je kapot’

Dan verschijnt werkgeversbaas Ad Melkert, de voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ). Hij wordt onthaald met luid boegeroep en gejoel. Een deel van de actievoerders zingt „Schaam je kapot!” en „Adje, rot op!” Melkert zegt dat hij de zorgen van de stakers „ongelofelijk serieus neemt”. Die 5 procent loonsverhoging vindt Melkert „prima”, „maar het moet wel betaald worden”. „Dat is de boodschap die we in Den Haag moeten overbrengen.”

Zowel de vakbonden als de werkgevers zaten de afgelopen dagen aan tafel bij minister Bruno Bruins (Medische Zorg, VVD). Hij probeert te bemiddelen, maar zei tot nu toe niet speciaal voor het ziekenhuispersoneel extra geld te willen uittrekken. Maria van ’t Veer, werkzaam bij het Spaarne Gasthuis in Haarlem, hoopt dat de politiek door de staking toch in beweging komt. „Als wij staken, is er echt wat aan de hand. Dit gaat om de toekomst van de zorg, de toekomst van ons allemaal.”

Correctie (20 november 2019): In een eerdere versie stond de Nederlandse Vereniging voor Ziekenhuizen. Dat moet zijn: de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen.