Wachttijden asielzoekers kosten overheid miljoenen

Immigratie- en Naturalisatiedienst De staatssecretaris van Asiel stelt een onderzoek in naar lange wachttijden bij IND, die schadevergoedingen tot gevolg hebben.

De wachttijden bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) zijn zo ver opgelopen, dat de overheid komend jaar naar verwachting drie keer zoveel geld zal moeten uitkeren aan schadevergoedingen. Dit jaar betaalde de overheid 5,5 miljoen euro dwangsommen aan asielzoekers die naar de rechter stapten, vanwege het wettelijk overschrijden van de wachttijden. Volgend jaar zal dat naar schatting 17 miljoen euro zijn en in 2021 16 miljoen euro. Dat staat in een brief van staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (Asiel en Migratie, VVD) die zij maandag aan de Tweede Kamer stuurde.

Broekers-Knol schrijft dat ze dat „onacceptabel” vindt. „De oplossing hiervoor is dat we de doorlooptijden bij de IND verkorten. Daar spannen we ons nu maximaal voor in”, aldus de staatssecretaris. Ook stelt ze een extern onderzoek in naar de IND, uit te voeren door een onafhankelijke en externe partij, om de asielprocedure bij de IND door te lichten om „op korte termijn met voorstellen te komen die moeten leiden tot verdere verbeteringen van de uitvoering van de asielprocedure”.

Lees ook: het kabinet wil uitgeprocedeerde asielzoekers sneller uitzetten. Maar zij doen een beroep op uitstel om gezondheidsredenen,ook als ze niet heel ziek zijn.

Over de lange wachttijden bij de IND bestaan al langer zorgen bij de Tweede Kamer en bij asieladvocaten. Die kunnen oplopen tot twee jaar, terwijl de officiële procedure voor asielzoekers acht dagen duurt. Het duurt vooral vaak lang voordat de aanvraag in behandeling wordt genomen. De komende tijd zullen de wachttijden nog verder oplopen.

Als belangrijkste oorzaak wijst de staatssecretaris op het inperken van het aantal IND-werknemers in 2017, toen de instroom toenam, in combinatie met de financiering van de IND „die niet verder reikte dan de korte termijn”. Op aandringen van de Kamer werd al in de voorjaarsnota structureel meer geld vrijgemaakt voor de IND.

In het voorjaar zegde de voorganger van Broekers-Knol toe dat de IND er in 2021 toe in staat zou zijn om 90 procent van de aanvragen binnen de wettelijke termijn af te doen. Maar dat zal moeilijk worden, schrijft de staatssecretaris nu. Dat komt mede door de verwachting van meer instroom komend jaar. „Het werven en opleiden van personeel kost veel tijd en de tijd om de toezegging aan uw Kamer te realiseren is daardoor krap.”

In de brief belooft Broekers-Knol te onderzoeken of de meest kansrijke aanvragen voorrang kunnen krijgen. Daarbij gaat het om asielzoekers met een nationaliteit die historisch gezien een grote kans hebben op asiel.

De brief komt vlak voor het debat over de begroting van Justitie en Veiligheid, waar ook de onderwerpen asiel en migratie onder vallen.