Interview

‘De les voor Iran is: verzet loont, een deal niet’

Abbas Araghchi

onderminister

Nog steeds kan het nucleair pact uit 2015 worden gered, zegt Irans onderminister Abbas Araghchi. Maar dan moet Europa zijn nek durven uitsteken.

Europa zou zich wel wat meer mogen inspannen om het nucleair akkoord te redden met Iran, dat het zegt te willen voortzetten. Dat is de boodschap waarmee de Iraanse onderminister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi maandag Den Haag bezocht, op een moment dat zijn land gebukt gaat onder protesten tegen verhoogde brandstofprijzen.

De deal uit 2015 houdt in dat Iran zijn nucleair programma beperkt en strenger toezicht toelaat in ruil voor verlichting van de sancties. Het zit de Iraanse regering hoog dat een akkoord, waarin ze zo veel heeft geïnvesteerd, nu „op de hartbewaking ligt”, zoals Araghchi het tijdens een gesprek in de ambtswoning van de ambassadeur in Wassenaar formuleert. „Ik wil onderstrepen dat een van de lessen die wij uit de kwestie met het JCPOA [het nucleair akkoord] trekken, is dat het resultaat van de deal en het naleven ervan door ons kennelijk is dat er opnieuw sancties zijn opgelegd. Als dat zo is, moeten we misschien onze benadering veranderen. Hoe, dat kan ik nog niet zeggen. Een andere les is dat verzet meer loont dan bereidheid tot samenwerking.”

Dat laatste is een verwijzing naar Noord-Korea dat zich rustig bleef bewapenen en wiens leider toch door president Trump werd geroemd als een man met wie hij zaken kon doen.

Araghchi laat in het midden of de huidige onrust in Iran een direct gevolg is van de sancties die Trump oplegde na zijn eenzijdige terugtrekking uit het nucleair akkoord in 2018. „Niemand kan ontkennen dat de sancties ons veel kosten”, zegt hij en hij wijst erop dat velen in Iran diep teleurgesteld zijn dat de belofte van opheffing van de economische sancties uit het akkoord niet is nagekomen. „Tegelijk is het heel normaal wanneer mensen ontevreden zijn over het beleid van de regering om dat te tonen. Mensen hebben het volste recht te betogen en hun wensen te uiten. Dat gebeurt in elke democratische samenleving. Je ziet het ook elke zaterdag in Parijs [met de gele hesjes]. Maar niemand accepteert dat dat gepaard gaat met het gebruik van geweld of het in brand steken van openbare gebouwen.”

Waarin is Europa volgens u tekortgeschoten?

„Het is volkomen legitiem en legaal handel te drijven met Iran. Toch hebben Europese bedrijven zich teruggetrokken na de sancties van de VS. De Europese landen zeggen te willen vasthouden aan het JCPOA maar Europa heeft zich niet in staat of bereid getoond zich te verzetten tegen de Amerikaanse hegemonie over het financiële systeem. Ik zie liever dat Europa zijn soevereiniteit verdedigt en een fonds creëert om de eigen bedrijven te beschermen als ze bestraft worden door de VS, al voeren ze legitieme handel met Iran. De Europeanen zouden zich meer opofferingen moeten getroosten. Alles heeft een prijs. Zoals een oud gezegde in Iran luidt: je kunt niet gaan zwemmen als je niet nat wilt worden.”

Ziet u nog mogelijkheden om het JCPOA in leven te houden?

„Ik zie een kans als de andere kant het akkoord volledig naleeft. Iran heeft zijn deel van de kosten al betaald, nu moeten de andere deelnemers dat ook doen. We hebben geaccepteerd ons nucleair programma te beperken, We zijn onder een politiek gekomen van maximale druk van de VS. We hebben onder sancties te lijden. Er moeten praktische oplossingen worden bedacht om van de sancties af te komen.”

Ook de Franse president Macron probeert het akkoord te redden.

„We stellen op prijs wat hij doet. Maar de grote vraag is of de VS ook meedoen. In alle eerlijkheid zie ik nu geen grote kansen.“

En wil Iran praten over een uitgebreider akkoord, zoals velen in de VS hopen?

„Nee, we gaan niet opnieuw onderhandelen over het JCPOA. En over ons raketprogramma gaan we in elk geval niet onderhandelen [zoals Trump wil]. De raketten zijn essentieel voor onze veiligheid.”