Zelfs de top van de Belastingdienst was meedogenloos | D66 en FvD vinden elkaar

De Haagse Stemming Met Menno Snel, Joost Sneller en Jannie Visscher. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!

De rot bij de Belastingdienst zit veel dieper dan het „duo pek en veren”. SP’ers wil geen „excuustruus voor de VVD” meer zijn. En D66 poetst een kroonjuweel op.

AFPAKJESDAG: Als een inktvlek breidt het toeslagenschandaal bij de Belastingdienst zich uit. Staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66) beloofde vorige week een schadevergoeding aan de getroffen ouders in Eindhoven, maar daarmee lijkt de zaak nog niet voorbij. De nieuwste vrijgegeven documenten laten zien hoe breed de betrokkenheid was, schrijven RTL Nieuws en Trouw, tot aan de directie aan toe. De hoogste baas, schreven zijn eigen ambtenaren bijvoorbeeld onderling, wilde „alles laten dichtdraaien, dus ook toeslagen, zelfs als die waarschijnlijk wel goed zijn”. Uit dezelfde documenten wordt duidelijk hoe de uitvoerders tegen hun eigen werk aankeken: ze schrijven over „afpakjesdag”, over het „duo pek en veren” en „bij twijfel altijd afwijzen”.

VORDERINGEN: Het kabinet moest afgelopen week wel door het stof, na het snoeiharde rapport van de commissie-Donner dat vrijdag verscheen. Dat liet zien dat de fraudeopsporing volkomen op hol sloeg bij honderden Eindhovense ouders en de toeslagen die zij voor de kinderopvang ontvingen. Maar het rapport stond niet op zich. Afgelopen maand bleek steeds weer hoe zeer het toeslagensysteem aan reparatie toe is:

• Eind oktober oordeelde de Raad van State dat de Belastingdienst meer maatwerk moest bieden en een einde moest maken aan de manier waarop toeslagen in de kinderopvang tot nu toe worden teruggevorderd. Want die is grof: óf alles is in orde óf alles moet worden terugbetaald.

• Begin november bleek hoe moeilijk het voor de Belastingdienst is om de hoogte van toeslagen vooraf goed in te schatten: ruim de helft van de toeslagen wordt te hoog of te laag uitgekeerd en moet later worden aangevuld of ingevorderd.

• Vorige week, nog voor het rapport van Donner, liet een onderzoek door ambtenaren weinig heel van het hele toeslagenstelsel: dat gaat veel te sterk uit van voorspelbare inkomens en van een burger die het systeem kan begrijpen.

EN NU: Drastische ingrepen zijn nodig, concludeerden de ambtenaren in dat rapport. Maar welke? Marike Stellinga en Egbert Kalse gaven dit weekend in NRC een voorzet. Deel niet het hele bedrag in één keer uit. Voeg toeslagen samen. Of overweeg alle toeslagen direct over te maken naar wie ze ook krijgt. Hoe dan ook: doe iets aan een stelsel dat voor 1 miljoen huishoudens bedoeld was, maar waar inmiddels 6 van de 8 miljoen Nederlandse huishoudens gebruik van maken.

OK VROEMER: De snelheid gaat omlaag en we hebben het allemaal overleefd. De VVD lijdt in de peilingen op het eerste oog amper onder de verlaging van de maximumsnelheid naar 100 km/u. PvdA-leden riepen de partij zelfs al op tot een verdere verlaging naar 80 km/u rond natuurgebieden (gaan we niet doen, aldus Asscher). En in kleine Natura 2000-gebieden hebben ze er vertrouwen in dat hun beschermde status niet snel zal worden opgeheven, zoals het kabinet ambieert. Op naar de volgende beslissingen: 1 december maken provincies bekend hoe zij de stikstofuitstoot van boeren gaan aanpakken, later in de maand komt de commissie-Remkes met een versneld advies over de luchtvaartbranche.

BILLBOARDPOLITIEK: Lang, heel lang verzette de VVD zich in coalitieverband tegen de verlaging van de maximumsnelheid. Pas vorige week dinsdag kwamen de vier regeringspartijen tot een akkoord. Maar zelf waren de liberalen er toen al uit: de billboards langs de snelweg die de beslissing aan de VVD-kiezer moesten uitleggen, waren al een dag eerder gekocht. Je leest het in de NRC-reconstructie van een bijna-kabinetscrisis. Of luister naar de nieuwste aflevering van NRC-podcast Haagse Zaken, waarin we uitleggen waarom de VVD juist nu het gevoel heeft dat de partij zoveel inlevert.

GEEN EXCUUSTRUUS: Sinds een van de kandidaten zich op Twitter keerde tegen het imago van een partij voor „xenofobe, boze, witte mannen”, is de voorzittersrace bij de SP de saaiheid ontstegen. Maar daarmee is de weg omhoog nog niet direct teruggevonden, zag Pim van den Dool. Patrick van Lunteren – die van de tweet – denkt dat te kunnen doen door de successen als bestuurderspartij meer te vieren. Concurrent Jannie Visscher, die door het partijbestuur voor het voorzitterschap is voorgedragen, zit juist dichter op de confrontatiekoers van de vertrekkende voorzitter, Ron Meyer. Zij vreest voor een SP die een „excuustruus voor de VVD” dreigt te worden. Voer voor een leiderschapsstrijd, kortom.

BURGERRECHT: Als het even kan, grijpt Forum voor Democratie-voorman Thierry Baudet de kans aan om D66 te herinneren aan de kroonjuwelen van de partij. Waar is toch de democratische vernieuwingszin van de democraten gebleven? D66-Tweede Kamerlid Joost Sneller opent vandaag het tegenoffensief. Hij doet het voorstel om een burgeramendement in te voeren: wie 70.000 handtekeningen verzamelt (ongeveer de kiesdrempel voor één Kamerzetel), moet een bestaande wet kunnen bijsturen met inspraak in de Kamer. Dat is anders dan een referendum, volgens Sneller, want dit is minder zwart/wit. Onlangs kreeg hij al een meerderheid voor zijn voorstel om de Tweede Kamer meer inspraak te geven bij benoemingen op belangrijke overheidsposten, om een einde te maken aan de Haagse banencarrousel. Het partijkartel heeft er een tegenstander bij.

QUOTE VAN DE DAG:

„Ik zou bijna zeggen: ik hoop van niet.”

Staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66) op de vraag of het huidige systeem van toeslagen over tien jaar nog bestaat, bij Nieuwsuur.