Confrontatie met je sterfelijkheid: van 0 tot 100 jaar op YouTube

Internethit Mensen van 0 tot 100 noemen hun leeftijd in de video’s van Jeroen Wolf. De Amsterdammer trekt zo miljoenen kijkers uit de hele wereld. „Opeens begrijp je écht wat de virale kracht van internet is.”

Beelden uit de video die Jeroen Wolf maakte in de Chinese stad Chengdu.
Beelden uit de video die Jeroen Wolf maakte in de Chinese stad Chengdu.

Het idee is simpel. Vraag honderd mensen van één tot honderd jaar voor de camera naar hun leeftijd, en monteer de antwoorden sec achter elkaar. „Toch krijg ik emotionele reacties uit de hele wereld”, zegt documentairefilmer Jeroen Wolf over zijn YouTubekanaal. „In twee minuten ga je van pasgeboren tot hoogbejaard. Alsof een heel mensenleven zich voor je ogen voltrekt. Dat is een heel directe confrontatie met je eigen sterfelijkheid. Mensen zijn tot tranen geroerd, en vertellen dat de video ze heeft aangezet echt iets van hun leven te maken.”

Wolf kreeg het idee tijdens zijn lange wandelingen door Amsterdam. Hij haalde daarbij al regelmatig zijn camera tevoorschijn om spontaan mensen te filmen. „Elk gezicht vertelt een persoonlijk verhaal. En alle gezichten bij elkaar vertellen een verhaal over onze samenleving, en de verschillende culturen die hier samenkomen. Dat verhaal wilde ik kort en krachtig vertellen.”

De eerste dag krijgt zijn video driehonderd views op YouTube. „Twee weken later had ik er 300.000. Opeens begrijp je dan écht wat mensen bedoelen als ze praten over de virale kracht van internet.”

Miljoenen views

In totaal behaalt de eerste video enkele miljoenen views. Opmerkelijk genoeg komt een groot deel van de kijkers van buiten Nederland: het concept overstijgt kennelijk land- en taalgrenzen. Dat blijkt ook als Wolf eind 2016 de eerste copycat online vindt: een Russische vlogger die met zijn mobiele telefoon een al veel bekeken ‘1 tot 100’-versie heeft gemaakt. „Dat steekt uiteraard, zeker ook omdat het er heel amateuristisch uitzag. Ik heb toen besloten dat ik dit idee zelf verder moest uitwerken, in ieder geval voor alle grote wereldtalen. Een maand later zat ik in het vliegtuig naar New York.”

De afgelopen twee jaar volgden bezoeken aan Barcelona, Marrakesh, Berlijn, de Senegalese hoofdstad Dakar en het Chinese Chengdu. „Zeker in die laatste steden was ik normaal gesproken niet snel beland”, zegt Wolf. „Maar ook die andere steden zie je door de zoektocht naar geschikte kandidaten op een heel andere manier. In New York organiseren kerken bijvoorbeeld charity dinners in hun kelder. Daar komen vooral oudere mensen die geen geld meer hebben om zelf dagelijks boodschappen te doen. Heel ontroerend, en bovendien kreeg ik daar een heel warme ontvangst. Mensen die zich onzichtbaar voelen reageren heel dankbaar als iemand ze opeens weer even ziet.”

Politieverhoor

Dat geldt niet voor alle reizen. Ondanks de uitleg van een lokale fixer weigerden veel mensen in Dakar hun medewerking. „De internetcultuur is daar nog niet zo breed verspreid, en mensen begrepen het concept simpelweg niet”, vertelt Wolf.

Die ervaring was nog onschuldig in vergelijking met de ontvangst in Marrakesh. „Na een paar dagen filmen werden we daar klemgereden door de politie. Het repressieve beleid tegen critici van het koningshuis maakt Marokko tot een echte politiestaat. Ik heb twee dagen op het bureau gezeten, en politie heeft alle mensen die ik filmde opgespoord en verhoord. Daarna zijn we heel omzichtig verder gegaan.”

Die moeite betaalt zich echter wel uit. Elke video ging kort na publicatie viral: op YouTube zijn hoge bezoekersaantallen al snel goed voor 250 dollar per dag aan reclame-inkomsten. Dat bleef ook bij YouTube zelf niet onopgemerkt. Wolf: „Nadat ik de video uit Marrakesh online zette, schoot het aantal kijkers naar 300.000 per dag.” Dat wekte het wantrouwen van de kunstmatig intelligente robots die YouTube gebruikt om fraude op te sporen.

„Het is kennelijk heel ongebruikelijk dat een kanaal met betrekkelijk weinig filmpjes zulke hoge aantallen kijkers trekt. Helaas was dat voor YouTube reden mijn advertentie-inkomsten te blokkeren. Dan realiseer je je weer dat je maar een heel klein onderdeel van de machine bent: ik heb weken moeten bedelen voor iemand bij YouTube er even naar wilde kijken.”

Racisme en copy cats

Gelukkig speelde dat voordat Wolf zijn nieuwe video uit Chengdu online zette en zijn kanaal piekte naar een half miljoen kijkers per dag. In totaal haalde Wolf’s YouTube-kanaal tot op heden ruim 70 miljoen views, en heeft hij meer dan 100.000 abonnees. Aantallen die de komende maanden, na geplande bezoeken aan Parijs en Mumbai, waarschijnlijk snel verder zullen stijgen. Ondertussen heeft hij een dagtaak aan het beheer en de bescherming van zijn populaire concept en videokanaal. „Ik begin elke dag met het modereren van al snel vijftienhonderd nieuwe reacties. Naast alle leuke reacties zijn daar vaak ook racistische teksten en andere beledigingen bij. Die moet je als kanaalbeheerder allemaal zelf verwijderen. Daar ben ik zeker een uur per dag mee kwijt.”

Daarna stort Wolf zich op het groeiende probleem van diefstal. „Ik heb de afgelopen jaren honderden illegale onlinekopieën laten verwijderen”, zegt hij. „Mensen kopiëren mijn video’s simpelweg, en plaatsen ze op hun eigen kanaal. Daar staan ook veel video’s van andere makers bij. YouTube zet gelukkig robots in om dit soort plagiaat op te sporen. Ik krijg dan een bericht en kan direct een verzoek indienen om het gestolen materiaal offline te halen.” Helaas gaat dat niet zo makkelijk met andere videoplatformen. Een kanaal op de Chinese YouTube-kloon Bili Bili zette onlangs bijvoorbeeld Wolf’s video uit Chendu online. Een Chinese student probeert nu namens mij om die content online te krijgen, maar dat gaat allemaal erg omslachtig.”

Dat geldt ook voor de aanpak van het Chileense reisbureau dat Wolf’s Spaanse ‘1 tot 100’-video schaamteloos verwerkte in een reclame op Whatsapp, Facebook en Instagram. Of de ongeautoriseerde Mongoolse versie die hij onlangs aantrof. Gezien het toenemende aantal copycats lijkt procederen in de toekomst onvermijdelijk. „Dan wordt het heel spannend om te zien wat de juristen daar over zeggen: is mijn concept onderscheidend genoeg om het auteursrecht te kunnen claimen? Voorlopig lukt het telkens om dat op een andere manier te regelen. Vorige week kreeg ik nog een verzoek van een Indiase meneer die ook een ‘1 tot 100’-video wilde maken. Met hem ga ik volgende maand op pad in Mumbai om samen een nieuwe video te schieten.”