Opinie

Trump wijzigde én corrumpeerde buitenlandbeleid VS

Impeachment

Commentaar

Als het Huis van Afgevaardigden een impeachmentonderzoek begint, is dat in de eerste plaats van belang voor de Amerikaanse democratie. Bij impeachment gaat het immers om grote vergrijpen als verraad, chantage of machtsmisbruik. Impeachment is pas in tweede instantie relevant voor de rest van de wereld, bijvoorbeeld omdat de leider van de grootmacht permanent is afgeleid of zo onder druk staat dat hij niet optimaal functioneert.

De impeachmentprocedure van Trump is extra relevant voor de buitenwereld omdat het onderzoek draait om de vraag hoe de VS nu omgaan met andere landen. Wat resteert na drie jaar Trump van de Amerikaanse diplomatie die ooit in zo hoog aanzien stond?

Centraal staat een telefoongesprek dat Trump voerde met de Oekraïense president Zelensky en waarin hij hem vroeg onderzoek te doen naar de zoon van zijn politieke tegenstander Joe Biden. Later kwam aan het licht dat geprobeerd is druk op Zelensky uit te oefenen door bijna 400 miljoen dollar (362 miljoen euro) Amerikaanse steun tijdelijk op te houden.

Het onderzoek laat zien dat er, in elk geval in deze zaak, twee diplomatieke kanalen bestaan. In de machinaties rond Oekraïne speelden naast Trump zelf, onder andere diens adviseur en advocaat Rudy Giuliani met een aantal medewerkers een rol, evenals Trumps ambassadeur bij de EU, Gordon Sondland. Tegenover het Witte Huis-circuit stonden traditionele diplomaten: de Amerikaanse gezanten in Oekraïne en ambtenaren op het ministerie van Buitenlandse Zaken.

In de eerste openbare verhoren, vorige week, kregen zij een kans terug te slaan. Diplomaat George Kent en zaakgelastigde William Taylor waren in alles vertegenwoordigers van de traditionele buitenland-elite. Ze waren kalm, serieus en leken goed op de hoogte. Ze droegen ook het uniform van hun klasse: driedelig pak, vlinderdas, bril. Schoolvoorbeelden van mensen die hun leven in dienst stelden van hun land voor de één, vertegenwoordigers van de deep state voor de ander. De twee hadden geconstateerd dat Giuliani een nieuwe samenzweringstheorie over de presidentsverkiezingen van 2016 verspreidde: Rusland had niet geprobeerd Trump te helpen, nee, Oekraïne had geprobeerd Clinton te helpen. Ook hadden ze viavia gehoord dat de president geïnformeerd had naar het onderzoek naar de zoon van Biden. Geloofwaardige getuigen, geen harde bewijzen.

De derde in het openbaar gehoorde getuige was voormalig ambassadeur in Oekraïne, Marie Yovanovitch. Ze verhaalde hoe ze tot haar grote verbijstering zonder goede reden op last van het Witte Huis was teruggeroepen uit Kiev. Ze vertelde ook dat ze was geschrokken dat Trump haar in het gesprek met Zelensky had omschreven als „bad news”. Alsof die vernedering niet genoeg was, trapte Trump ‘live’ nog een keer na door tijdens het verhoor te twitteren: „Overal waar Marie Yovanovitch naar toe ging, kachelde de boel achteruit”.

Of dit onderzoek Trump ooit politiek fataal zal worden, is lang niet zeker. Maar het onderzoek laat wel zien hoe kwetsbaar de traditionele diplomatie is voor een president die denkt dat er geen grenzen zijn aan zijn macht en die de relaties met een geopolitiek belangrijk en kwetsbaar land als Oekraïne misbruikt voor persoonlijk politiek gewin. De wereld wist natuurlijk al dat de VS zijn veranderd sinds de verkiezing van Trump, de impeachment laat zien dat Trump het buitenlandbeleid niet alleen in een andere richting stuurt, maar ook corrumpeert. De verhoren zijn zo bezien ook een waarschuwing voor het buitenland. America First is ook Trump First.

Correctie (18 november 2019): In een eerdere versie van dit artikel werd de achternaam van de oud-ambassadeur van de VS in Oekraïne, Marie Yovanovitch, foutief geschreven als Yovanovich. Dat is hierboven hersteld.