Wachttijden van asielzoekers bij IND kosten overheid miljoenen extra

Staatssecretaris Ankie Broekers-Knol stelt een extern onderzoek in naar de lange wachttijden bij IND, die schadevergoedingen tot gevolg hebben.
Archiefbeeld van een asielzoekerscentrum in Oude Pekela.
Archiefbeeld van een asielzoekerscentrum in Oude Pekela. Foto GinoPress/ANP

De wachttijden bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) zijn zo ver opgelopen, dat de overheid komend jaar naar verwachting drie keer zoveel geld zal moeten uitkeren aan schadevergoedingen. Dit jaar betaalde de overheid 5,5 miljoen euro dwangsommen aan asielzoekers die naar de rechter stapten, vanwege het overschrijden van de wettelijke wachttijden. Volgend jaar zal dat naar schatting 17 miljoen euro zijn. Dat schrijft staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (Asiel en Migratie, VVD) deze maandag aan de Tweede Kamer.

Broekers-Knol schrijft dat ze dat „onacceptabel” vindt. „De oplossing hiervoor is dat we de doorlooptijden bij de IND verkorten. Daar spannen we ons nu maximaal voor in”, aldus de staatssecretaris. Ook stelt ze een extern onderzoek in naar de IND, uit te voeren door een onafhankelijke en externe partij, om de asielprocedure bij de IND door te lichten om „op korte termijn met voorstellen te komen die moeten leiden tot verdere verbeteringen van de uitvoering van de asielprocedure”.

Het kabinet wil uitgeprocedeerde asielzoekers sneller uitzetten. Maar zij doen een beroep op uitstel om gezondheidsredenen, ook als ze niet heel ziek zijn.

Over de lange wachttijden bij de IND bestaan al langer zorgen bij de Tweede Kamer en bij asieladvocaten. Die kunnen oplopen tot twee jaar, terwijl de officiële procedure voor asielzoekers acht dagen duurt. Het duurt vaak heel lang voordat de aanvraag überhaupt in behandeling wordt genomen.

Inperken van aantal werknemers

Als belangrijkste oorzaak wijst de staatssecretaris op het inperken van het aantal IND-werknemers in 2017, toen de instroom toenam, in combinatie met de financiering van de IND „die niet verder reikte dan de korte termijn”. Op aandringen van de Kamer werd al in de voorjaarsnota structureel meer geld vrijgemaakt voor de IND.

In het voorjaar zegde de voorganger van Broekers-Knol toe dat de IND er in 2021 toe in staat zou zijn om 90 procent van de aanvragen binnen de wettelijke termijn af te doen. Maar dat zal moeilijk worden, schrijft de staatssecretaris nu. Dat komt mede door de verwachting van meer instroom komend jaar. „Het werven en opleiden van personeel kost veel tijd en de tijd om de toezegging aan uw Kamer te realiseren is daardoor krap.”

In de brief aan de Kamer zegt Broekers-Knol toe te onderzoeken of de meest kansrijke aanvragen voorrang kunnen krijgen. Daarbij gaat het om asielzoekers met een nationaliteit die historisch gezien en op basis van het Nederlandse beleid een grote kans hebben om in Nederland te mogen blijven.

De brief komt vlak voor de begrotingsbehandeling van het ministerie van Justitie en Veiligheid, waar ook de onderwerpen asiel en migratie van Broekers-Knol onder vallen.