Opinie

Natuurbeleid, opgebouwd in decennia, wordt gesloopt

Ecologie Terwijl de natuur verder aftakelt wil de VVD de lat voor wat natuur is gewoon wat lager leggen. voelt zich „grotelijks bedonderd.”
Edelherten in de Oostvaardersplassen, december 2018
Edelherten in de Oostvaardersplassen, december 2018 Foto Olivier Middendorp

Het Nederlandse natuurbeleid, opgebouwd in decennia, dreigt sluipend te worden gesloopt (Er is meer natuur, 16/11). Het idee van een Ecologische Hoofdstructuur (EHS), een samenhangend netwerk van bestaande en toekomstige natuurgebieden, bestaat sinds 1990, en heeft sindsdien als voorbeeld gediend voor veel landen in en buiten Europa.

Het Natuurbeleidsplan Natuur voor mensen, mensen voor natuur (2000) maakte ‘groene’ en ‘blauwe’ verbindingen steviger, met de financiële basis voor de terreinen van Staatsbosbeheer en die van de particuliere organisaties zoals Natuurmonumenten, de provinciale landschappen en een groep van particuliere grondbezitters.

Kers op de taart was Natura 2000, waarbij op uitnodiging van de Europese Commissie natuurgebieden werden aangewezen met bijzondere Europese betekenis. Dit naast de overige natuurgebieden als onderdeel van de EHS, die sinds 2013 Natuurnetwerk Nederland heet.

Het kabinet-Rutte I (2010-2012) was een ramp voor het natuurbeleid. Onder staatssecretaris Henk Bleker (Landbouw en Natuur, CDA) werd meer dan 100.000 hectare aan verbindinsgzones en grondverwerving geschrapt, terwijl Staatsbosbeheer in het budget werd gekort.

Bleker en zijn politieke secondanten traden op als spreekbuis van de boeren die het agrarische stikstofprobleem met hun intensieve methodes veroorzaken, terwijl boeren die een andere verhouding met de natuur voorstaan niet voor vol werden aangezien.

Lees ook: Nog zestig keer oogsten, dan is het op

Balans van aftakeling

Het is evident dat dit ten koste gaat van de leefbaarheid, nu en voor toekomstige generaties. De balans: veenweidegebieden die steeds verder inklinken door voortdurende bemaling ten behoeve van de landbouw; graslanden die nog uitsluitend uit een paar hoogproductieve grassoorten bestaan zonder de bloeiende planten die ook voor ons voedsel belangrijk zijn vanwege de bestuivende insecten.

Explosies van schadelijke dieren door het ontbreken van ecologische regulatoren; bodems waar het bodemleven in kwaliteit ook voor de duurzame landbouw achteruit holt door permanent te zware bemesting; biodiversiteitsloze maïsakkers waar ook veel mest op kan; weidevogels opgesloten in reservaten terwijl de boeren anders hadden beloofd; een vrijwel boomloos, met hoge snelheid gesloopt landschap waarvoor de boeren al decennia garant zouden staan.

Stikstofwolken alom, fosfaat in het water van onze natuurgebieden, water dat in een paar jaar van glashelder troebel is geworden, met een ingestorte libellenstand als gevolg, vlinders onder druk. Enzovoorts.

Lees ook: Natuurplannen kabinet zijn volgens juristen onhoudbaar

Natuur weg, probleem opgelost

Maar je kunt ook zeggen, zoals de VVD nu lijkt te doen met de proefballon om de beschermde status van sommige Natura 2000-gebieden „aan te passen”, kleinere gebieden „samen te voegen” of op te heffen: natuur weg, probleem opgelost. Eventjes dan.

Als gepensioneerd senior beleidsadviseur Natuur bij het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit voel ik me grotelijks bedonderd. Wat betreft de Natura 2000- en de Habitatrichtlijn reken ik in elk geval op Europa. Maar voor het behoud en herstel van onze andere natuurgebieden – voor onszelf, onze kinderen en toekomstige generaties – is het hoe dan ook alle hens aan dek.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.