Koemans belangrijkste missie is voltooid: het EK 2020

Na een gelijkspel tegen Noord-Ierland (0-0) is Oranje verzekerd van deelname aan het EK van volgend jaar. Het doel dat bondscoach Ronald Koeman sinds zijn aantreden in 2018 voor ogen heeft gehad, is hiermee behaald.
Ryan Babel (links) in duel met Steven Davis tijdens de EK-kwalificatiewedstrijd Noord-Ierland - Nederland.
Ryan Babel (links) in duel met Steven Davis tijdens de EK-kwalificatiewedstrijd Noord-Ierland - Nederland. Foto Koen van Weel / ANP

Onder leiding van Ronald Koeman zijn de donkerste voetbaljaren van deze eeuw ten einde gekomen, al ging dat zaterdag gepaard met zo’n saaie wedstrijd dat spelers noch coaches jubelden om het feit dat Oranje eindelijk weer eens aan een groot toernooi mag meedoen.

Ach ja, zal Koeman in Belfast hebben gedacht. Dan maar geen mooi voetbal. De bondscoach heeft in de ruim anderhalf jaar sinds zijn aantreden slechts één doel voor ogen gehad en dat heeft hij dankzij het gelijkspel bij Noord-Ierland (0-0) bereikt. Nederland is nu zeker van deelname aan het EK 2020, het eerste toernooi in zes jaar tijd waarbij de tribunes weer oranje zullen kleuren.

Een volksverhuizing is daar niet voor nodig. Op dit EK, met twaalf speelsteden in Europa, van Bakoe tot Bilbao, van Boedapest tot Boekarest, zal het Nederlands elftal zijn drie groepswedstrijden in de ‘eigen’ Johan Cruijff Arena spelen. Aanvankelijk zou Nederland ook Roemenië aandoen, maar doordat de Roemenen zich niet rechtstreeks hebben geplaatst, zijn zij niet meer verzekerd van thuisduels in eigen land, en blijft Nederland in Amsterdam.

Noem het een extra gelukje, voor een voetbalnatie die wel enig fortuin kon gebruiken. Zo veel viel er de afgelopen jaren niet te vieren. Niets, eigenlijk.

Na de derde plaats op het WK 2014 ging het bergafwaarts. Na het vertrek van Louis van Gaal bleef er weinig over van de vechtmachine die hij had opgetuigd. Twee toernooien op rij werden gemist. Eerst het EK 2016, toen het WK 2018. Misschien hadden jullie die Hollandse School eens moeten innoveren, riepen ze in het buitenland. Nederland was een gidsland geweest, totdat we vergaten te vernieuwen. De ironie was dat sommige landen Nederland hadden ingehaald door hun spelopvattingen te verrijken met kennis die ze op de Hollandse velden hadden opgedaan. Duitsland, bijvoorbeeld.

Treur niet te lang, werd er dikwijls bij gezegd. Voetbalsucces komt met golfbewegingen en is ondanks de wens om die cyclus te sturen generatie-afhankelijk. Soms regeren de Fransen, dan weer de Italianen, Spanjaarden of Duitsers. Na de WK-finaleplaatsen in de jaren zeventig, miste Oranje de toernooien van 1982, ’84 en ’86. In die zin viel de afgelopen periode nog mee.

Lees ook: Oranje was toch niet ten dode opgeschreven

Grotere saamhorigheid

Toch mocht er best wat veranderen, vond Koeman bij zijn entree begin 2018. Zijn eerste maatregel was de verhuizing van Hotel Huis ter Duin naar Hotel Woudschoten, pal naast het bondsbureau in Zeist. Daar konden de spelers meer tijd met elkaar doorbrengen, met games, bordspelletjes, darts. Mocht de bondscoach daar willen kletsen met een speler, dan hoeft de speler niet meer zoals voorheen van zijn hotelkamer te worden gehaald, waardoor gesprekken onbedoeld een formelere toon kreeg dan de bedoeling was. 

Koeman wilde de teamspirit vergroten. Spelers, vond hij, moesten weer zin hebben om een paar dagen met het Nederlands elftal door te brengen. Dat eergevoel had hij weleens gemist. Oranje leek voor sommigen een moetje, zei hij eerder.

Dat gold niet voor de nieuwe generatie voetballers die hij inpaste. Begin twintigers als Frenkie de Jong, Matthijs de Ligt en Donny van de Beek, die voor nieuw elan zorgden in een elftal waarin spelers als Georginio Wijnaldum en Daley Blind weer opkrabbelden. Intussen won de bondscoach ook Ryan Babel en Memphis Depay voor zich, spelers die alles met een bal kunnen mits zij zich lekker voelen. Eens oogde Koeman streng en rechtlijnig, nu switcht hij makkelijker tussen de harde en zachte hand. Dat doen kleinkinderen met iemand, zeggen ze in zijn omgeving.

Bij zijn aanstelling werd hij de onvermijdelijke kandidaat genoemd. Een bondscoach waar de KNVB niet omheen kon, die er na twintig jaar clubvoetbal aan toe was om in de voetsporen te treden van Rinus Michels, Guus Hiddink, Dick Advocaat en Van Gaal, iets wat Koeman altijd al voor ogen had gehad.

Het perfecte schild

Alles sprak voor hem. Koeman was beschikbaar, hij had in vier verschillende landen ruim twintig jaar trainerservaring opgebouwd en hij geniet als internationaal coryfee een zekere mate van onaantastbaarheid. Dat laatste maakt hem het perfecte schild voor spelers én de directieleden van de KNVB. Want ook bondsbestuurders waren er aan toe om niet met samengeknepen billen op het ereterras te zitten.

De rust is er gekomen. Sportief zeker. Hoogtepunt van de negentien duels onder Koeman was de EK-kwalificatiewedstrijd in Duitsland, waar Nederland met 4-2 won en de belangrijkste stap zette richting het EK. Ook de tweede plaats in de Nations League dwong respect af.

Mooi is het voetbal niet altijd. In beide wedstrijden tegen het lager aangeschreven Noord-Ierland kostte het Nederland bijvoorbeeld de grootste moeite om te scoren en puntenverlies te voorkomen. Koeman klaagde er bij de eerste wedstrijd in Rotterdam over dat de Noord-Ieren de wedstrijd lamlegden door veel tijd te rekken. Kan zijn, maar het is aan hem om de juiste tactiek te bedenken om de opponent te kraken. In Belfast lukte dat zaterdag wederom niet.

Flirt met Barcelona

Nu Koeman het belangrijkste deel van zijn missie heeft voltooid, plaatsing voor het EK, is het de vraag of hij er juni volgend jaar nog wel bij is. In oktober verklapte directeur Nico-Jan Hoogma van de KNVB dat de bondscoach een clausule in zijn contract heeft laten opnemen dat hij weg kan wanneer zijn oude werkgever FC Barcelona bij hem aanklopt vóór eind maart 2020.

In de ogen van Koeman had de KNVB dit nooit naar buiten hoeven brengen. Zelf had hij het in eerste instantie ontkend. ,,Een leugentje om bestwil’’, noemde hij dat afgelopen week. ,,Er wordt al zoveel onzin verteld op tv, waarom mag ik dat ook niet een keer doen?’’

Toch is het een serieuze kwestie. Koeman is inmiddels meermaals aan de Spaanse topclub gelinkt. Soms zegt dat niets, maar het is geen geheim dat hij een hechte band heeft met de club waarmee hij in 1992 als speler de Europa Cup 1 won, voordat hij er eind jaren negentig terugkeerde als assistent onder toenmalig trainer Louis van Gaal. Met de plaatsing voor het EK heeft de coach zijn eigen reputatie weer een dienst bewezen. Zal zijn band met de KNVB standhouden bij de mogelijke lokroep van zijn oude liefde?