Foto Koen van Weel/ANP

Interview

’Volksbank moet waardevoller zijn dan een Google of Apple’

Interview | Topman de Volksbank De Volksbank blijft nog in handen van de staat. Topman Maurice Oostendorp vindt dat verstandig. „Er gaan schokken door de sector.”

Zijn bank blijft voorlopig in handen van de staat. Nog een jaar langer praten Tweede Kamer en de minister van Financiën mee over de toekomst van het bedrijf waar hij de baas is. Maar Maurice Oostendorp (1956), topman van de Volksbank, noemt het besluit om langer de tijd te nemen voor privatisering „heel verstandig”. „We zijn er erg blij mee hoe de minister en de politiek over onze toekomst aan het nadenken zijn.”

Dat besluit nam minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) dinsdag. Hij onderzoekt nu wat de beste optie is voor verzelfstandiging van het moederbedrijf van de banken SNS, ASN, Regiobank en hypotheekverstrekker BLG. Onderdeel van de zoektocht is de vraag hoe de Volksbank het Nederlandse bankenlandschap diverser kan maken, en hoe het „maatschappelijke karakter” van de bank bewaard kan blijven. Opties zijn de bank onderbrengen bij investeerders, een beursgang, omvorming tot een coöperatie of een overname.

De Volksbank, destijds SNS geheten, werd in 2013 genationaliseerd als onderdeel van SNS Reaal. De bank-verzekeraar was in de problemen gekomen door de vastgoedtak. „Die nationalisatie was een enorme dreun”, vertelt monetair econoom Oostendorp, die financieel directeur werd in de nacht van de nationalisatie. In 2016, toen de bank zelfstandig werd, werd hij topman .

Uw bank is nog niet sterk genoeg om zelfstandig te worden. Waar ligt dat aan?

„De bank is gezond. We hebben een bovengemiddelde kapitalisatie, we hebben een gezonde winst die in lijn ligt met de doelstelling, we hebben een laag risicoprofiel, we trekken meer in klanten en onze klanttevredenheid verbetert.

Lees ook: Levert ‘de menselijke maat’ in bankieren genoeg op?

„Maar de omgeving verandert heel snel. Er gaan drie enorme schokken door het bankensysteem. Nieuwe technologie en toetreders zoals Apple, Google en Facebook. De lage rente. En zwaardere wet- en regelgeving, wat hogere kosten met zich meebrengt. Daar zullen wij een antwoord op moeten formuleren, zodat wij schokbestendig, wendbaar en weerbaar blijven.”

De Volksbank afficheert zich als nutsbank, waar consumenten en kleine zelfstandigen kunnen bankieren, sparen en lenen. Aan de aandeelhouder – nu nog de staat – wordt 8 procent rendement geboden, waar meer dan 10 procent in de sector doorgaans het streven is. „We hebben gezegd dat we vier belanghebbende groepen hebben: naast aandeelhouders ook personeel, klanten en maatschappij. Geen van hen kan in onze visie alleen hun eigen belang najagen. Verzelfstandiging is daardoor niet eenvoudig.”

Is het wel mogelijk om deze schokken als ‘simpele’ bank het hoofd te bieden?

„Dat denk ik zeker. Maar niet meer met dezelfde manier van bankieren. In het verleden waren banken eigenlijk volledig afhankelijk van de marge tussen leningen en spaargeld. De lage rente en de bodem van nul procent op sparen sturen dat oude model in de war.

„Dat betekent dat je – en daar zijn we intensief naar aan het kijken – op een andere manier naar je dienstverlening moet gaan kijken. Dat je bijvoorbeeld meer biedt dan alleen sparen en lenen, bijvoorbeeld door klanten goed advies te bieden over sparen of hun financiële weerbaarheid. Daarmee moet je zoveel waarde bieden, dat klanten daarvoor wat willen betalen.

„We zullen er ook voor moeten zorgen dat als Facebook of Google hun diensten aanbieden, wij diensten aanbieden die in de ogen van de klant minstens net zo waardevol of misschien wel waardevoller zijn.”

Denkt u ook aan producten die misschien iets risicovoller zijn, maar ook meer marge opleveren?

„Wij willen ons lage risicoprofiel niet veranderen. Wij beperken ons zo goed als zeker tot de dienstverlening aan particulieren en kleinzakelijke klanten. We zoeken het niet in meer risico om op die manier de winst te vergroten.”

Ook niet met autoleningen aan particulieren?

„Met een persoonlijke lening zijn we in het verleden altijd heel voorzichtig geweest. Mensen met financiële problemen hebben vaak te veel consumptief krediet opgenomen. Daar moeten we het niet in zoeken.”

U zegt waardevoller te willen zijn dan nieuwe toetreders, maar tegelijkertijd is de Volksbank technisch een volger. Hoe rijmt zich dat?

„Als de hele markt zich richting instant payment en nul transactiekosten op de betalingsverkeermarkt gaat, dan moeten wij ervoor zorgen dat we technisch in staat zijn om dat ook goed te regelen. Wij zijn dan niet de eerste die dat lanceert, maar we zijn keurig op tijd.

Lees ook: De ‘neobanks’ komen eraan, maar ze zijn er nog lang niet

„Nieuwe toetreders, zoals Apple en Facebook, beginnen nu betaaldiensten aan te bieden – overigens zonder dat ze zelf een bank zijn. Ze hebben een bank als partner nodig. Wat ons betreft is de interessante vraag: hoe gaan zij met je data om?

„Volksbank zet in op een digitale kluisfunctie. Je geld is veilig, maar ook je data en je privacy. De data van een klant is en blijft eigendom van de klant. We denken ons daarin te kunnen onderscheiden.”

Kijkt de Volksbank ook over de grens?

„Dat sluiten we niet uit, maar we doen het niet morgen. Er moet nog veel gebeuren, dus voordat je stap naar het buitenland zet – we denken daar wel eens over met de duurzame belofte van ASN – moet je echt helemaal klaar zijn.”

Hebt u een voorkeursoptie voor de toekomst van de Volksbank?

„Het is overduidelijk dat de politiek beslist. Natuurlijk gaan we overleggen met minister en NLFI [de beheerder van de aandelen, red] – daar zullen we veel gelegenheid krijgen om onze gedachten op tafel te leggen. Maar op dit moment lijkt het ons niet verstandig om er doorheen te roeien en te zeggen: dit moet het worden.”

Opkomst neobanks pag. E14-15