Boven: billboard van het Saoedische staatsoliebedrijf Aramco, dat binnenkort naar de beurs gaat. Onder: staatssecretaris van buitenlandse zaken Adel al-Jubeir.

Foto’s: Amr Nabil/AP Photo en Mohamed Abd El Ghany/REUTERS

Interview

‘We willen investeren, niet rentenieren’

Adel Al-Jubeir

De Saoedische diplomaat Al-Jubeir wil zijn land vooral als ‘moderniserend’ neerzetten. En Iran als grote boosdoener in de regio.

Hij vindt dat zijn land niet langer moet rentenieren, maar moet leren investeren. Hij noemt de Saoedische oorlogsvoering in Jemen legitiem. Hij ziet niets in gesprekken met Iran. Hij voorziet een grote toekomst voor de Saoedische vrouw, maar reageert verbaasd op de vraag wat de Saoedische man ervan vindt dat zijn voorheen ondergeschikte vrouw nu meer rechten krijgt. En de moord op journalist Jamal Khashoggi noemt hij „een schok voor zijn land”.

Adel al-Jubeir is al jaren het diplomatieke gezicht van Saoedi-Arabië: eerst als minister, nu als staatssecretaris voor Buitenlandse Zaken. Een snelle spreker met een dunne stem. Hij schildert Saoedie-Arabië graag af als een land dat hard op weg is om liberaler en moderner te worden.

Hij bezocht Nederland om te praten over de spanningen in de Golf, de aanslagen op de olie-installaties en het moderniseringsprogramma Vision 2030. Hij drong er bij Nederland op aan bij te dragen aan een maritieme veiligheidsmissie in de regio. Zijn bezoek valt vlak voor de beursgang van oliebedrijf Saudi Aramco. Hij sprak met NRC en FD.

Zijn openingszet is om reclame te maken voor zijn land. „We willen onze afhankelijkheid van olie verminderen. We willen onze jongeren en onze vrouwen meer macht en mogelijkheden geven, we willen een cultuur van gematigdheid, we willen innoveren.”

Om te moderniseren is een zelfstandige positie van vrouwen essentieel, zegt hij. „ Zo willen we ons land stabiliseren. Dat kunnen we niet doen als de helft van de bevolking aan het aanrecht is gekluisterd. Nu kunnen vrouwen een paspoort krijgen zonder toestemming, ze kunnen vrij reizen zonder toestemming, banen in de publieke sector zijn beschikbaar, ze krijgen gelijke betaling.”

Vlak voor de beursgang kijken beleggers met meer dan gemiddelde interesse naar het land. In september werden nog olie-installaties aangevallen. Kan het land volgens Al-Jubeir garanderen dat zoiets niet nog eens voorkomt?

„Niemand kan iets garanderen.[…] We werken aan verdedigingssystemen en overleggen met onze partners. Maar het belangrijkste is dat we Iran duidelijk maken dat dit gedrag niet acceptabel is, dat we Iran duidelijk maken dat dit gevolgen heeft en dat we aan onze bondgenoten in het Westen duidelijk maken dat het appaiseren van Iran niet werkt. Appeasement werkte voor WO II niet, het werkt nu niet.”

U weet zeker dat het Iran was?

„Ja. Het waren Iraanse raketten en drones en ze kwamen uit het noorden. Ze hadden niet de reikwijdte om uit het zuiden kunnen komen. We willen dat buitenlandse inspecteurs vaststellen waar ze vandaan kwamen. We wachten op de uitkomsten van het onderzoek en bepalen dan welke stappen we zullen nemen.

„We willen tegen elke prijs oorlog voorkomen. We hebben economische ambities, we willen geen dood en vernietiging.”

Is de Aramco-opbrengst bedoeld voor Vision 2030?

„Het is belangrijk om onze afhankelijkheid van olie te verminderen. We moeten van een rentenier een investeerder worden. De opbrengst gaat naar investeringen.”

Investeerders zijn schuchter omdat uw land een slechte naam heeft op het gebied van mensenrechten.

„We zijn een van de weinige opkomende markten waar kapitaal binnenkwam de afgelopen zes maanden. De mensenrechtensituatie wordt beter. Sommige kritiek is gebaseerd op een misverstand, soms kunnen we dingen niet goed uitleggen. Maar we worden beter.”

Sommige pensioenfondsen kopen daarom geen aandelen.

„Dat is aan hen. Kijk naar waar we vandaan komen. In 1960 waren er geen scholen voor vrouwen, nu is 55 procent van de universiteitsstudenten vrouw. We hadden geen verkiezingen, we hebben nu verkiezingen voor gemeenteraden.”

Het Aramco-geld kan ook naar Jemen gaan?

„De oorlog in Jemen is een legitieme oorlog. We zijn naar Jemen gegaan op uitnodiging van de regering, op basis van VN-resolutie 2216, op basis van artikel 51 van het VN-verdrag. Wij zijn deze oorlog niet begonnen.”

Pakistan en Koeweit proberen een gesprek op gang te brengen tussen Iran en Saoedi-Arabië.

„We willen acties zien, geen woorden. […] Iedereen die bij ons komt zeggen we: we hebben niets te de-escaleren, we hebben niets gedaan! We hebben geen kogel afgevuurd op Iran, geen drone.”

Heeft de internationale kritiek na de moord op Khashoggi het land veranderd?

„Het was een schok. Zijne Majesteit en de kroonprins hebben een onderzoek gelast. Elf mensen zijn gedaagd, vijf zouden de doodstraf kunnen krijgen. De rechtszaak is begonnen. We herzien procedures om zeker te zijn dat dit niet meer gebeurt. Dit is niet wie we zijn, dit doen we niet.”

De officiële verklaringen veranderden destijds steeds. Het was ongeloofwaardig dat de machthebbers er niet de hand in hadden.

,,We wisten het gewoon niet. We zeiden dat hij het consulaat had verlaten, maar dat bleek niet zo te zijn en toen hebben we dat ook gezegd. Als je zegt dat wij ons verhaal steeds veranderden, dan suggereer je dat we niet eerlijk waren. Dat is niet waar.”

De kroonprins had een jaar nodig om politieke verantwoordelijkheid te nemen.

,,Het is een kwestie van timing en procedures. De timing is niet relevant. Relevant is dat overheid de verantwoordelijkheid heeft genomen. Er zijn maatregelen genomen, er is onderzoek gedaan, mensen worden gestraft. Wat kun je nog meer doen?”