Trump gebruikt impeachmentprocedure voor campagne

Impeachmentprocedure Het lijkt er niet op dat de eerste openbare verhoren de Democraten een stap dichter bij het aantonen van impeachable misdragingen van de president hebben gebracht – opgewonden Amerikaanse krantenkoppen ten spijt.

Het was een opmerkelijk zinnetje in een campagnetoespraak die president Trump donderdag hield in Louisiana. „Republikeinen in Washington vragen me: ‘Meneer de president, onze peilingsresultaten exploderen, mogen we deze impeachmentprocedure nog wat oprekken’?”

De opmerking sluit aan bij wat The New York Times diezelfde dag had geschreven: dat Republikeinen overwogen dat het handig zou kunnen zijn zes senatoren die ook Democratische presidentskandidaten zijn, langer bezig te houden met impeachment in plaats van met hun campagne voor de verkiezingen.

Maar zelfs als het niet klopt, is het nog onthullend dat de president het zegt. Tel daarbij op dat hij zei dat hij telefoontjes had gekregen van leiders van evangelische kerken die hem hadden verzekerd dat hun gelovigen nog nooit zo vurig politiek geïnspireerd zijn geweest als nu. Kortom, de president vertelt op de dag na de eerste openbare verhoren, aan een stadion vol Republikeinse kiezers dat het impeachmentonderzoek – door hem en Republikeinse politici gediskwalificeerd als een „heksenjacht” en „tijdverspilling” – voor hem in feite een uitstekend campagne-instrument is.

Nieuwe fase

Woensdag begon de nieuwe fase in de impeachmentprocedure die zou kunnen leiden tot het aftreden van de Amerikaanse president. Na wekenlange verhoren achter gesloten deuren in het Huis van Afgevaardigden hebben deze week drie ambtenaren van Buitenlandse Zaken in het openbaar getuigd. De vraag is: voor wie pakt deze fase het gunstigst uit?

De Democraten liepen de belangrijkste bevindingen uit de eerdere, besloten verhoren na. Op woensdag herhaalden George Kent, topambtenaar op het State Department, en Bill Taylor, zaakgelastigde in Oekraïne, dat zij hadden gemerkt hoe Trumps privéadvocaat Rudy Giuliani het Amerikaanse Oekraïnebeleid injecteerde met samenzweringstheorieën. Daarin had niet Rusland zich bemoeid met de presidentsverkiezingen van 2016 ten gunste van Trump, maar Oekraïne ten gunste van diens Democratische rivaal Hillary Clinton.

Lees ook: Republikeinen zien verhoren nu ook als een kans

In termen van hard bewijs lijkt het er niet op dat ze de Democraten een stap dichter bij het aantonen van impeachable misdragingen van de president hebben gebracht – opgewonden Amerikaanse krantenkoppen ten spijt. Die opwinding gold vooral een telefoongesprek dat een medewerker van Taylor had gehoord in Kiev. De Amerikaanse EU-ambassadeur Gordon Sondland belde met president Trump. Die zou meteen hebben gevraagd naar de bereidheid van de Oekraïense regering om onderzoeken te openen waarmee hij zijn binnenlands-politieke rivalen kan benadelen. En, verklaarde Taylor erbij, de medewerker had Sondland horen zeggen dat de president meer geïnteresseerd was in onderzoek dat de Democratische presidentskandidaat Joe Biden zou schaden dan in dat hele Oekraïne. Lomp misschien, maar een ‘high crime or misdemeanor’, zoals de grondwet vereist?

Trumps intimiderende tweet

Tijdens het verhoor op vrijdag met de Amerikaanse oud-ambassadeur in Oekraïne, Marie Yovanovich, deed zich een bijzonder incident voor. Terwijl zij verklaarde over de inspanningen die Giuliani en anderen hadden gedaan om haar weg te krijgen uit Kiev, en hoe dit was gelukt toen Trump haar dit voorjaar terugriep zonder een reden te geven, twitterde de president. „Overal waar Marie Yovanovich heenging, kachelde de boel achteruit.” Het werd haar live voorgelezen door commissievoorzitter Adam Schiff, de ambassadeur verbleekte en noemde de tweet intimiderend.

Lees ook: Trump is op zoek naar verdedigingslinie

De strategie van de Republikeinen tijdens de verhoren is: de geloofwaardigheid van getuigen ondermijnen – bijvoorbeeld door te demonstreren dat zij de meeste informatie uit de tweede hand hebben – en de procedure diskwalificeren. Zij breken in met vragen en als ze worden afgehamerd, kijken ze dramatisch in de camera of roepen ‘Holy cow!

Het is te vroeg om vast te stellen of het werkt, maar zeker is dat deze momenten allemaal worden rondgestuurd op sociale media. De peilingmeter op de site FiveThirtyEight laat zien dat de steun voor impeachment en eventuele afzetting van de president sinds woensdag ietsje is gezakt.

Trumps vertrouweling schuldig

Intussen zijn de openbare impeachmentverhoren slechts een van de vele lopende onderzoeken naar de handelwijze van Trump als kandidaat en als president. Er lopen nog meer dan twintig parlementaire en strafrechtelijke (deel)onderzoeken naar Trump of aan hem gelieerde personen of organisaties. Vrijdagmiddag, na het openbare verhoor van Yovanovich, verhuisden de leden van de onderzoekscommissie weer naar de ‘bunker’ in het Huis om getuigen achter gesloten deuren te horen. Hierin zou vrijdag de bewuste medewerker van zaakgelastigde Bill Taylor getuigen, ongetwijfeld over het telefoontje met Trump dat hij had gehoord.

Op het strafrechtelijke front liep de zaak van de president vrijdag een deuk op. Een jury in Washington sprak het ‘schuldig’ uit over Trumps vertrouweling Roger Stone. Hij werd veroordeeld wegens onder ede liegen tegen het Congres over zijn contacten met WikiLeaks en met de campagne van kandidaat Trump in 2016. Vooral dat laatste is pijnlijk voor Trump. In de rechtszaak werd overtuigend genoeg aangetoond dat Trump persoonlijk bij Stone informeerde naar de door Russen gehackte emails van de Clinton-campagne die WikiLeaks zou publiceren.