Snoeiharde kritiek van Piet-Hein Donner | Arib wil toch op reis met fractievoorzitters

De Haagse Stemming Met Piet-Hein Donner, Khadija Arib en Stef Blok. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!
De Haagse Stemming

Piet-Hein Donner denkt dat niet honderden, maar duizenden ouders door de Belastingdienst onterecht als fraudeur zijn bestempeld. D66 tart VVD en CDA opnieuw en wil meer natuurgebieden. En Khadija Arib stuurt alle fractievoorzitters een uitnodiging voor een buitenlandse reis.

FINANCIËLE NACHTMERRIE: De Belastingdienst was „vooringenomen” en ouders hadden „vrijwel geen kans om aan een negatieve beoordeling te ontsnappen”. De adviescommissie onder leiding van Piet-Hein Donner kwam met een snoeihard oordeel over het toeslagenschandaal. De Belastingdienst zette de kindertoeslagen van driehonderd veelal kwetsbare ouders stop omdat ze – onterecht – verdacht werden van fraude. Zij kwamen daardoor in „een financiële nachtmerrie”. Hoe dat heeft kunnen gebeuren? Donner wijst naar de politiek: achtereenvolgende kabinetten hamerden op de bestrijding van fraude. De hele Belastingdienst werd daarom ingericht om fraude op te sporen; iedere ouder werd als fraudeur behandeld. Donner waarschuwt dan ook: de ruim driehonderd gevallen die hij onderzocht, staan niet op zichzelf. „Ik denk eerder dat we het over duizenden ouders hebben.”

NET GENOEG STEUN: Met de hakken over de sloot haal je ook de overkant – en dat lijkt premier Mark Rutte nu ook te lukken. Een dag na de presentatie van de stikstofmaatregelen mocht Mark Rutte zijn plannen verdedigen in de Tweede Kamer. Zijn kabinet heeft de steun nodig van de oppositie, want sinds Wybren van Haga uit de VVD is gezet, leunt zijn kabinet nog maar op 75 zetels. En reken maar niet dat de oppositie enthousiast is – in tegendeel, Rutte kwam terecht in een spervuur van kritische vragen. Maar een beter pakket ligt er niet, en dus denkt Rutte net genoeg steun te krijgen.

OUDE PRAK: Van de rechtse oppositie hoeft hij geen steun te verwachten. Thierry Baudet ziet helemaal geen stikstofprobleem, Geert Wilders diende zijn 26e motie van wantrouwen in – die opnieuw sneuvelde. De linkse oppositie klaagde juist dat de maatregelen niet ver genoeg gingen om natuurgebieden te redden. Het echte probleem, de landbouw, wordt genegeerd, aldus de linkse partijen. GroenLinks wijst terecht op een passage in de brief die Mark Rutte naar de Kamer stuurde: het extra geld dat het kabinet beschikbaar stelt om varkensboeren te saneren, is niet nieuw maar opgewarmde prak. Het kabinet trok dat geld ook al uit om de Urgenda-doelstellingen te halen. Het mes snijdt hier aan twee kanten: minder CO2-uitstoot én minder stikstof, en dus fietste Rutte de maatregel handig in het pakket ‘nieuwe’ stikstofmaatregelen. Maar de linkse oppositie verwacht nu meer: waarom worden koeien- en kippenboeren niet ook gesaneerd?

MEER OF MINDER NATUUR: Binnen de coalitie woedt een ander debat, namelijk over het aantal natuurgebieden: moeten we schrappen? Die wens heeft VVD. Kamerlid Mark Harbers wil bijvoorbeeld af van de beschermde status het Wierdense Veld in Overijssel en de Grevelingen bij Zeeland. Dat moet dan in Brussel worden geregeld, maar die kans is klein. Als Nederland natuurgebieden mag schappen, is het hek van de dam. Dan zullen ook andere landen gebieden willen schrappen, Polen – dat al kapte in het enige oerbos van Europa – voorop. D66 haalde VVD en CDA al het bloed onder de nagels vandaan door voor te stellen om de veestapel te halveren, en doet dat nu weer: Kamerlid Tjeerd de Groot wil juist méér natuurgebieden. In Europa is afgesproken dat 17 procent van het landoppervlakte natuur is en Nederland komt niet veel verder dan 13 procent. Hoog tijd om dat te regelen, aldus De Groot.

SNOEPREISJE: Nee, de fractievoorzitters hadden geen zin meer om in hun zwembroek op de foto te gaan - zeker de anonieme fractieleider die bang was dat zijn schildpadjesprint de voorpagina van de krant zou halen. Bovendien: de politici zijn bang voor het beeld van een ‘snoepreisje’ en dat valt niet goed bij de kiezers. En dus leek de traditionele reis van de Tweede Kamer er niet te komen. Vaak ging die naar de Antillen, maar ook Suriname, Indonesië en Zuid-Afrika kregen weleens een bezoek. Maar volgens Kamervoorzitter Khadija Arib is het goed voor de onderlinge verhoudingen en dus schreef ze de fractievoorzitters toch een persoonlijke brief met een uitnodiging. Het is de vraag of Kamerleden zich over laten halen. De eerste afmelding is al binnen: VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff gaat niet mee. Hij wil wel mee als de reis binnen Nederland blijft en stelt voor om een loting onder alle Nederlandse gemeenten te houden om de bestemming te kiezen, aldus RTL Nieuws.

KLOMPJE CELLEN: Wat is een embryo? „Een klompje cellen, meer niet”, zoals Kamerlid Pia Dijkstra (D66) het noemt? Of „het begin van een mensenleven en dus beschermwaardig”, de definitie van Carla Dik-Faber (ChristenUnie)? De medisch-ethische onderwerpen behoren tot de teerste plekken van het kabinet. Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) trapt vandaag de maatschappelijke dialoog over wetenschappelijke embryoselectie af, waarin wordt gesproken met experts, belangenorganisaties en burgers. Dik-Faber kan begrip opbrengen voor het selecteren van embryo’s om ernstige aandoeningen bij kinderen te voorkomen. Maar: „Puur voor onderzoek menselijk leven creëren om het daarna weer te vernietigen, vind ik in strijd met de menselijke waardigheid.” Wetenschappers gebruiken zulke embryo’s om onderzoek te doen naar bijvoorbeeld spierziekten en willen meer ruimte. VVD en D66 willen dat ook, maar denken niet dat het deze kabinetsperiode lukt. De wetenschap moet dus nog even geduld hebben.

HET VISIE-DING: De wereld staat in brand, maar dat is niet aan minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) te merken. Hij is stoïcijns, een beetje saai, als altijd. Dat viel Rutte ook al op: „Ik praat wat enthousiaster”, zei hij eerder daarover. Donderdag probeerde Blok bij het debat over de begroting van zijn ministerie de Kamer in te pakken met wat meer flair. Met zelfs een persoonlijke anekdote: „Ik ben een zoon van de oorlog. Van ouders die een Jappenkamp ternauwernood overleefden.” Zij hadden hem ingeprent: „Dankbaar zijn aan de geallieerden, hard werken, bordje leegeten.” Die ervaring motiveert hem nog altijd als minister, vertelde Blok. Maar een visie op het buitenlandbeleid (Blok noemt het zelf „het visie-ding”) was niet te ontdekken. Aan het buitenlandbeleid moet je vooral „in de praktijk van alledag” iets hebben.

QUOTE VAN DE DAG

Heel vaak zat hij te aarzelen en te mopperen. Hij kon ontzettend vervelend zijn. Maar dan was er een camera of een microfoon, of hij moest de deur uit, naar een publiek. Dan rechtte hij zijn rug, dan sprak hij met een grote beslistheid en dan kon hij in een paar zinnen precies vertellen wat het probleem was en wat we gingen doen. Daarmee had hij het knagende vraagstuk ook opgelost.

Biograaf Marnix Krop over Wim Kok in de Volkskrant.