Ruim 36 miljoen euro extra voor sociaal advocaten

Rechtsbijstand Minister Dekker (Rechtsbescherming, VVD) wilde het eigenlijk niet, maar doet het toch: extra geld uittrekken om rechtsbijstandsadvocaten beter te betalen.

Advocaten voerden in januari actie tegen de plannen van het kabinet voor hervorming van de rechtsbijstand. Ze hebben aangekondigd in januari het werk stil te zullen leggen. Foto Koen van Weel / ANP
Advocaten voerden in januari actie tegen de plannen van het kabinet voor hervorming van de rechtsbijstand. Ze hebben aangekondigd in januari het werk stil te zullen leggen.

Foto Koen van Weel / ANP

Het kabinet trekt toch extra geld uit voor de sociale advocatuur: de komende twee jaar zo’n 36,5 miljoen euro per jaar. Het geld is bedoeld om advocaten die rechtsbijstand verlenen iets beter te betalen, naar verwachting tien procent meer.

Dat zijn de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) en minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) vrijdag overeengekomen. Zij overlegden deze week in het geheim over het extra geld.

Afgelopen zomer stapte de advocatenorde nog uit het overleg met Dekker over de plannen voor de rechtsbijstand. Ze vonden dat hun roep om geld niet gehoord werd: een ‘ultiem’ bod van hen om tot en met 2024 genoegen te nemen met 25 miljoen euro per jaar werd van tafel geveegd door het ministerie. Het nu afgesproken geld is bedoeld om de grootste nood binnen de beroepsgroep te lenigen.

Sociaal advocaten klagen al langer dat ze onderbetaald worden. Onderzoek uit 2017 bevestigde die klacht: de advocaten werken soms voor de helft ‘gratis’ aan rechtsbijstandszaken, omdat de tarieven die ze krijgen niet dekkend zijn voor de tijd die ze aan zaken besteden. De conclusie van dat rapport was dat er jaarlijks zo’n 127 miljoen euro nodig was om advocaten beter te betalen.

Het nu overeengekomen bedrag is een compromis. De ongeveer 36,5 miljoen euro wordt alleen deze kabinetsperiode uitgegeven. Het is daarmee aan het volgende kabinet om te beslissen of er structureel meer geld voor sociaal advocaten komt.

De advocatenorde wilde liever dat het ‘noodfonds’ tot 2024 werd ingesteld: in dat jaar moet het nieuwe stelsel van rechtsbijstand dat Dekker wil invoeren in werking zijn. In dit nieuwe systeem worden mensen die rechtsbijstand nodig hebben minder snel doorgestuurd naar advocaten. Dekker hoopt dat deze besparing voldoende geld oplevert om advocaten beter te betalen. Maar het is onzeker of dat wel lukt, bleek uit recent onderzoek.

De advocaten hadden aangekondigd dat ze in de eerste twee weken van januari gaan staken. Ze wilden in die weken weigeren om nieuwe rechtsbijstandszaken op te pakken. Dekker en de advocatenorde hopen dat de staking niet doorgaat, maar de advocatenorde heeft de staking niet georganiseerd, dat doen advocaten zelf. Dekker heeft het afblazen van de staking wel als voorwaarde gesteld voor geld.

Het extra geld is een ommezwaai van Dekker, die lang vasthield aan zijn standpunt dat advocaten pas in 2024 beter betaald zullen worden. Volgens ingewijden is hij afgelopen week omgegaan.Vorige week botste hij tijdens een debat over de rechtsbijstand hard met zowel een groot deel van de Tweede Kamer als met advocaten, die halverwege het debat demonstratief de zaal verlieten. Dekker zei vrijdag in een persgesprek dat hij na dat debat weer met de advocaten in gesprek is gekomen.

Volgens bronnen is ook vanuit de coalitie extra druk gezet op Dekker om extra geld aan te kondigen voordat de Tweede Kamer volgende week de Justitie-begroting behandelt. Daarnaast zou Dekker niet willen dat de advocatuur zich verder tegen hem keert dan al het geval is; hij heeft de medewerking van de beroepsgroep nodig voor de verdere ontwikkeling van zijn plannen. Dekker erkende vrijdag dat het geld smeermiddel is om de gesprekken daarover weer op gang te krijgen. „Het geld biedt rust en komt tegemoet aan de acute nood die advocaten hebben”, aldus Dekker. „Die nood blokkeerde het zicht op een structurele oplossing.