Foto Alessandro Rampazzo

Interview

‘Ik zei: Angry Birds gaat 100 miljoen downloads krijgen. Ze zeiden: je bent gek’

Peter Vesterbacka | Marketeer, ideeënman Hij maakte het spelletje Angry Birds groot en wil nu honderd kilometer tunnel boren tussen Finland en Estland. De Chinezen doen al voor 15 miljard euro mee.

Hij weet niet meer precies wanneer het was, maar Peter Vesterbacka moet ergens in de 20 zijn geweest. Van de ene op de andere dag besloot hij iets on-Fins te doen: opvallen. Hij trok een vuurrood capuchonvest aan en besloot dat het voor altijd zijn handelsmerk werd. „Voor mij is het een manier om dingen voor elkaar te krijgen, om contact te leggen, om in iemands geheugen te blijven. Als ik met vier mannen in pak op een podium zit, onthoudt iedereen die gast met die rode hoodie.”

Vesterbacka, nu 51, kun je gerust een ‘bekende Fin’ noemen. Als hoofd marketing bij Rovio, de Finse maker van het spel Angry Birds, schopte hij het begin dit decennium tot de Time-lijst van ’s werelds meest invloedrijke mensen. De mobiele games, waarin boze vogels met behulp van katapulten hun eieren beschermen tegen groene varkens, gingen mede onder zijn leiding door de grens van drie miljard downloads wereldwijd. Het merk werd – met wisselend succes – uitgebouwd; er kwamen kookboeken, animatiefilms en attractieparken. Het leverde Vesterbacka de bijnaam Mighty Eagle op, vernoemd naar de grootste vogel uit de spelreeks.

Die game was destijds enorm populair. Mensen staken elkaar aan met een Angry Birds-virus. Hoeveel draagt marketing dan nog bij?

„Toen ik in 2010 bij Rovio binnenkwam, zaten we op 1 à 2 miljoen downloads. Ik vertelde iedereen: we gaan een waardering van 1 miljard dollar krijgen en door de 100 miljoen downloads. Ze zeiden: Peter, je bent gek. Dat is nooit eerder gebeurd, met geen enkele game. Maar het gebeurde wel. Ik was niet gek, en het was voor Angry Birds nog maar het begin. Dat is de kern van wat ik doe. Je moet de geesten continu op scherp zetten, doelen stellen die lichtelijk onhaalbaar lijken.”

In 2016 verliet Vesterbacka Rovio. De verliezen stapelden zich destijds op en het aantal werknemers moest terug van 850 naar 400. Over de precieze redenen van zijn vertrek wil hij weinig kwijt. Na enig aandringen geeft hij toe dat ‘groot denken’ een stuk moeilijker gaat als kosten en personeel voortdurend onder een vergrootglas liggen. Hij bezit nog altijd een flinke pluk aandelen Rovio, met een dagwaarde van circa 5 miljoen euro.

Lees ook: Eerst was er Angry Birds - en toen kwam de rest

Zijn verblijf bij het bedrijf maakte Vesterbacka multimiljonair, maar die weelde heeft zijn begeestering niet geremd. Hij wil „dingen laten gebeuren, zwaartekracht creëren”. De Fin runt nu zelf diverse projecten, investeert in start-ups, adviseert bedrijven en zet zich in voor maatschappelijke organisaties. Tijdens een wandelrondje in Helsinki komt de netwerker bovendrijven. Hij laat je bij de Aalto-universiteit handenschudden met professoren en probeert je even later in zijn rol als ambassadeur te interesseren voor de sport floorball – „We gaan dit internationaal laten groeien.” En een paar uur na ons gesprek zit de interviewer opeens in een appgroep met een Israëlische game-ontwikkelaar. „Aviv and his work are amazing.

Het ‘groot denken’ is bij Vesterbacka ook niet gestopt toen hij Rovio verliet. Hij besloot dat er een tunnel moest komen, ruim honderd kilometer lang, met uiteinden in Helsinki en het Estse Tallinn. Vanaf eind 2024 moeten er treinen heen en weer flitsen onder de Finse Golf, die de reistijd terugbrengen naar twintig minuten. De ferry’s die nu tussen de hoofdsteden varen doen er twee tot drieënhalf uur over.

Bij twee enorme koppen koffie licht hij zijn plannen toe. Om de haverklap haalt hij zijn telefoon erbij voor slideshows en artist-impressions van het tunnelproject. Als hij zijn mobiel niet nodig heeft, knippert deze op tafel bijna onafgebroken door appjes en telefoontjes.

Toen je het idee van de tunnel lanceerde in 2016, werd je eigenlijk door iedereen uitgelachen.

„Ja, ehhh … dat is wel een beetje zo.”

Snapte je dat ook?

„Natuurlijk zijn er een hoop mensen die vraagtekens zetten bij zulke plannen. Maar die kennen alleen de voorbeelden van te dure en te lange overheidsprojecten met gebrek aan leiderschap en visie. De oplevering van de metro die jij net naar de Aalto-universiteit nam, vanuit het centrum van Helsinki, was drie jaar vertraagd en twee keer zo duur als begroot. En als je vraagt hoeveel dit metrostation heeft gekost waar we nu naast zitten, dan weet niemand dat precies. Iedereen deed maar wat.

„Toen het allemaal klaar was, gingen ze pas kijken of alle systemen wel met elkaar samenwerkten. Dat duurde een jaar. Niemand had eraan gedacht een testlocatie in te richten tijdens de bouw. Zo gaan wij het wel doen. Je moet dergelijke projecten niet aan ambtenaren overlaten.”

Het is bijna 2020 en er is nog geen spade de grond ingegaan. Wanneer er geboord gaat worden, is nog onduidelijk. FinEstBay, zoals de tunnelonderneming heet, verwerkt nu de eerste ronde commentaar op de milieueffectrapportage. Het tracé ligt allesbehalve vast en de nieuwe regering van Estland lijkt erg op de hand van de ferrymaatschappij, die in de tunnel een geduchte concurrent ziet.

Vesterbacka grijnst en valt niet uit zijn rol van enthousiaste aanjager. „Toen ik in 2016 voor het eerst met die tunnel aan de slag ging, werd me verteld: Peter, hou er rekening mee dat alleen al de planningsfase tien jaar zal duren. Wij hebben dat in een jaar gedaan. Veel ambtenaren en politici zijn geen experts. Ze weten gewoon niet dat het ook anders kan, dat in een project veel zaken parallel aan elkaar kunnen lopen. Dan gaat het veel sneller. We lopen wat mij betreft nog steeds op schema. Het boren kan in twee jaar, binnen zeventien jaar moet dit winstgevend zijn.”

Hij grabbelt in zijn tas en haalt een doos met Tunnel Vodka tevoorschijn. De beoogde openingsdatum van de spoortunnel, 24-12-24, staat op de verpakking. „Dit gebruik ik altijd bij onze Chinese partners. De datum staat erop, dus het moet wel waar zijn.” De flessen dienen als relatiegeschenk, maar liggen als marketingstunt ook in staatsdrankwinkel Alko.

De Chinese partners waar hij het over heeft, hebben 15 miljard euro startkapitaal aangeleverd. Voor China, waar Vesterbacka als techondernemer een goed netwerk heeft, is de tunnel een mooie kans zijn Belt & Road-initiatief te versterken, een wereldwijde infrastructuur die Chinese vrijhandel nog meer moet laten floreren. In Oost- en Zuid-Europa zijn met Chinees geld al havens en spoorlijnen gefinancierd, Noord-Europa lijkt ongemakkelijker over China’s groeiende invloed.

Lees ook: Het groeiende ongemak over de economische macht van China

Tegelijk spiegelt Vesterbacka zijn project graag aan de Greater Bay Area, het economisch project van de Chinese overheid dat grote steden als Hongkong, Foshan en Shenzen met hypermoderne infrastructuur aan elkaar linkt. De verbinding tussen Helsinki en Tallinn kan volgens Vesterbacka het begin zijn van een Noord-Europese variant, waarbij andere landen en regio’s zich kunnen aansluiten. „Kijk alleen al naar Estland: 1,4 miljoen inwoners en vier techstart-ups die elk al meer dan een miljard waard zijn. Dat is een wereldrecord. Het is een heel digitale samenleving, een voorbeeld voor de rest van Europa.”

Op het moment van het interview is zijn compagnon in China om bij aannemer CREC de boortechniek te bespreken. Het startkapitaal wordt verzorgd door Touchstone Capital, een fonds dat weliswaar in Londen zit, maar waarin de Chinese overheid een meerderheidsbelang heeft.

De Chinezen hebben dus wel rotsvast vertrouwen in de goede afloop?

„We zijn in januari bij premier Jüri Ratas van Estland langsgegaan met CREC en Touchstone Capital. De economisch adviseur van de premier vroeg of het tijdschema niet te uitdagend was. Toen zei president Chen van CREC: natuurlijk is het ambitieus, maar CREC heeft alleen al in China 18.000 kilometer spoor aangelegd, dus die 100 kunnen er in dit tijdsbestek makkelijk bij. Ik heb dan meer vertrouwen in CREC, want hoeveel tunnels heeft die minister aangelegd?”

Het is natuurlijk wel makkelijker om 18.000 kilometer spoor aan te leggen in een land als China dan in open democratieën als Finland of Estland, met al hun procedures en rechtsbescherming.

„China beweert ook niet dat het een open democratie is. Daar zijn ze juist eerlijk over, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Hongarije of de VS.”

Maar het is een feit dat financiering door Chinese staatsbedrijven de wenkbrauwen doet fronsen hier, op een moment dat landen als Duitsland en Frankrijk moeizaam een Europees front proberen te vormen tegen China.

„Werkelijk? Angela Merkel was laatst nog in Beijing, Macron ook. Ik denk niet dat er een heel duidelijke EU-lijn is. De EU is heel goed, vanuit de gedachte dat zij oorlog tegengaat. We moeten ook vasthouden aan onze waarden. Maar ze hebben in China nu eenmaal een ander systeem.”

Een ander systeem is wel een understatement. Het is een regime dat delen van zijn bevolking onderdrukt.

Vesterbacka lacht wat ongemakkelijk. „Dat geldt natuurlijk voor meer plaatsen op de wereld. Ik geloof echt dat in gesprek blijven helpt. En dat je gezichtsverlies in het openbaar moet beperken, zeker in China.”

Ik begin hierover omdat je op sociale media wel heel kritisch bent over het democratisch gehalte van Donald Trump of de puinhoop die de Brexit is geworden.

„Dat klopt. Laten we zeggen dat ik niet geloof in, ehh … groepen de schuld geven van onze problemen. Je moet mensen niet op etniciteit of paspoort afrekenen.”

Vesterbacka benadrukt dat de Chinezen het startkapitaal leveren, maar dat zij geen meerderheidsbelang krijgen in het totale project. Dat moet vele tientallen miljarden meer gaan kosten en omvat veel gebiedsontwikkeling en zelfs de aanleg van een wooneiland, midden in de Finse Golf.

„Maar zonder Chinese investeerders hadden bedrijven als Saab of Volvo nu helemaal niet meer bestaan. Dus het is niet zo simpel om te zeggen: we laten de Chinezen links liggen. Natuurlijk is het moeilijk om het gescheiden te houden van politiek, en misschien moeten we dat ook niet doen, maar het is beter om samen te werken en zo invloed uit te oefenen.”

Denk jij dat politici in Finland voldoende begrijpen wat China aan het doen is met Belt & Road?

„Het is gevaarlijk om te generaliseren, maar mijn indruk is dat de meeste politici niet snappen wat China nu precies wel en niet doet. Veel uitgesproken critici zijn er bijvoorbeeld nog nooit geweest. Ik was laatst met een delegatie jonge Finse start-ups in China, en dan gaan de ogen wel open als we daar bij techbedrijven langsgaan. Dan zien ze dat China op veel vlakken verder is dan wij, dat ze niet alles alleen maar kopiëren.

„Tuurlijk, je kunt het over de Chinese overheid hebben, maar het is heel belangrijk om verder te kijken dan dat – naar de mensen. Mijn Mexicaanse vrienden zijn ook niet allemaal moordende druglords, snap je?”

Correctie (18 november 2019): In een eerdere versie van dit artikel stond dat de veerboten tussen Tallinn en Helsinki er anderhalf tot tweeënhalf uur over doen. Veerboten leggen de route af in twee tot drieënhalf uur. Dat is hierboven aangepast.