Gaat die brug over het IJ er überhaupt nog wel komen?

Talk of the Town, Amsterdam De oplevering van de beoogde Javabrug, de vaste verbinding over het IJ, is uitgesteld van 2025 naar 2029. „Dit is onbehoorlijk bestuur.”

Foto Olivier Middendorp

Al bijna twee eeuwen wordt erover gesteggeld: wel of geen brug over het IJ in Amsterdam. Sinds 1839 zijn er plannen, ontwerpen, voorstanders, tegenstanders en raadsvergaderingen over een brugverbinding. En nog altijd is er geen brug. Of die vaste IJ-verbinding er überhaupt nog gaat komen, is de vraag.

De aanleg van de Javabrug, die vanaf 2025 de oversteek van de noord- en zuidoever voor fietsers en voetgangers mogelijk moet maken, is uitgesteld naar 2029, zo maakte het college deze week bekend. En dat terwijl Amsterdam-Noord de komende jaren hard groeit. Ondertussen puilen de pontjes achter Amsterdam Centraal uit en klotsen ze steeds vaker tegen de kades.

Lees ook dit artikel van een jaar geleden (november 2018): Of die Javabrug er echt gaat komen valt nog maar zeer te bezien

Volgens de gemeente is er geen reden tot paniek: tot 2027 kunnen de (extra) pontveren van het GVB de te verwachten drukte behappen. Maar hoe moet het met de tussenliggende jaren? Die brug komt er niet voor 2029, en dan ook nog „met een grote slag om de arm”. Puur „wanbeleid” stelt Sander Groet, mede-eigenaar van de A’DAM Toren in Noord. „Een alternatief voor de pontjes is hard nodig. Hoe meer pontjes we inzetten, hoe gevaarlijker het wordt.”

Lobby voor tunnel

Groet lobbyt al jaren zonder succes voor een passage ónder het IJ. „Het uitstel van de brug komt niet onverwacht, het is een van de lastigste dossiers van de stad. Maar de stad verdient een verbinding.” Dat er maar op één plek wordt gefocust – „alle ballen op de Javabrug” – terwijl het IJ meer dan tien kilometer lang is, vindt hij onbegrijpelijk.

Zijn ideale tunnel, achter het station, heeft een brede roltrap voor voetgangers en fietsers. De recente fietsdag in de IJtunnel tijdens de pontstaking bleek te gevaarlijk: „Je sjeest zo met zestig kilometer per uur naar beneden”.

Kijk naar Antwerpen, daar ligt al bijna 100 jaar een tunnel onder de Schelde

Sander Groet A’DAM Toren

Ook biedt een ruime passage de mogelijkheid voor koffietentjes en een fietsenmaker. „Kijk naar Antwerpen, daar ligt al bijna honderd jaar een tunnel onder de Schelde.”

Wellicht is het niet toevallig dat een Vlaming, stedenbouwkundige Alexander D’Hooghe, is aangesteld om de onafhankelijke commissie te leiden die advies moet geven over vaste oeververbindingen over of onder het IJ. De onderzoekscommissie werd in 2018 in het leven geroepen nadat gemeente en het Rijk er samen niet uitkwamen: de gemeente wil een brug, het rijk wil een tunnel. De eerder aangelegde Noord/Zuidlijn bleek geen oplossing voor de oversteekdrukte, maar eerder een katalysator voor booming Noord.

Het is werkelijk „bizar” dat er nog geen vaste verbinding bestaat tussen het centrum en Noord, zegt Bas Kok, brugvoorvechter en auteur van onder meer Oerknal aan het IJ: „Amsterdam is fiets- én brugstad nummer één van de wereld, met de hoogste brugdichtheid. Maar ze is ook de enige stad ter wereld zonder vaste verbinding voor fietsers en voetgangers tussen twee drukbevolkte delen van de stad.”

‘Halsema bang voor faux pas’

Volgens hem geen toeval, maar een kwestie van „onbehoorlijk bestuur”. De druk van „de nautische lobby” is namelijk hoog in „havenstad Amsterdam”. Zo zet Rijkswaterstaat al jaren vraagtekens bij de vaarveiligheid.

Maar die argumenten zijn ongegrond, volgens Kok. Zo varen binnenvaartschepen moeiteloos onder de standaardhoogte van een goeie negen meter door. „Wat je echt niet wilt op een drukke vaarweg, is constant dwarsoverstekend pontverkeer – over veiligheid gesproken.”

Foto Koen van Weel/ANP

Of het een tunnel – „zo’n vier à vijf keer duurder dan een brug” – of een brug wordt: een verbinding over het IJ is onvermijdelijk. Tijd voor burgemeester Femke Halsema om kleur te bekennen; de burgemeester heeft zich volgens Kok nog geen enkele keer in de „zware discussie” geroerd. „Ze is bang een faux pas te maken.”

Maar Groet blijft optimistisch: „Ondanks die vier verloren jaren en focus op uitsluitend de Javabrug, gaan die tunnels en bruggen er komen.” Het blijft alleen gissen naar wanneer.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.