Recensie

Recensie Theater

Een (naar)geestig machtsspel tussen moeder en dochter

Toneel Een absurd machtsspel tussen een moeder en dochter loopt uit de hand. Regisseur Maren E. Bjørseth weet wel raad met de zwarte humor in ‘The beauty queen of Leenane’.

Keja Klaasje Kwestro als Maureen in The beauty queen of Leenane.
Keja Klaasje Kwestro als Maureen in The beauty queen of Leenane. Foto Sanne Peper

Hardop fantaseert Maureen over de moord op haar moeder. „Met een grote bijl of zoiets, je kop eraf.” Het lijkt moeder weinig te doen. Ze houdt haar theekopje omhoog. „Er zit geen suiker in.” Met dit soort scènes is The beauty queen of Leenane doorspekt: momenten zo absurd dat het komisch wordt.

In de voorstelling wonen een moeder en haar 40-jarige dochter in een benauwend huis, als elkaars gevangenen. Zo maakt Maureen custard en dwingt haar moeder dat „mét klonters” op te eten en saboteert moeder het liefdesleven van haar dochter. In dit machtsspel wordt steeds schimmiger wie waartoe in staat is.

In haar vierde en laatste voorstelling bij Toneelschuur Producties laat regisseur Maren E. Bjørseth haar acteurs hun spel stevig aanzetten. Keja Klaasje Kwestro heeft als Maureen een duivels randje. Ze is onvoorspelbaar en verbitterd, maar tegenover haar moeder – die lekker zuur wordt gespeeld door (een nauwelijks herkenbare) Jacqueline Blom – is ze ook jeugdig, op het naïeve af. Ze klampt zich vast aan de eerste jongen die interesse in haar toont (een mooie rol van Chris Peters). Het is een wanhopige greep naar geborgenheid.

The beauty queen of Leenane werd in 1996 geschreven door Martin McDonagh – ook bekend als filmmaker van bijvoorbeeld Three Billboards Outside Ebbing, Missouri. In het toneelstuk knispert de armoede van de wanden. Veel dorpelingen ontvluchten de plek waar de voorstelling zich afspeelt, om werk te zoeken in het buitenland. Maureen probeerde dat ook, vertelt ze, maar ging er bijna aan onderdoor. De ontboezeming dat ze toen in een gesticht belandde, geeft de ruzies met haar moeder een extra dimensie. Wie kun je vertrouwen in dit web van beschuldigingen en dreigementen?

Keja Klaasje Kwestro als Maureen in The beauty queen of Leenane.

Foto Sanne Peper

Het decor van Janne Sterke en de kostuums van Daphne de Winkel versterken de bizarre sfeer die uit de tekst spreekt. Onder het alledaagse sluimert steeds iets onheilspellends. Als de radio wordt aangezet, schuift opeens een rolluik omhoog waarachter muzikanten staan. Een magnetron zit veel te hoog, maar bliept soms toch aan. Het draagt allemaal, evenals de muziek van Wilko Sterke en het spel van Krisjan Schellingerhout als opgefokte macho, bij aan de wonderlijke mix van naargeestigheid en humor.

The beauty queen of Leenane is een intrigerende voorstelling, waarin Bjørseth de juiste toon heeft gevonden: de gruwelen zijn onmiskenbaar en toch kun je een lach niet onderdrukken. Personages zijn vreemd, maar niet van bordkarton. In al hun eenzaamheid proberen ze toch iets van het leven te maken.