Demonstratie in Hoorn tegen Zwarte Piet afgeblazen, spanningen in andere gemeenten

Sinterklaasintocht Actiegroep Kick Out Zwarte Piet Piet trekt dit weekend wel naar negen andere steden. In drie gemeenten zijn tegendemonstraties gepland.

Demonstranten tijdens de landelijke intocht van Sinterklaas in 2018 bij de Zaanse Schans. Foto Freek van den Bergh/ANP
Demonstranten tijdens de landelijke intocht van Sinterklaas in 2018 bij de Zaanse Schans.

Foto Freek van den Bergh/ANP

Actiegroep Kick Out Zwarte Piet (KOZP) heeft de demonstratie bij de sinterklaasintocht zaterdag in Hoorn afgeblazen. De Noord-Hollandse stad maakte vrijdag bekend in 2020 alleen nog roetveegpieten in te zetten. KOZP stelde eerder daar te demonstreren waar er „geen of een onduidelijke verandering naar een sinterklaasfeest zonder Zwarte Piet” is. Dat is niet langer het geval in Hoorn, aldus KOZP-voorman Jerry Afriyie.

De actiegroep tegen Zwarte Piet trekt dit weekend wel naar negen andere steden (Alkmaar, Leeuwarden, Eindhoven, Groningen, Den Haag, Den Bosch, Dordrecht, Nijmegen en Willemstad op Curaçao).

De geplande komst van de groep heeft in meerdere steden tot spanningen geleid en voor de organisatie van tegendemonstraties gezorgd. Zwarte Piet-voorstanders willen betogen in Groningen en Emmen, het extreem-rechtse Pegida gaat zondag naar Den Bosch.

Onrustige intocht

Pegida wilde eerst ook naar Eindhoven en Nijmegen komen, maar blies die demonstraties af omdat de burgemeesters niet instemden met een protest pal naast het demonstratievak van KOZP. Wel zeggen supporters van de Nijmeegse voetbalclub NEC tegen het AD tussen het publiek te gaan staan om te zorgen dat „de kinderen tijdens de intocht geen last hebben van activisten”.

In Eindhoven houdt burgemeester John Jorritsma (VVD) er rekening mee dat de intocht in zijn stad onrustig verloopt, net als vorig jaar. Toen bekogelden Zwarte Piet-voorstanders KOZP-demonstranten met blikjes bier en eieren en probeerden ze hen aan te vallen. Volgens het lokaal gezag is dit jaar opnieuw „sprake van hoog oplopende sentimenten”, worden „meerdere bewegingen tegen KOZP op gang gebracht” en is „(verbaal) geweld vanuit die tegenreacties niet uitgesloten”.

Een Eindhovense die het vorig jaar opnam voor de KOZP-demonstranten en vervolgens geduwd en racistisch bejegend werd, heeft donderdag aangifte gedaan bij de politie. De reden is dat ze de avond ervoor zou zijn aangevallen door een onbekende man na een woordenwisseling over Zwarte Piet. De politie in Eindhoven zegt een onderzoek te zijn gestart en laat weten de zaak „hoog op te nemen”.

Ook in andere steden lopen de gemoederen op. In Groningen, waar hooligans vorig jaar demonstranten tegen de grond duwden, en in Emmen staan betogingen vóór en tegen Zwarte Piet wel naast elkaar gepland. Volgens Nederlandse en Europese regelgeving moeten demonstraties plaatsvinden binnen zicht- en hoorafstand van datgene waartegen geprotesteerd wordt.

Lees ook het commentaar van NRC over het recente geweld tegen KOZP

Groningse hooligans

Hooligans van FC Groningen hebben aangekondigd ook dit jaar actie te zullen voeren voor Zwarte Piet. Online roepen ze fanatieke supporters uit de rest van Nederland op naar Groningen te komen, wat tot honderden instemmende reacties heeft geleid.

In Emmen verklaarden Zwarte Piet-voorstanders de lokale anti-Zwarte Piet-actieleider „vogelvrij” in een via internet verspreide verklaring.

Uit een belronde van NRC blijkt dat alle politie-eenheden sociale media nauwgezet in de gaten houden om een beeld te krijgen van mogelijke anti-KOZP-acties. Verschillende gemeenten en politie-eenheden hebben voorzorgsmaatregelen genomen. Zo kregen twee leden van de actiegroep Nijmegen Rechtsaf te horen dat zij zaterdag het stadscentrum niet in mogen omdat zij vorig jaar een spandoek afpakten van anti-Zwarte Piet-demonstranten. De politie-eenheden Den Haag en Noord-Holland pakten deze week twee mannen op die online dreigden het sinterklaasfeest te verstoren.

Langs de route

Opvallend is dat veel gemeenten er dit jaar mee akkoord gaan dat de KOZP-betoging langs de route van de intocht plaatsvindt. Vorig jaar was dat op diverse plekken niet toegestaan.

Lees ook: Vrees voor radicalisering Pro-Pieten

In Den Haag verwacht KOZP te veel deelnemers voor een betoging langs de intochtroute. De actiegroep wil nu een manifestatie houden op een ruimere plek en zoekt samen met de gemeente een geschikte locatie. Vorige week vrijdag viel een groep Zwarte Piet-voorstanders een pand aan in Den Haag waar KOZP vergaderde. Sindsdien is het aantal aanmeldingen voor de Haagse demonstratie fors toegenomen, zegt KOZP-voorman Mitchell Esajas. Hij verwacht zo’n vijfhonderd deelnemers. Na de aanval opende KOZP een „solidariteitsfonds” waarmee de organisatie donderdagavond ruim 25.000 euro had opgehaald.

Ook maakte de actiegroep donderdag bekend een meldpunt voor „bedreigingen, opruiing, discriminatie en (anti-zwart) racisme” te openen, zowel online als offline. KOZP wil alle meldingen voorleggen aan „anti-discriminatie voorzieningen, aan het OM en de politie en aan de VN-rapporteur voor racisme en xenofobie”, aldus Esajas. Daarnaast zullen vrijwilligers van KOZP naar intochten gaan „waar voor het eerst geen Zwarte Piet te zien is” om in de gaten te houden of dit ook daadwerkelijk het geval is. Mensen kunnen er melding van maken als ze „racistische elementen of zwarte pieten” tegenkomen „in winkels, op scholen en op andere plekken”. Want, zegt Esajas, „het is cruciaal voor de intochtcomités en gemeenten om de afschaffing van de racistische karikatuur in één keer goed te doen”.

Correctie (15 november 2019): In een eerdere versie van dit artikel stond dat KOZP dit weekend ook in Heerhugowaard demonstreert. Dat is echter volgende week zaterdag.