Universiteiten willen af van ‘publicatiedruk’ op docenten

Hoger onderwijs Beoordeel wetenschappers niet langer alleen op hun onderzoeksprestaties, zeggen universiteiten in een gezamenlijk plan.

Foto Evert-Jan Daniels/ANP

De traditionele carrière binnen de wetenschap waarin de beste onderzoeker uiteindelijk hoogleraar wordt, is niet meer van deze tijd. Er moet meer waardering komen voor wetenschappers die goed zijn in andere dingen, zoals het geven van onderwijs, vinden de universiteiten.

„De universiteit is een vrij conservatieve organisatie”, stelt Rianne Letschert, rector van de Universiteit Maastricht en mede-initiatiefnemer van het plan ‘Ruimte voor talent’. „Je maakt carrière op basis van je onderzoek. Op hoeveel wetenschappelijke subsidies je binnenhaalt en hoe vaak je publiceert. Onderwijs doe je erbij. Daar kun je nog net universitair hoofddocent mee worden, maar geen hoogleraar.”

En dat is een probleem: niet alleen leidde de ‘publicatiedruk’ de afgelopen jaren tot een hoge werkdruk, ook haken volgens Letschert goede mensen af „die niet meer mee wilden doen aan de ratrace”.

„Wetenschappers moeten allemaal door hetzelfde hoepeltje springen”, zegt Jeroen Geurts, bestuurder bij wetenschapsfinanciers NWO en ZonMw. „Dat is voor niemand goed. Ons plan is een pleidooi voor de universiteit als een modernere en meer diverse werkgever.”

Het plan is de uitkomst van langdurig overleg tussen de veertien universiteiten, en wetenschappelijke organisaties en geldschieters als KNAW en NWO.

Dat nu zowel de universiteiten als de geldschieters hun handtekening eronder hebben gezet, is „heel goed nieuws”, zegt Geurts. „Er gaat echt iets gebeuren.”

Het blijft niet bij plannen, benadrukt Pieter Duisenberg, voorzitter van de Vereniging van Universiteiten (VNSU). Er zijn concrete afspraken gemaakt die deels al komend jaar worden uitgevoerd. Er komen bijvoorbeeld nieuwe criteria voor de beoordelingen van onderzoekers. Die worden „diverser” waarbij „meer ruimte en waardering” komt voor onderzoekers die goed onderwijs geven of, als het om medici gaat, uitblinken in hun omgang met patiënten.

Ook zullen onderzoeksfinanciers de onderzoeksaanvragen voortaan „minder op kwantiteit en meer op kwaliteit” beoordelen. Geurts: „We gaan dus niet meer tellen hoe vaak iemand geciteerd wordt, maar kijken of iemand bijvoorbeeld de juiste persoon voor een onderzoek is.”

Alex Tess Rutten, voorzitter van de Landelijke Studentenvakbond is enthousiast over het plan. „We zien al lang dat er een probleem is met de positie van onderwijs op universiteiten. Docenten worden afgerekend op onderzoeksprestaties, niet op hoe ze college geven. Er zijn vaker plannen geweest om daar iets tegen te doen, maar dit plan wordt door de hele sector ondersteund. Dat is hoopvol.”