Maakt de raad de Havenvisie groener?

Havenvisie De gemeenteraad van Rotterdam buigt zich over de Havenvisie voor de periode tot 2030. Het is een van de weinige gelegenheden voor de lokale politiek om Havenbedrijf bij te sturen. Ondernemers bekijken de discussie over de lange-termijnvisie met argusogen.

De bedrijven in de haven, zoals APM waarvan hier de containerhaven te zien is, hebben een forse stem in het havenbeleid van Rotterdam.
De bedrijven in de haven, zoals APM waarvan hier de containerhaven te zien is, hebben een forse stem in het havenbeleid van Rotterdam. Foto Getty Images

Krijgen bedrijven die zich nieuw in de haven van Rotterdam vestigen de tijd en de ruimte om zich aan te passen aan de klimaatdoelstellingen van het Havenbedrijf, net als de bestaande industrie? Of moeten nieuwkomers direct al aan strengere eisen voldoen, zodat die doelstellingen eerder in zicht komen?

Een niet onbelangrijk deel van de gemeenteraad neigt naar het laatste. GroenLinks mist in de Havenvisie de eis dat nieuwe, zogeheten greenfield-ontwikkelingen moeten passen in het pad dat is uitgezet voor de vermindering van CO2-uitstoot. Dat maakte raadslid Stephan Leewis duidelijk toen de commissie Energietransitie, Duurzaamheid, Economie en Mobiliteit (EDEM) het concept van de Havenvisie besprak. Hij kreeg steun van de PvdA en het CDA. „Nieuwe bedrijvigheid moet aan een hoger ambitieniveau voldoen”, zei René Segers-Hoogendoorn van het CDA.

Daarmee is een meerderheid van het college voor aanpassing van de Havenvisie 2030. Wethouder Arjan van Gils (D66) kon niet anders dan toezeggen dan dat hij dit met het Havenbedrijf Rotterdam (HbR) ging bespreken. Maar de vraag is hoeveel speelruimte hij heeft. Deze visie is een herijking van die uit 2011, die na acht jaar achterhaald was. Vooral voor milieu en klimaat zijn de doelstellingen aangescherpt, maar voor verschillende partijen dus niet genoeg.

De gemeenteraad stelt de Havenvisie vast, en daarmee is het een politiek stuk. In feite is het een periodieke overeenkomst tussen gemeente en Havenbedrijf waar het met de haven op lange termijn heen moet. Het stuk oogt als de presentatie van een gezamenlijk streven met inbreng van tal van belanghebbenden, zoals het Rijk (als mede-aandeelhouder), de provincie, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Maar in de praktijk is het vooral een stuk van het Havenbedrijf, zegt Bas Janssen, directeur van havenondernemingsvereniging Deltalinqs. „Wij praten mee, maar hebben er geen grote invloed op.”

Toch is de Havenvisie breed gedragen, en dat is te danken aan het feit dat de belangen van stad, haven en economie in grote mate parallel lopen. Het helpt daarbij dat de raad niet bepaalt welke beslissingen het Havenbedrijf op korte termijn moet nemen. Die beleidsvrijheid heeft het Havenbedrijf sinds de verzelfstandiging in 2004. Sinds die tijd controleert niet langer de gemeenteraad de directie van het Havenbedrijf, maar een onafhankelijke raad van commissarissen. Wel is vastgelegd dat het Havenbedrijf streeft naar een goede relatie met de stad en de regio Rotterdam. Tegelijkertijd heeft het Havenbedrijf te maken met een internationaal speelveld, en met bedrijven die investeren in een internationale context. De vrijheid een eigen koers te varen is een groot goed, vindt Janssen. „We willen niet terug naar de oude situatie, waarin het Havenbedrijf moet meewaaien met veranderlijke politieke winden. Ondernemingen hebben belang bij een heldere koers en langjarige stabiliteit.”

Nu het concept van de Havenvisie voor de formele vaststelling langs de gemeenteraad moet, grijpt die dat aan om nog een stempel te drukken. Begrijpelijk, vindt Janssen. „Vanuit de politieke invalshoek snap ik dat, want de Havenvisie is een van de weinige instrumenten waarmee de gemeente de haven nog kan sturen. Maar we moeten uitkijken dat we niet verzanden in oeverloos gepraat in Rotterdam. In de energietransitie moeten we echt wat gaan doen en gaan investeren. Dan helpt het niet als de overheid onzekerheid in stand houdt. Het risico is dat je de haven daardoor op slot zet.”

De boodschap is hier: reken het Havenbedrijf af op het einddoel dat in lijn is met nationale en internationale klimaatakkoorden, maar bemoei je niet te veel met de weg daar naartoe. Wethouder van Gils leek op dezelfde lijn te zitten toen hij in de commissievergadering zei onder de indruk te zijn van de „saamhorigheid” onder de CEO’s in de haven om de klimaatdoelen te halen. Als nieuwe bedrijven zorgen voor (tijdelijk) hogere CO2-uitstoot is dat aanvaardbaar als de haven als geheel vervolgens de totale uitstoot kan verlagen, legde hij uit.

De Havenvisie staat voor woensdag 20 november op de agenda van de commissie EDEM. Of de coalitiepartijen hun zin krijgen, valt te bezien. Naar verluidt heeft de wethouder een paar aanpassingen in de details aangekondigd. „Als het daarbij blijft, kunnen we er mee leven, want we vinden de conceptversie een afgewogen geheel”, zegt Deltalinqs-voorman Janssen. „Als het met een haakse bocht ineens een andere kant opgaat, wordt het een ander verhaal.”

Eerder stond in dit stuk online dat de directie van het Havenbedrijf statutair verplicht is de belangen van de stad in het oog te houden. Die bepaling is in 2006 uit de statuten geschrapt. De tekst is op dit punt aangepast.