Juristen kraken stikstofmaatregelen | Doodstraf of Assad?

De Haagse Stemming Met Mark Rutte, Sebastiaan Wolswinkel en Jesse Klaver. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!
De Haagse Stemming

Juristen laten weinig heel van het pakket maatregelen van het kabinet dat de stikstofimpasse moet doorbreken. VVD wil natuurgebieden schrappen maar dat blijkt nog niet zo makkelijk. En VVD heeft weinig moeite met de doodstraf terwijl CDA wil onderhandelen met Assad over IS-strijders.

NOG SLECHTER DAN PAS: 75.000 woningen en een aantal grote infrastructuurprojecten denkt het kabinet te kunnen gaan bouwen. Met het pakket maatregelen om de uitstoot van stikstof tegen te gaan – 100 kilometer per uur op de snelweg, meer geld om varkensboeren te saneren, een andere samenstelling van veevoer en een noodwet die projecten als de kustbescherming altijd doorgang verleent – „kunnen we voorlopig vooruit”, aldus VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff. Maar of dat echt zo is, is nog maar de vraag: het pakket is juridisch onhoudbaar, denken juristen. „Het kabinet geeft zeventig procent van de milieuwinst nu uit aan de economie, maar de rechter heeft bepaald dat alles naar de natuur moet gaan”, stelt Kees Bastmeijer, hoogleraar natuurbeschermingsrecht aan Tilburg University. Hij noemt de maatregelen van het kabinet „eigenlijk nog slechter dan de Programma Aanpak Stikstof”, dat voor de Raad van State niet standhield – de aanleiding voor de hele impasse.

ROTMAATREGEL: In Den Haag gaat het eigenlijk alleen nog maar over de verlaging van de maximumsnelheid op de snelweg. Al was dat maar omdat de VVD er een heuse hashtag voor in het leven riep: #rotmaatregel. Dat kwam zelfs op reclameborden langs de snelweg te staan. Wat opviel: Rutte en de VVD hadden hun communicatie scherp afgesteld: ook Rutte strooide met het woord „rotmaatregel”. Zowel Rutte als Dijkhoff vindt de maatregel nodig om „banen voor bouwers te behouden”. Ze gebruikten dezelfde metafoor: geen werklozen „onder de kerstboom”. Bij een rondgang binnen het partijkader viel op: die zinnetjes gebruiken regioniale VVD’ers ook steeds.

DIERSOORTJE: Wat de VVD ook graag uitvent: er moet gesnoeid worden natuurregels. „We kunnen niet het hele land op slot zetten omdat we ooit hebben besloten dat daar één diersoortje hoort rond te lopen”, aldus Dijkhoff. Het kabinet kijkt ook of er gesneden kan worden in natuurgebieden. Maar dat is praktisch onmogelijk, die conclusie trok minister Carola Schouten (Landbouw, ChristenUnie) begin oktober zelf al. Voormalig staatssecretaris Henk Bleker (CDA) probeerde in 2011 om een boerenpolder in de Hoeksche Waard aan de natuurbescherming te onttrekken, maar hij werd teruggefloten door het Europese Hof van Justitie. De klacht dat de Nederland veel kleine natuurgebieden heeft, versnipperd over het hele land, klopt bovendien niet. Enkele feiten op een rij, gebaseerd op cijfers van de Europese Commissie:

SCHADECLAIM: Ondertussen zijn de bouwers boos op minister Stientje van Veldhoven (Wonen en milieu, D66). Zij weigert voorlopig de normen voor PFAS – een verzamelnaam voor schadelijke stoffen in de bodem – te verhogen. Bouwers zien dat als een grotere bedreiging dan de stikstofproblemen: door problemen met PFAS liggen bouw- en baggerprojecten stil en dat zou al tot meer dan een miljard schade hebben geleid. Van Veldhoven wil een advies van het RIVM afwachten, dat op 1 december wordt verwacht. De brancheorganisaties stellen het kabinet aansprakelijk voor de geleden schade en dienen een miljoenenclaim in. Actiegroep Grond in Verzet wil bovendien nieuwe acties. „We moeten nu Rutte echt raken. Desnoods barricaderen we zijn woning.” De boeren lijken juist te willen onderhandelen.

DOODSTRAF OF ASSAD?: Dan die andere heikele kwestie: het terughalen van Syriëgangers. Turkije is sinds deze week begonnen om IS-strijders terug te sturen naar het land van herkomst, en het lijkt een kwestie van tijd tot ook Nederlanders worden teruggestuurd. Volgens de Turkse minister van Binnenlandse Zaken hebben Duitsland en Nederland ingestemd met het terugnemen van IS-strijders die in Turkije vastzitten. Terwijl het debat in de Tweede Kamer dinsdag nog voornamelijk over berechten in de regio ging. Voor VVD-Kamerlid Sven Koopmans is de doodstraf, die in zowel Syrië als Irak geldt, niet zo’n probleem meer: „Eigen risico”, noemt hij dat. Maar Koopmans wil absoluut niet met de Syrische dictator Assad onderhandelen. CDA-Kamerlid Martijn van Helvert zal de doodstraf „nooit goedkeuren”, maar wil weer wél met Assad onderhandelen.

BESTUURSCRISIS: De Partij voor de Dieren en de SGP hebben zo hun eigen sores. Partijvoorzitter Sebastiaan Wolswinkel werd geroyeerd bij de Partij voor de Dieren – een handig trucje van de partijtop om hem zo zonder ledenvergadering aan de kant te kunnen schuiven. Maar Wolswinkel gaat in beroep tegen dat besluit. Wolswinkel werd vorige maand aan de kant geschoven omdat hij „stelselmatig bestuursbesluiten naast zich had neergelegd”. Hij ging tegen de partijtop in door te pleiten voor meer transparantie en democratie binnen de partij. Ook had hij iets te veel sympathie voor ‘zetelrover’ Femke Merel van Kooten-Arissen. Bij de SGP halen de twee bestuursleden die maandag opstapten nog eens uit. Zij vertrokken uit onvrede over de behandeling van partijvoorzitter Peter Zevenbergen, die afgelopen weekend zelf vertrok na ophef over zijn wachtgeldregeling. De bestuursleden hekelen de „trend in onze partij om inhoudelijke discussie via de media te voeren [...] of via lekken”, en wilden dat nog graag in een persbericht benadrukken. Waarvan akte.

DOORSCHUIVEN: Een razendsnelle reactie van het kabinet op het dreigement van PvdA en GroenLinks om het pensioenakkoord niet meer te steunen als er pensioenen gekort zouden worden. Dat is een bom onder het akkoord, omdat de steun van een van beide partijen nodig is in de Eerste Kamer. Pensioenfondsen die er financieel slecht voorstaan, krijgen daarom een jaar langer de tijd om hun zaakjes op orde te krijgen. Daardoor hoeven ze niet dit jaar al te korten op pensioenuitkeringen. Minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) negeert daarmee het advies van De Nederlandsche Bank, die in september nog waarschuwde dat zonder kortingen de rekening wordt doorgeschoven naar jongere generaties.

LEIDER VAN DE TOEKOMST: Máxima, Frans de Waal, Marc van Roosmalen en Ayaan Hirsi Ali gingen hem voor: Jesse Klaver wordt deze week in het Amerikaanse Time Magazine genoemd als ‘leider van de toekomst’. Klaver is de „grote kracht” achter de „groene golf” die op dit moment door Europa gaat, aldus het magazine. In heel Europa winnen groene partijen, maar GroenLinks wordt gezien als dé grote winnaar: de partij verviervoudigde bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen. En, zo stelt Time, Klaver mag daarom de Klimaatwet voor een groot deel op zijn conto schrijven.

QUOTE VAN DE DAG

In feite heeft een deel van de partij de nederlaag van Rita Verdonk tegen Rutte in 2006 nooit verteerd. Maar veruit de meeste Verdonk-aanhangers hebben allang onderdak gevonden bij Wilders of Baudet, terwijl Rutte zijn partij driemaal op rij de grootste maakte mede dankzij manoeuvres naar het midden.

Boze VVD’ers zullen de komende tijd volop in de aandacht staan, weet NRC-columnist Tom-Jan Meeus, maar relativering van hun belang is op zijn plaats.