De Sint als popster: is dat een verarming of verrijking van de traditie?

Sint-spektakels De Sint trekt volle zalen: tot 5 december zijn er talloze evenementen. Kaartjes kosten al gauw 20 euro.

Het NPO Zapp Sinterklaasfeest in de Jaarbeurs Utrecht (2017).
Het NPO Zapp Sinterklaasfeest in de Jaarbeurs Utrecht (2017). Foto Bart van der Putten

Het is weer de spannendste tijd van het jaar: deze zaterdag komen de Sint en zijn Pieten aan. Behalve bij de intocht kunnen kinderen hen daarna ook zien in theaters in het hele land. Bij voorbeeld bij De Mega Sint Show. Daarin gaan de Zwarte Pieten samen met de kinderen op zoek naar de dief van de Piet Award, de prijs die Party Piet Pablo – onder kinderen bekend van ‘De Pieten Sinterklaas Move’, een lied met de tekst ‘Pie, pie, pie, pie, pietje!’ en een bijbehorend dansje dat op YouTube al bijna 42 miljoen keer is bekeken – net had gekregen. Na afloop van het spektakel kunnen kinderen een foto en een handtekening krijgen van de Sint en de Pieten.

Het is een trend dat het sinterklaasfeest steeds groter en uitgebreider wordt. Kinderen gaan naar de intocht, ze zetten hun schoen, thuis, bij de bakker, in de supermarkt, in de snackbar, op school. Ze versieren het huis met sint-slingers van de Action en vouwen de kartonnen open haard van Kruidvat open. Vervolgens komt de Sint op school, op de voetbalclub en ja, hoor, ook bij tijgerboksen en yoga komt hij langs; om 18.00 uur zijn er spelletjes, om 19.00 uur zijn er poffertjes, om 20.00 uur is er de Pieten Disco. En voordat het dan pakjesavond is, gaan de kinderen naar een commercieel evenement: een Sint-theatershow, een Sint-kasteel, een Sint-spektakel op het ijs, een Sint-parade of een Sint-familieweekend.

‘De Pieten Sinterklaas Move’, van Party Piet Pablo.

Die evenementen zijn razend populair. De kaarten, die rond 20 euro kosten, zijn vaak snel uitverkocht. Daarom kroop Oranda Imanse (38) uit Hank al in april achter de computer om kaarten te bestellen voor de De Mega Sint Show in Waalwijk. Haar zoon Vinz (3 jaar) oefent het hele jaar door de liedjes en danspasjes van hoofdact Party Piet Pablo, vertelt ze. „Ik wilde zeker zijn van kaartjes op de eerste rang. Die waren vorig jaar al snel weg.”

De Mega Sint Show en De Grote Sint Show (beide van Onder Andere Producties) trekken samen in totaal 50.000 bezoekers, verdeeld over honderd voorstellingen. Vorig jaar waren dat er nog vijftig. Door het gemak waarmee de kaartjes werden verkocht besloot het productiehuis het aantal shows te verdubbelen, vertelt Okke Verberk, producent én vertolker van de rol van Party Piet Pablo. De show is zo populair door „de intieme sfeer”, meent hij. Relatief kleine zaal, en een „meet and greet”.

Ook een grote hit: de rondleiding van Wegwijs-Piet in het Helmondse Kasteel van Sinterklaas. Die voert langs de slaapzalen van de Zwarte Pieten, de bakkerij waar de pepernoten worden gebakken en de schatkamer waar cadeautjes worden getest. Daar komen 30.000 gasten op af. En omdat de verkoop elk jaar zo hard gaat, zijn de kaarten dit jaar verloot.

De organisatie moest tweederde van de gegadigden teleurstellen, zegt Lex Coolen, één van de organisatoren. Vorig jaar crashte de website na enkele minuten toen tienduizenden mensen tegelijkertijd een kaartje probeerden te bemachtigen, zegt hij.

„Hier komt een sprookje tot leven”, vertelt Collen. Zo’n zestig Pieten lopen binnen en buiten rond. Er zijn ook een theatertent, een knutselworkshop en een circus.

Ervaringen verzamelen

Het Landgoed van Sinterklaas in Duinrell trekt 15.000 mensen, het Zapp Sinterklaasfeest in de Jaarbeurs Utrecht trekt tienduizenden bezoekers in één weekend. De kaartverkoop dit jaar gaat zo hard dat een extra voorstelling is georganiseerd. Sint on Ice bedient verspreid over zeven voorstellingen bijna 20.000 ouders en kinderen. Naar de theatervoorstelling De Pakjeskluis van Sinterklaas komen jaarlijks zeker 35.000 ouders en kinderen. Daar zijn meestal tot op het laatste moment nog kaarten voor, zegt producent Michael van Hoorne. „Maar uiteindelijk zit ook deze voorstelling altijd zo goed als vol.”

De shows zijn een spektakel met humor, muziek en snoep. De Pakjeskluis van Sinterklaas bijvoorbeeld gaat over klunzige Pieten die de code van de kluis kwijt zijn. De Pieten – sommigen zwart, anderen met roetvegen – moeten dit oplossen zonder dat de Sint erachter komt. „De Pieten leiden Sinterklaas om de tuin door middel van hilarische afleidingsmanoeuvres”, zegt Van Hoorne. „Snelle humor wordt afgewisseld met interactieve muziek. Het is een soort musical, waarbij ook de kinderen dansen, zingen en springen.”

Het Zapp Sinterklaasfeest is van een ander kaliber, dat doet eerder aan als een popconcert. K3, Mega Mindy en Kinderen voor Kinderen treden op. Tussendoor komen de Sint en roetveegpieten aan het woord. Na afloop krijgt ieder kind een chocoladeletter.

Foto’s Bart van der Putten
Het NPO Zapp Sinterklaasfeest, editie 2017, in de Jaarbeurs Utrecht, met onder anderen Mega Mindy (links) en K3 (rechts).
Foto’s Bart van der Putten

Het enorme aanbod aan sint-vermaak past goed bij deze tijd van enorme keuzevrijheid, zegt Goof Lukken, specialist in de vrijetijdsindustrie en verbonden aan de Breda University of Applied Sciences. „De mogelijkheden zijn eindeloos, of het nu het uitzoeken van een telefoon betreft of het boeken van een vakantie.” Hetzelfde zie je in vrijetijdsbesteding, gezinnen hebben gemiddeld meer tijd én geld dan voorgaande generaties, zegt hij. En daar speelt de entertainment-industrie gretig op in. „Vroeger was het normaal om één keer per jaar naar een attractiepark te gaan, nu is er elk weekend wel wat te beleven.”

Er is nog een reden voor het succes van de sinterklaas-evenementen: mensen zijn immaterieel bezit steeds belangrijker gaan vinden, zegt Martijn Mulder. Hij is hoofddocent leisure management aan de Hogeschool Rotterdam en deed onderzoek naar vrijetijdsbesteding en de beleving van evenementen. „In plaats van spullen, verzamelen nieuwe generaties ervaringen. Zij willen iets meemaken, iets beleven.”

Tussen de nationale intocht en 5 december hebben bedrijven een krappe drie weken om het feest uit te buiten. Dat zorgt voor een hoge concentratie in een kort tijdsbestek. „Dat maakt het feest nog aantrekkelijker, want dat geeft een gevoel van schaarste”, zegt Mulder. „Daarom slaan feestdagen als Halloween en Sint Maarten ook zo aan.”

Vercommercialisering

Diana Sinon (36) uit Katwijk aan Zee gaat dit jaar met haar drie kinderen (4, 8 en 13 jaar oud) naar attractiepark Duinrell. Daar is twee volle weekenden Landgoed van Sinterklaas. De meeste gezinnen komen een dag langs, maar je kunt er ook overnachten. Dat doet Sinon niet, want ze woont vlakbij. Wel viert zij graag Sinterklaas met het gezin. Omdat de intocht in Katwijk „niet altijd even goed geregeld is” (soms is de Sint slecht te zien) neemt zij haar kinderen elk jaar mee naar Duinrell.

Tijdens deze dagen zijn alle medewerkers van het park verkleed als Piet: van de obers tot de tuinman, de één met meer roet op het gezicht dan de ander. Elke dag om half twee verzamelen de vierduizend bezoekers zich om de groots aangepakte parade te zien. Sint en zijn Pieten komen voorbij op versierde wagens, omringd door dansers op vrolijke muziek. Verder kunnen kinderen het huis van de Sint bezoeken en naar theatervoorstellingen gaan. En de gebruikelijke attracties van het park zijn ook open.

De leeftijden van haar kinderen liggen zo ver uit elkaar dat het moeilijk is om een sinterklaasfeest te vinden dat ze alle drie waarderen, zegt Sinon. Dat maakt het feest in Duinrell zo geschikt voor haar gezin. „De jongste geniet van de parade, de oudste kan nog even de achtbaan in. Oh ja, en zangeres Sita komt, ook leuk.”

Is de verdere vercommercialisering van Sinterklaas een verarming van het traditionele feest? Integendeel, vindt Lukken. Al die verschillende initiatieven zorgen volgens hem samen voor een „360-gradenbeleving”: op allerlei niveaus komt het feest tot uiting. „Als vanouds in huiselijke sfeer, maar voor wie wil ook op allerlei andere plekken. De traditionele ervaring gaat zo niet ten koste van het entertainment, maar wordt er juist door versterkt”, zegt hij.

Lees ook: Hoe Zwarte Piet van de televisie verdween

En daar hebben mensen behoefte aan, volgens Mulder. „Traditie geeft houvast in een gemondialiseerde en seculiere samenleving. In een overvloed aan nieuws en prikkels vinden mensen het prettig om lokale en culturele verbondenheid te zoeken.”

Lex Coolen van het kasteel in Helmond heeft er zin in, over een paar dagen mag hij weer verkleed als de Sint, vier hele en twee halve dagen per week. Op hele dagen van zeven uur ’s ochtends tot zeven uur ’s avonds. De rondleiding die ouders en kinderen in het kasteel krijgen eindigt in het kantoor van Sinterklaas. „Daar geef ik zo’n tweeduizend kinderen per dag een zakje snoepgoed. Wat een feest.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.