Judit Varga, minister van Justitie en Europese Zaken wil „over elk onderwerp, elke wet” in gesprek.

Foto Krisztina Than/Reuters

Interview

‘Brussel hanteert dubbele standaard’

Interview | Judit Varga De nieuwe Hongaarse minister van Justitie Judit Varga gaat donderdagavond in De Balie in Amsterdam in discussie met de Nederlandse Europarlementariër Sophie in ‘t Veld over de rechtsstaat.

Judit Varga is uit ergernis de politiek ingegaan. In de negen jaar dat de Hongaarse in het Europees Parlement werkte, was ze „elke ochtend ontdaan”, zegt ze. Dan sloeg ze „links-liberale, elitaire” kranten uit andere lidstaten open en las „telkens weer fouten, verdraaiingen en dat eeuwige negatieve mantra over mijn land”. Als ze in Brussel uit eten ging en liet vallen dat ze uit Hongarije kwam, kreeg ze meewarige blikken en opmerkingen als „wat vreselijk dat je in een dictatuur woont”.

Vanwege die „onrechtvaardigheid” zei ze in 2018 ‘ja’ op het aanbod om van onbekende medewerker van Europarlementariërs van regeringspartij Fidesz te promoveren tot staatssecretaris van Europese Zaken. Ruim een jaar later werd Varga (39) minister van Justitie. Sinds juli is zij de hoeder van de rechtsstaat, burgerlijke vrijheden, mensenrechten en opsporing. Vraag naar haar doel in deze rol en ze antwoordt: „Het is mijn missie om de wereld uit te leggen dat er niets mis is met Hongarije.” De voormalige advocaat heeft de ultieme zaak gevonden om te bepleiten.

Vriendelijker gezicht

Met Varga heeft de Hongaarse kant van het voortdurende conflict tussen Viktor Orbán en de Europese Commissie en het Parlement een vriendelijker gezicht gekregen. Zij doet nu Justitie én Europese Zaken en wil „over elk onderwerp, elke wet, in gesprek”. Ze zoekt specifiek een podium in Nederland, „waar veel politici een persoonlijke missie hebben gemaakt van het aanvallen van Hongarije”. Deze donderdagavond gaat ze in De Balie in Amsterdam in debat met Europarlementariër Sophie in ’t Veld (D66). Die wil ze graag confronteren met „de dubbele standaard” die in Brussel gehanteerd wordt. „Waarom wordt er moord en brand geschreeuwd bij elke wetswijziging die wij initiëren, maar sloeg niemand aan op het feit dat Nederland het referendum schrapte en zo een deel van jullie democratie ophield te bestaan?”

Een van Varga’s eerste daden als minister van Justitie was het intrekken van een controversieel plan. Haar voorganger was bezig administratieve hoven naast de reguliere rechtspraak op te tuigen. Maar zie dat niet als een erkenning dat er iets mis was met de wet. Of als het uitschakelen van de conflictmodus van de Hongaarse regering. „We hebben het volste recht dit in te voeren. Net als we het volste recht hadden onze grondwet te herschrijven.” Volgens Varga „kan de mainstream elite in Europa het niet hebben dat een conservatieve regering, met een enorme democratische legitimiteit, een ander idee heeft over migratie en de toekomst van Europa. En een precedent schept voor lidstaten om tegen de liberale stroom in te gaan”.

Voor veel Nederlandse politici is het een missie om Hongarije aan te vallen

Judit Varga minister van Justitie en Europese Zaken

Nee, er is geen enkele inhoudelijke reden te bedenken waarom Hongarije internationaal wordt bekritiseerd, zegt Varga. Het is onzin dat Hongarije te ver zou zijn gegaan in het onderdanig maken van het Constitutioneel Hof en de media of het inhumaan behandelen van vluchtelingen. „De enige fout die we misschien gemaakt hebben, is dat we het onvoldoende hebben uitgelegd.”

Vorig jaar sprak het Europees Parlement zich uit tegen „systematische dreiging voor de democratie, de rechtsstaat en de grondrechten” – in een stemming die Hongarije aanvecht bij het Europees Hof van Justitie. De Europese Commissie werkt aan een plan om EU-subsidies voorwaardelijk te maken aan rechtsstatelijkheidscriteria. „Een werkelijke test voor de rule of law, want dat voorstel rammelt aan alle kanten. Het is bewust heel vaag over hoe rechtsstatelijkheid gemeten wordt”, zegt Varga. „Het is gewoon een nieuw politiek wapen dat misbruikt kan worden.”

Hoofdstuk afsluiten

Terwijl dit plan op tafel ligt, en Varga’s voorganger op Justitie door het Parlement werd afgeschoten als toekomstig Eurocommissaris, verwacht Varga „optimistisch” vooral concessies van de nieuwe Commissie onder leiding van Ursula von der Leyen. De aanstaande voorzitter shockeerde Hongarije-critici door over rechtsstatelijkheid te zeggen dat nu eenmaal „niemand perfect” is. „Ik denk echt dat zij Midden-Europa heel anders gaat benaderen en we dit treurige hoofdstuk binnenkort kunnen afsluiten”, aldus Varga. „We moeten de discussie over de rechtsstaat eens wat minder politiek en maken en voeren op basis van juridische argumenten.”

Slaagt ze op die manier in haar missie, het internationaal verspreiden van het Hongaarse narratief dat het land een baken van vrijheid en democratie is? Het is maar de vraag of dat helemaal lukt, zegt Varga. „Want dan zou er ruimte komen voor ons echte verhaal: dat wij immigratie en de multiculturele samenleving verwerpen. De Europese elite is bang dat kiezers in hun landen dat ook willen.”