Anderhalf miljoen afgedankte matrassen verdienen een beter lot

Groen doen Elke week gidst NRC je richting een duurzaam leven.

Foto Getty Images

Het is een melancholisch beeld. Een afgedankt matras op een regenachtige ochtend langs de kant van de weg. Misschien wel het einde van een tijdperk.

Maar het is niet alleen melancholisch. Het is volgens de beddenbranche niet meer van deze tijd om zo met je spullen om te gaan. Een regenbui of een toevallig passerende hond zorgt ervoor dat recycling van het matras niet meer mogelijk is.

Tot voor kort maakte het weinig uit hoe consumenten matrassen afdankten. Volgens onderzoek van ABN Amro belandde toch tweederde ervan in de verbrandingsoven. Door uitbreiding van de capaciteit voor recycling is dit aan het veranderen, vooral een gevolg van de voortrekkersrol van Ikea.

Om een beeld te geven: jaarlijks worden 1,5 miljoen matrassen weggegooid, waarmee het veld in de Johan Cruijff Arena tot het dak toe gevuld kan worden. Goede recycling kan volgens ABN Amro de komende tien jaar 185.000 ton aan CO2 besparen.

Dat de meeste matrassen nu nog in de verbrandingsovens terechtkomen, is niet alleen slecht voor het milieu, het is ook relatief kostbaar. Door de grote verbrandingswaarde verstoren zij het reguliere verwerkingsproces en moet ander afval ‘wachten’. Jaarlijks gaat het om 24.000 ton.

Betalen voor een verantwoord afscheid?

Natuurlijk valt het niet mee om met een matras onder je arm naar de milieustraat te lopen. Daar komt bij, blijkt uit het onderzoek, dat consumenten in de meeste gevallen niet bereid zijn om te betalen voor het laten terugnemen van het matras door de producent. Dat betekent niet dat mensen nooit willen betalen voor een verantwoord afscheid, maar het gaat vooral om de wijze waarop. Een verwijderingsbijdrage betalen bij de aankoop, net als bij de wasmachine, stuit op veel minder bezwaren. Bijna de helft van de duizend ondervraagde mensen wil daarvoor wel 10 euro of meer betalen. Slechts 9 procent wil helemaal niets aan de recycling bijdragen.

„Je ziet dat de consument ontzorgd wil worden. Dat betekent in de praktijk dat de gemeente het matras aan de deur komt afhalen of dat producenten de oude mee terugnemen”, zegt analist Arnold Mulder van ABN Amro.

Veel mensen willen best afval scheiden, maar hoe doe je dat zonder dat het huis dichtslibt met afvalbakken? Lees ook: Maar in welke bak moet dit dan?

Hij noemt de uitblijvende recyclage van matrassen een hoofdpijndossier dat nu eindelijk een goed einde lijkt te krijgen, omdat er voor het eerst op grote schaal recycling mogelijk is. „Dit soort problemen zijn op te lossen als iedereen zijn aandeel daarin neemt. Producent, overheid en ook de consument die aan hergebruik dus best wil bijdragen.” En hopelijk zijn matras niet meer aan de straat zet.