Wapenfabrikant in de beklaagdenbank

Sandy Hook Nabestaanden mogen wapenfabrikant Remington aanklagen voor een schietpartij. Die uitspraak kan grote gevolgen hebben.

Zo’n zevenduizend schoenen lagen in maart 2018 voor het Amerikaanse Capitool. Ze staan voor kinderen die zijn omgekomen bij schietpartijen sinds de schietpartij op basisschool Sandy Hook.
Zo’n zevenduizend schoenen lagen in maart 2018 voor het Amerikaanse Capitool. Ze staan voor kinderen die zijn omgekomen bij schietpartijen sinds de schietpartij op basisschool Sandy Hook. Foto Michael Reynolds / EPA

Bijna zeven jaar na een van de dodelijkste schietpartijen uit de Amerikaanse geschiedenis hebben nabestaanden een belangrijke juridische overwinning behaald. Het Hooggerechtshof bepaalde dinsdag dat wapenfabrikant Remington Arms Co. mag worden aangeklaagd voor het bloedbad, eind 2012, op de Amerikaanse basisschool Sandy Hook. De uitspraak kan grote gevolgen hebben voor andere rechtszaken over schietincidenten in de Verenigde Staten.

Lees ook over het vuurwapendebat in de Verenigde Staten: ‘Doe íets’, zegt een groeiend deel van de Amerikanen

Bij die schietpartij in Newtown, in de staat Connecticut, werden 26 mensen doodgeschoten, van wie twintig zeer jonge kinderen, waarna de 20-jarige schutter zichzelf doodschoot.

De families van negen slachtoffers en een overlevende daagden Remington in 2014 voor de rechter. Het hoogste hof van Connecticut bepaalde in maart dit jaar dat ze die rechtszaak mochten aanspannen. Hierop stapte Remington naar het Hooggerechtshof in Washington, gesteund door de wapenlobbygroepen, zoals de machtige National Rifle Association (NRA). De NRA, een belangrijke steunpilaar en donateur van de Republikeinse partij van president Trump, noemde de aangespannen rechtszaak „dodelijk voor bedrijven”.

Het Hooggerechtshof heeft nu bepaald dat het proces in Connecticut niet ingaat tegen het Tweede Amendement van de grondwet, dat in vrij wapenbezit voorziet. En ook niet per definitie in strijd is met een federale wet uit 2005 die fabrikanten ontslaat van aansprakelijkheid van misdaden begaan met hun wapens. Deze bescherming kent namelijk ook uitzonderingen: ze geldt niet voor fabrikanten die bewust de wet overtraden bij verkoop van of reclame voor wapens.

Volgens de klacht tegen Remington is het in Newtown gebruikte semi-automatische aanvalswapen (een Bushmaster AR-15) zo gevaarlijk dat het nooit aan een groot publiek verkocht had mogen worden. Verder stellen de klagers dat het bedrijf zijn marketing vooral richtte op een risicogroep van jonge mannen. Dat deed het onder meer met productplacement, een vorm van sluikreclame, in gewelddadige videogames.

Vanwege de mogelijke precedentwerking zal het proces op grote landelijke belangstelling kunnen rekenen en het verhitte politieke debat over vuurwapenbezit verder aanjagen. Na Sandy Hook vonden nog dodelijkere schietpartijen met semi-automatische aanvalswapens plaats, in Las Vegas (58 doden, in 2017) en Orlando (49 doden, in 2016). Pogingen om wapenwetten op landelijk niveau aan te scherpen, stuitten hierna echter op verzet van de Republikeinen.

Remington is opgericht in 1816 en een van de oudste wapenfabrikanten van de VS. Sinds enkele jaren ziet het bedrijf dat de verkoopcijfers teruglopen en dat beleggers zich terugtrekken. Vorig jaar ging het bedrijf bijna failliet, waarna het een doorstart maakte. Veel winkelketens beperken de verkoop onder druk van de publieke opinie. Twee derde van de Amerikanen zou voor verdere beperkingen zijn. Ook dalende criminaliteitscijfers en de verminderde populariteit van de jacht leiden tot een verkoopdip.