Reportage

Senator Áñez roept zichzelf uit tot interim-president Bolivia

De stap, tegen de achtergrond van hevige onlusten in La Paz, is volgens aanhangers van ex-president Morales ongrondwettelijk. Morales is aangekomen in Mexico.

De Boliviaanse senator Jeanine Anez dinsdag op het balkon van het presidentiële paleis in La Paz, nadat ze zichzelf heeft uitgeroepen tot interim-president.
De Boliviaanse senator Jeanine Anez dinsdag op het balkon van het presidentiële paleis in La Paz, nadat ze zichzelf heeft uitgeroepen tot interim-president. Foto Henry Romero / Reuters

De Boliviaanse senator Jeanine Áñez heeft zich dinsdagmiddag in een vrijwel leeg Congres, zonder quorum, laten uitroepen tot tijdelijk president van het land, als opvolger van de verdreven ex-president Evo Morales.

Op straat waren op dat moment hevige botsingen gaande tussen aanhangers van Morales en de oproerpolitie van La Paz. „Ze moet weg, die vrouw is onze president niet!” riepen de woedende demonstranten, die met traangas uiteen werden gedreven door de politie.

Maar er was ook blijdschap bij grote groepen opgeluchte Bolivianen. „Er moeten nu eerlijke verkiezingen komen, Morales had onze stem gestolen!” riepen zij. Ze zwaaiden uitgelaten met vlaggen voor het Congres. De chaos ging tot laat in de avond door, in de stromende regen en onweer.

Lees ook: Een tragisch einde aan een historisch presidentschap

Ex-president Evo Morales is inmiddels, na omzwervingen via Paraguay, geland in Mexico. Daar is hem asiel geboden.

De benoeming van Áñez tot interim-president is omstreden. Er is niet over gestemd, omdat parlementsleden van de linkse partij van Morales, die tweederde van de zetels bekleden, wegbleven. Bovendien zou de ontslagbrief van Morales eerst geaccepteerd moeten worden door zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat. Ook dat is niet gebeurd.

Wel werd de voordracht van Áñez dinsdag binnen een uur bekrachtigd door het Grondwettelijk Hof. Ook zou ze vooraf gesproken hebben met de hoogste legerleider, generaal Kaliman. De strijdkrachten patrouilleren inmiddels samen met de politie.

Verkiezingen in januari

Áñez rechtvaardigde haar aanspraak op het presidentschap door te stellen dat Bolivia niet stuurloos kan blijven. Na Morales’ vertrek, zondag, stapte ook iedereen op die hem volgens de grondwet kon opvolgen. Áñez kwam daarop in beeld als tweede vice-voorzitter van de Senaat. Ze zei dinsdag dat er zo snel mogelijk nieuwe verkiezingen moeten komen. Die zijn nu gepland op 22 januari.

Áñez, een 52-jarige juriste, staat bekend als een zeer rechtse politica, en een felle tegenstander van Morales. Na haar greep naar de macht verscheen ze, met een sjerp om, op het bordes van het oude presidentiële paleis – niet het nieuwe, 26 verdiepingen tellende paleis dat Morales liet bouwen. Ze hield een paarse bijbel omhoog, een boek dat door Morales juist uit het paleis verbannen was. Ze dankte God en beloofde dat de rust in het land zou terugkeren.

Dat zal naar verwachting niet zonder slag of stoot gaan. Bolivia is diep verdeeld, de gemoederen zijn zeer verhit. Het is niet uitgesloten dat het land afstevent op een burgeroorlog. „We houden overal rekening mee”, zegt José Antonio Barreneches, commandant van de politie van La Paz, terwijl hij eerder op de middag tussen zijn manschappen staat. „De situatie is nog steeds ontvlambaar en kan verergeren. Je ziet de massa mensen nog steeds protesteren.”

Inheemse identiteit

Barreneches bekijkt van een afstand hoe een paar duizend inheemsen in een dan nog vreedzame mars door de stad paraderen. Het zijn Aymara inheemsen - de groep waar Morales toe behoort. Ze zijn afkomstig uit El Alto, de dichtbevolkte inheemse voorstad van La Paz. Ze lopen met stokken en vlaggen, waaronder de veelkleurige geblokte Wiphala-vlag, een symbool van de inheemse identiteit en verzet.

Als de demonstranten bij het Plaza San Francisco aankomen, sijpelt het nieuws binnen dat Morales veilig is geland in Mexico. Emoties lopen hoog op. „Evo, we houden van je, je moet terugkeren”, roept een vrouw en ze barst in huilen uit. „Hij was een van ons, hij heeft zoveel voor ons gedaan. Nu komen de racisten weer aan de macht, we zijn weer terug bij af.”

Militaire vliegtuigen scheren voortdurend over het plein. De demonstranten turen naar boven. „Zo willen ze ons bang maken”, zegt Hector Ramirez, een jongerenleider uit El Alto. „Er is een staatsgreep gepleegd om rechts terug te krijgen, en de inheemsen het zwijgen op te leggen”, zegt hij. „Maar wij gaan door tot onze president terug is.”