Analyse

Met uitstel pensioenkorting neemt Koolmees een politiek risico

pensioenverlagingen Minister Koolmees (Sociale Zaken, D66) geeft noodlijdende fondsen extra hersteltijd en de optie hun premies niet te verhogen.

Wouter Koolmees, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid tijdens het wekelijks vragenuur in de Tweede Kamer.
Wouter Koolmees, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid tijdens het wekelijks vragenuur in de Tweede Kamer. Foto Koen van Weel/ANP

Het kabinet wil toegeven aan de druk van ouderen, vakbonden, pensioenfondsen en oppositiepartijen. Pensioenfondsen die er financieel slecht voor staan, krijgen een jaar langer om te herstellen. Daardoor hoeven ze miljoenen uitkeringen van gepensioneerden en opgebouwde rechten van werknemers volgend jaar toch niet te verlagen.

Ook wil het kabinet noodlijdende pensioenfondsen de mogelijkheid geven om hun pensioenpremie voorlopig niet te verhogen, zodat die een jaar langer kunnen afwachten of hun financiële situatie verbetert.

Deze tijdelijke versoepeling van de pensioenregels wil minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) volgende week aankondigen in een brief aan de Tweede Kamer, bevestigden Haagse bronnen woensdag.

Daarmee zou Koolmees het advies van de toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) negeren. DNB-president Klaas Knot waarschuwde in september dat pensioenverlagingen niet steeds uitgesteld kunnen worden, omdat de problemen van de fondsen daarmee worden doorgeschoven „richting jongere generaties”.

Lees ook: ‘Níét korten van pensioenen raakt ook mensen’

Ook Koolmees is doorgaans kritisch over verlagingen doorschuiven. Maar één ding vindt hij nu belangrijker: dat de vernieuwing van het aanvullend pensioen (boven op ‘basispensioen’ AOW) kan doorgaan.

Na negen jaar van onderhandelingen, sloot het kabinet in juni een pensioenakkoord op hoofdlijnen met vakbonden en werkgevers: pensioenen zouden meer gaan meebewegen met de economie. Maar over een aantal cruciale details zijn het kabinet, vakbonden en werkgevers nog in gesprek. Zij zouden uiterlijk in april 2020 overeenstemming moeten bereiken.

Lees ook deze reconstructie: Hoe er na negen jaar toch een pensioenakkoord op tafel ligt

Hun overleg werd bemoeilijkt doordat veel ouderen en vakbondsleden ongerust en boos werden over de dreigende verlaging van hun pensioen. De vakbonden FNV, CNV en VCP vroegen de minister daarom om tijdelijk ‘rust’ te creëren, zodat zij zich volledig kunnen concentreren op het uitwerken van de nieuwe pensioenregels.

Minister Koolmees heeft er veel belang bij om de vakbonden te vriend te houden. Zij zijn sterk vertegenwoordigd in de besturen van pensioenfondsen, die nodig zijn bij de uitwerking van de nieuwe, ingewikkelde pensioenregels. En als de vakbonden hun steun intrekken, zullen de linkse oppositiepartijen PvdA en GroenLinks dat ook doen, waardoor het kabinet zijn meerderheid verliest om de nieuwe pensioenregels door de Eerste Kamer te krijgen.

Koolmees maakt niet een einde aan álle pensioenverlagingen. Fondsen die op 31 december een zogeheten dekkingsgraad van onder de 90 procent hebben, moeten alsnog een verlaging doorvoeren. Die fondsen hebben volgens de rekenregels 10 procent te weinig geld in kas om hun toekomstige uitkeringen te kunnen betalen. Een aantal, vooral kleinere, fondsen zal daardoor waarschijnlijk alsnog moeten korten. Maar de miljoenen pensioenverlagingen van de vier grootste pensioenfondsen (ABP, Zorg en Welzijn, PMT en PME) zijn, zoals het er nu naar uitziet, van de baan.

Lees ook: Het pensioenfonds voor priesters presteert nog prima

Het uitstel van een jaar brengt een politiek risico met zich mee voor de vier regeringspartijen. Als de pensioenfondsen volgend jaar nog niet hersteld zijn, komt de kortingsdreiging weer terug – en daarmee ook de maatschappelijke onrust. Terwijl de Tweede Kamerverkiezingen van maart 2021 dan dichtbij zijn.

Maar bovenal wil Koolmees de vernieuwing van het pensioenstelsel – een van de belangrijkste voornemens uit het regeerakkoord – tot een goed einde brengen. En om die ambitie te bereiken is nu een concessie nodig.