‘Ik ben er nog niet uit of ik het wel echt wil: plant worden’

Mediavreters Kunstenaar Rosalie Bak doet onderzoek naar humusatie: het composteren van de mens na de dood. Een ‘groene lichaamsbestemming’ waarover nog veel vragen zijn.

Rosalie Bak (36) is ontwerper en kunstenaar. Ze is betrokken bij klimaatorganisatie Extinction Rebellion. „De term climate grief, een gevoel van verlies en boosheid over het klimaat, kende ik. Mooi omschreven, vond ik, maar dat was dat. Toch heb ik het gevoeld, de somberheid. Als vormgever koesterde ik de wens om met biomaterialen de wereld te verbeteren. En toen las ik het rapport 12 Global Risks Pose Greatest Threats to Human Civilisation over de risico’s voor onze wereld. Ik was compleet lamgeslagen.

„Uiteindelijk ebde dat gevoel wat weg. Toen ik vernam dat Extinction Rebellion mensen zocht voor de sociale media-tak, bood ik mezelf aan. Hun protesten zijn geweldloos én artistiek – dat spreekt me aan. Bij een zogeheten die-in gaan demonstranten voor dood liggen in de openbare ruimte. Dat staat symbool voor de naderende toekomst. Zoiets is fotogeniek en trekt de aandacht. Ook in hun filosofie herken ik me: het systeem is kapot.”

‘In de westerse cultuur is weinig ruimte voor afval of dingen die we vies vinden. We willen het niet zien. Die instelling is exemplarisch voor hoe we met de wereld omgaan. Terwijl ook deze aspecten bij de natuurlijke cyclus horen. We onttrekken, maar geven niet terug. Zo verstoren we de cirkel. Hetzelfde doen we met het menselijk lichaam na de dood. We stoppen het in een houten kist of verbranden het. Voor aftakeling, rouw en dood is net zo weinig ruimte.

„Momenteel ben ik bezig met het opzetten van een open platform (website binnenkort online) om onderzoek te organiseren naar humusatie: het composteren van de mens na de dood. Het is een groene lichaamsbestemming, maar er zijn nog veel vragen. Hoe moeten de ruimtes waar het plaatsvindt eruitzien? Waar gaan de toxische stoffen heen? Ik denk dat ik het zelf wil, maar er is nog amper onderzoek naar gedaan. Samen met de onafhankelijke begrafenisondernemer Susanne Duijvestein probeer ik dat op gang te brengen. Om te kijken of ik het echt wel wil, plant worden.

„Veel van wat ik lees vind ik via mijn netwerk op Facebook. Ik zit in een onderwerpenbubbel en lees vooral over ecologie, klimaat en natuur. Ik heb een tijd bij Mediamatic gewerkt, een instelling die zich richt op nieuwe ontwikkelingen in kunst en cultuur. Zo ken ik veel biokunstenaars en wetenschappers. Meestal lees ik stukken van The Guardian en The New York Times, scherpe kranten als het gaat om klimaatkwesties. Voor Nederlandse berichtgeving ga ik graag naar De Correspondent. Hun aanpak is breder dan bij nieuwsmedia. Waar traditionele kranten dementie heel zakelijk aanwijzen als voornaamste doodsoorzaak, daar maken zij een serie over hoe het is om zelf dement te zijn.

„Ik schrok nogal van het verschil in berichtgeving over demonstranten. Waar boeren ‘bezorgde burgers’ heten, noemen de media de leden van Extinction Rebellion meteen activisten. Zo’n aanduiding doet iets met het beeld dat mensen van ons krijgen. En dat terwijl onze disruptieve acties mild zijn. In mijn ogen zijn de protesten die wij organiseren in proportie met het effect van een klimaatontkennende overheid. Wij ageren tegen bestuurders die falen hun burgers juist te informeren over de gevolgen van klimaatverandering.”