Margriet laat het woord als een granaat in hun midden vallen: seks

Zap How to be a man (KRO-NCRV) heet de nieuwe reeks van Margriet van der Linden. Over masculiene worstelingen met schuivende rolpatronen in een postpatriarchale samenleving.

Kom eens wat dichter om me heen staan, zegt Margriet van der Linden tegen de glimmend bezonnebrilde jongens die foto’s van elkaar maken aan de oever van de Nijl. Ze wil het hebben over, en ze laat het woord als een granaat in hun midden vallen: seks. Dat is taboe in Caïro. Met de jongens gaat het nog wel, maar bij andere straatinterviews wordt Van der Linden ruw onderbroken door een mannetje zus, een agentje zo.

How to be a man (KRO-NCRV) heet de nieuwe reeks van Van der Linden. In de aankondigingstekst zit iets over een baby in een draagzak, maar het programma blijkt niet te gaan over masculiene worstelingen met schuivende rolpatronen in een postpatriarchale samenleving. De mannen in de eerste aflevering (over Mexico) kampten vooral met problemen rondom migratie en drugsgeweld.

Veel maakte dat niet uit: de gesprekken tussen de Mexicanen en de vaak hoog boven hen uit torenende Van der Linden waren de moeite waard. Hoogtepuntje: de Nederlandse die op het moment dat een overtuigde macho op een rodeopaard de ring in stuitert, nog even „enjoy your freedom” roept.

Voor zulke frivoliteiten was dinsdag geen plaats in de aflevering over Egypte, een land met onthutsende statistieken over seksueel geweld tegen vrouwen. Van der Linden sprak een man die tijdens de Arabische Lente had geholpen met het beschermen van de talloze vrouwen die tijdens de protesten op het Tahrirplein door groepen mannen werden belaagd.

De aaibare variant van de onderdrukking was een sympathiek ogende jongeman in een mooie rode trui, vijf maanden te gaan tot zijn bruiloft, die toen hem werd gevraagd hoe hij wist dat zijn verloofde de ware was, begon over haar zedelijkheid. En over de maatschappij: „De Arabische samenleving walgt van stoere vrouwen. Zij heeft gêne. Dat is iets goeds bij ons”, legde hij uit. „Dus ik kwalificeer me niet voor jou, Hicham”, fleemde Van der Linden. Ze was in topvorm, inderdaad. Van der Linden is toch al goed in gesprekken waarin omzichtigheid geboden is: woorden die niet uit haar mond mogen komen, spreken uit het gezicht.

De meest imponerende momenten van het programma gingen over vrouwenbesnijdenis, een praktijk die in Egypte verboden is, maar nog op grote schaal voorkomt. Een slachtoffer deelde haar herinneringen aan de traumatische gebeurtenis met Van der Linden: „De vroedvrouw ging in het bruin gekleed. Ik begreep het niet, ik vroeg me af of ik ergens voor werd gestraft.” Plastisch legde ze uit wat er gebeurt: „De dokter snijdt het af, stopt het in een watje en gooit het weg.”

Inmiddels heeft de vrouw zelf kinderen, haar twaalfjarige dochter staat buiten de kippen te voeren. Het meisje heeft geen idee wat besnijdenis is, denkt de moeder. Ze heeft ruzie met haar man over de vraag of het kind besneden moet worden. Een deel van de argumenten tussen de echtelieden wordt in het bijzijn van de camera uitgewisseld – inclusief praatjes van de man over schaamlippen, strakke kleding en seksuele opwinding. Van der Lindens suggestie dat zijn vrouw, ervaringsdeskundige, meer verstand van het onderwerp heeft, glijdt van hem af als water van een eend.

Later komt het meisje kort aan het woord. Ze wil graag de wereld zien, zegt ze. Saoedi-Arabië bijvoorbeeld, of Parijs en de Eiffeltoren. Je zou haar meteen mee willen nemen.

Hoe is het om een man te zijn in Egypte, vraagt Van der Linden aan het enige geëmancipeerde exemplaar dat ze in Caïro trof, de vrouwenbeschermer van het Tahrirplein. Hij zucht en benoemt de essentie: „Dit lichaam beschermt me.” Een lichaam dat je beschermt tegen het geweld van mannen, dat is het voorrecht van het man-zijn in Egypte.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.