Helft van Europese migranten zonder papieren woont in Duitsland en VK

Duitsland en het Verenigd Koninkrijk hebben allebei ongeveer een miljoen inwoners zonder de juiste papieren, blijkt uit onderzoek.
Een vrouw loopt met haar baby door een overbevolkt kamp op het Griekse eiland Samos.
Een vrouw loopt met haar baby door een overbevolkt kamp op het Griekse eiland Samos. Foto Angelos Tzortzinis/AFP

De helft van alle Europese migranten zonder papieren woont in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Eind 2017 waren het er tussen de 3,9 miljoen en 4,8 miljoen in totaal, blijkt uit woensdag gepubliceerd onderzoek van de Amerikaanse denktank Pew Research Center. Twee jaar eerder, tijdens het hoogtepunt van de migratiecrisis, had Europa nog tussen de 4,1 en 5,3 miljoen bewoners zonder de juiste papieren.

Het is de eerste algemene schatting sinds 2008. Het onderzoeksbureau baseert zich op cijfers van 32 EU-landen en leden van de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA), waar Noorwegen, Zwitserland, IJsland en Liechtenstein ook onder vallen. In totaal wonen er zo’n 500 miljoen mensen in Europa. Dat betekent dat minder dan 1 procent van alle bewoners van het continent geen papieren heeft. Ter vergelijking: in de VS wonen ruim 10 miljoen illegale migranten, 3 procent van de gehele bevolking.

Het gaat om asielzoekers die nog in afwachting zijn van een status, illegale migranten die (nog) niet het land zijn uitgezet, kinderen daarvan of mensen van wie het visum niet meer geldig is. „Wat opviel, was dat Europa vier keer zoveel migranten met papieren heeft, dan zonder papieren”, zegt hoofdonderzoeker Phillip Connor. Hij gebruikt liever niet de term ‘illegaal’, omdat afhankelijk van omstandigheden bepaalde migranten alsnog de juiste papieren kunnen krijgen.

Naast Duitsland (1 tot 1,2 miljoen) en het Verenigd Koninkrijk (800.000 tot 1,2 miljoen), nemen Italië (500.000 tot 700.000) en Frankrijk (300.000 tot 400.000) nog een groot deel voor hun rekening. In Nederland woonden volgens de studie „minder dan 100.000” mensen zonder papieren in 2017, een meer precieze schatting kan onderzoeker Connor niet geven.

Turkijedeal

Meer dan de helft leefde in 2017 pas minder dan vijf jaar in Europa. Weer de helft daarvan was nog in afwachting van een asielaanvraag. Een kleine meerderheid was toen man en zeker 65 procent van deze migranten jonger dan 35 jaar. Uit eerdere studies bleek al dat in de meeste Europese landen een meerderheid van de bevolking voorstander is van het uitzetten van illegale migranten, tenzij het gaat om vluchtelingen.

De Europese grenscontroledienst Frontex meldde in januari al dat in 2018 slechts 150.000 migranten illegaal de Europese grenzen overstaken, 92 procent minder dan tijdens het hoogtepunt van de migratiecrisis. Europese landen sloten in 2016 de Balkanroute af en maakten afspraken met Turkije om illegale migratie tegen te gaan. Degenen die wel de risicovolle tocht maakten, kwamen vast te zitten op Griekse eilanden of het vasteland. Die migratiestroom is sindsdien onder meer verplaatst naar de route van Libië naar Italië.