Opinie

Geweld tegen actiegroep KOZP past niet in rechtsstaat

Sinterklaas

Commentaar

Geheel volgens traditie ging er maandagavond meteen al iets mis in de eerste aflevering van het Sinterklaasjournaal van dit seizoen. Deze keer waren niet de pakjes of de stoomboot kwijt, maar de pieten. Het weglaten van Piet, terwijl de (volwassen) kijkers zo nieuwsgierig waren naar zijn kleur, was een slimme manier om het fel gepolariseerde debat even uit te stellen. Wel had het dagelijkse nieuwsbulletin al aangekondigd dat er dit seizoen in het geheel geen Zwarte Piet meer te zien zal zijn.

Het is een terechte beslissing van de NTR om dit seizoen uitsluitend voor roetveegpieten te kiezen. Een publieke omroep dient rekening te houden met de gevoelens van het substantiële deel van de bevolking dat de geschminkte pieten karikaturaal en beledigend vindt. De roetveegpiet rukt toch al op in officiële uitingen: ook aan de Nationale Sinterklaasintocht in Apeldoorn aanstaande zaterdag neemt er, op gezag van de NTR en de organiserende gemeente, voor het eerst geen Zwarte Piet deel.

Niet iedereen is over deze beslissingen te spreken, en het staat de voorstanders van Zwarte Piet vrij om voor hun opvattingen te demonstreren. Zoals ook Kick Out Zwarte Piet (KOZP) mag opkomen voor een hulpje van de Sint zonder zwart geschminkt gezicht.

Onacceptabel is daarentegen het afnemen van andermans grondrechten. Die grens is vorige week vrijdag overschreden, toen vandalen met vuurwerk een bijeenkomst van KOZP in Den Haag probeerden te verstoren. Hierbij werden ook ruiten en auto’s vernield. Ten onrechte werden de raddraaiers in sommige berichten als ‘tegendemonstranten’ omschreven. Het was immers geen demonstratie van KOZP; het gaat hier om burgers die hun grondwettelijke recht van vergadering willen uitoefenen.

Zondag zei expert demonstratierecht Berend Roorda (Rijksuniversiteit Groningen) tegen NRC dat er een taak voor de politiek ligt om „heel duidelijk te maken dat je absoluut niet iemand anders zijn grondrechten mag afnemen”. Hier heeft hij gelijk in: wanneer dit onvoldoende gebeurt, zullen de knokploegen zich in hun daden gesterkt voelen. Terrorismedeskundige Teun van Dongen constateerde in hetzelfde stuk dat gewelddadige acties zoals die van vrijdag breed geaccepteerd worden. Dit is een gevaarlijke ontwikkeling. Dit weekend zullen de activisten van KOZP bij elf lokale intochten demonstreren, en het is niet denkbeeldig dat zij met geweld geconfronteerd worden.

Het slechte voorbeeld kwam van PVV-leider Geert Wilders, die extremisme impliciet aanmoedigde door in reactie op de aanval tegen KOZP uitsluitend de zwartheid van Piet te beklemtonen en te stellen dat het „gezeur” over Zwarte Piet moet ophouden. Andere politici kweten zich beter van hun taak. De linkse oppositie kwam in het geweer, en ook Tweede Kamerlid Jan Paternotte van coalitiepartij D66 roerde zich. Minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) herhaalde dinsdag in het vragenuur van de Tweede Kamer dat hij het geweld afkeurt.

Het is begrijpelijk dat politici rekening wensen te houden met het deel van hun electoraat dat Piet klaarblijkelijk graag zwart ziet. Maar het meningsverschil over het uiterlijk van een kindervriend is hier de kwestie niet. Het gaat om het recht van vergadering en van vrije meningsuiting, essentieel in een democratische rechtsstaat.