Boeren: ‘Den Haag weet nu dat ze ons nodig hebben’

Boerenprotest Een nieuw boerencollectief werd laat uitgenodigd voor een lunch met de premier. Te laat, vinden ze zelf. „Pure winst dat we nu één groot front vormen.”

Premier Mark Rutte en minister Carola Schouten (Landbouw) ontvangen vertegenwoordigers van de agrarische sector op het Catshuis voor een gesprek over stikstof en PFAS.
Premier Mark Rutte en minister Carola Schouten (Landbouw) ontvangen vertegenwoordigers van de agrarische sector op het Catshuis voor een gesprek over stikstof en PFAS. Foto Koen van Weel

Ineens waren ze er weer, de boeren op hun tractors in Den Haag. Ditmaal stonden ze voor het Catshuis, waar een gezelschap van tien boeren woensdagmiddag lunchte met minister Carola Schouten (Landbouw, ChristenUnie) en premier Mark Rutte.

Hoe haal je stikstof effectief weg uit de natuur?

Het ging de boeren niet om de inhoud van de stikstofplannen van het kabinet, maar om wíe er in Catshuis aan de lunch waren genodigd. Vijftien nieuwe en gevestigde boerenorganisaties hebben zich verenigd onder de noemer Landbouw Collectief. Zij kondigden begin november aan namens de sector als belangenbehartiger te willen optreden. Toch werd dit collectief pas dinsdag om 23.00 uur uitgenodigd voor de werklunch met Rutte en Schouten.

Landbouwveteraan Aalt Dijkhuizen, die door de vijftien organisaties als voorzitter van het collectief is aangewezen, geeft aan dat dit „natuurlijk te laat” was om nog aan te schuiven. Erg rouwig lijkt hij niet. Dijkhuizen geeft aan dat het met vijftien organisaties met elk een eigen achterban nog niet zo eenvoudig was om met één positie te komen. „We hebben simpelweg tijd nodig om ons collectief op te bouwen. We reageren daarom ook nog niet inhoudelijk op de stikstofmaatregelen, maar komen zo gauw als mogelijk met ons eigen voorstel richting het kabinet.”

Ook de radicalere boeren van Farmers Defence Force hebben zich aangesloten bij het collectief. Melkveehouder Jeroen van Maanen, die als woordvoerder optreedt: „De winst van de afgelopen weken is dat de boeren heel Nederland hebben laten zien dat er maar wat aangeklungeld wordt door onze politici. Daarmee zijn onze grieven natuurlijk nog niet van tafel. Toch vertrouwen we erop dat het daar met het voorstel van ons collectief wel van gaat komen. Dat we nu eindelijk één groot front vormen als boeren is pure winst.”

Varkenshouder Johnny Hogenkamp uit Dalfsen sprak vorige week premier Rutte toe, toen die op werkbezoek in Overijssel was. Hij staat los van organisaties en wil zich daarom wel uitspreken. Eén van de maatregelen is het verbeteren van veevoer. Hogenkamp is sceptisch over het effect daarvan: „80 procent van de stikstofemissie uit de landbouw komt bij rundveehouders vandaan, maar koeien eten vooral maïs en gras. Daar heeft beter veevoer dus weinig effect op.”

Ook veevoederbedrijf De Heus moet nog maar zien hoeveel stikstofreductie andere rantsoenen daadwerkelijk opleveren. Woordvoerder Michiel Peters: „Juist veel grote bedrijven zijn al over op gesloten stalsystemen met luchtwassers. De ammoniakuitstoot via poep en urine blijft dus al binnenshuis. Bovendien vergt de toepassing van deze maatregel maatwerk. Dat effect laat zich moeilijk voorspellen.”

Een andere maatregel uit het pakket, de verhoging van 60 naar 180 miljoen euro voor het uitkopen van varkensboeren die willen stoppen, is volgens boer Hogenkamp al vaker gepresenteerd. Ook Aalt Dijkhuizen was niet verrast door deze maatregel: „Het geld wordt nu daadwerkelijk vrijgemaakt, dat is het enige nieuwe.”

Hoewel niemand nieuwe protesten en verdere „harde acties” uitsluit, lijken boeren er vooral op gebrand om de goede onderhandelingspositie die ze zich de afgelopen maanden hebben verschaft, niet te verspelen. Van Maanen: „Den Haag weet nu dat ze ons nodig hebben bij het oplossen van een probleem dat ze zelf hebben gemaakt. Niemand kan meer om ons heen.”