Wat zijn de gevolgen van de verlaging van de snelheidslimiet?

Antwoord op drie vragen van NRC-abonnees over de verlaging van de snelheidslimiet.

Bij Visser print & sign in Assen worden nieuwe verkeersborden voor de maximale snelheid 100 km per uur beplakt.
Bij Visser print & sign in Assen worden nieuwe verkeersborden voor de maximale snelheid 100 km per uur beplakt. Foto Siese Veenstra

Wat zijn de gevolgen van de verlaging van de snelheidslimiet op snelwegen van 120 en 130 kilometer per uur naar 100 kilometer per uur? Drie vragen houden de lezers van NRC bezig, zo blijkt uit de vloed aan reacties die na de aankondiging van de maatregel bij NRC binnen zijn gekomen.

1 Hoe veel langer duurt de reis?

Op het eerste gezicht lijkt de vraag gemakkelijk te beantwoorden. Wie ongestoord over rustige wegen een rit van 130 kilometer kan maken met een constante snelheid van 130 kilometer per uur, is na een uur op zijn bestemming. Daalt de maximaal toegestane snelheid tot 100 kilometer per uur, dan doe je er 78 minuten over, achttien minuten langer. Geen aantrekkelijk vooruitzicht voor wie bijvoorbeeld een rit naar Zuid-Frankrijk maakt. Wel is de vraag hoe vaak je zo’n rit maakt; de afstanden die in Nederland worden afgelegd zijn dikwijls korter. Maar bij het verlies aan reistijd passen enkele nuances. De belangrijkste: je haalt bijna nooit 130 kilometer per uur. Je rijdt immers doorgaans niet alleen over de snelweg, maar ook op stadswegen met verkeerslichten waar 130 kilometer per uur onhaalbaar is. En ook op de snelweg is het onwaarschijnlijk deze snelheid te halen op drukke tijden. Wie op een drukke snelweg 100 kilometer per uur haalt, kan in z’n nopjes zijn; meestal daalt de snelheid tot minder dan 90 kilometer per uur.

2 Komen er minder files?

Op snelwegen waar nu regelmatig files staan, zal een verlaging van de snelheidslimiet naar 100 kilometer per uur vermoedelijk leiden tot iets minder vertraging. Dat is althans de „voorzichtige conclusie” van Serge Hoogendoorn, hoogleraar verkeersmanagement aan de TU Delft, en Victor Knoop, universitair hoofddocent verkeersdynamica aan dezelfde universiteit. De snelheidsverlaging heeft geen effect als een file eenmaal is ontstaan, daar is immers de snelheid toch al lager dan de limiet. Wél heeft de verlaging effect op de zogenoemde „vrije capaciteit”, dat wil zeggen de capaciteit van een weg waar nog geen file is ontstaan. Dit blijkt bijvoorbeeld uit Duits onderzoek dat de wetenschappers aanhalen. „Met allerlei slagen om de arm zou je een kleine toename van de vrije capaciteit mogen verwachten als gevolg van een lagere (maar niet te lage) snelheidslimiet”, stelt Hoogendoorn. Het effect op de verhoging van de capaciteit schat Knoop op „1 à 2 procent”. Daardoor zullen de files „iets korter” worden, bijvoorbeeld drie in plaats van vijf kilometer, vermoedt hij.

Lees ook: Zo reageren NRC-lezers op de verlaging van de maximumsnelheid

Waarom de capaciteit hoger wordt bij een lagere snelheidslimiet, is niet bekend. Vermoedelijk gaan automobilisten iets dichter op elkaar rijden, wat de capaciteit van een weg vergroot. Ook maken automobilisten efficiënter gebruik van de verschillende stroken. Knoop: „Als je 130 kilometer per uur mag rijden, hebben veel automobilisten de neiging links te gaan rijden. Dan blijft de rechterstrook leeg. Bij een limiet van 100 kilometer denken ze: ik blijf rechts rijden, omdat het toch niet uitmaakt.” Het vergroten van de capaciteit van een weg is trouwens sowieso de moeite waard; er hoeft maar 1 procent te veel auto’s op een stuk snelweg te rijden om een file te veroorzaken. Knoop: „Als je de capaciteit van dat stuk met 1 procent weet te vergroten, is de file weg. Een kleine capaciteitswinst kan dus leiden tot een grote filewinst.”

3 Gaan we zuiniger rijden?

Die vraag is niet zo moeilijk te beantwoorden. Ja. Wie 130 kilometer per uur rijdt, moet 69 procent méér energie leveren om de luchtweerstand te overwinnen. Dat kost dus ook 69 procent meer brandstof. Een verlaging van de snelheidslimiet naar 100 kilometer per uur levert dus een flinke besparing aan brandstof op, en daardoor ook een beperking van de uitstoot van onder meer CO2. Elektrische auto’s hebben natuurlijk eveneens minder energie nodig bij lagere snelheden. Als de stroom voor deze elektrische auto’s niet duurzaam is opgewekt en ook voor andere doeleinden zou kunnen worden gebruikt, is een snelheidsverlaging dus ook nuttig. Knoop: „Alleen als je de auto oplaadt met stroom van je eigen zonnepanelen die je nergens anders voor gebruikt en niet teruglevert aan het net, maakt het niet uit.”

Lees ook: Maximumsnelheid overdag op alle snelwegen naar 100 kilometer per uur