Republikeinen zien verhoren nu ook als een kans

Congres VS Deze woensdag beginnen de openbare verhoren in het Huis van Afgevaardigden. De Republikeinen spelen het spel opeens volop mee.

Rudy Giuliani en president Trump.
Rudy Giuliani en president Trump. Foto Peter Foley / EPA

Wie de lijst bekijkt van getuigen die ze willen ondervragen tijdens het impeachmentonderzoek, realiseert zich dat de Republikeinen geen serieuze poging zullen doen om de belastende verklaringen tegen president Trump te ontzenuwen. Ze gaan die verklaringen vertroebelen door getuigen te horen die niets te maken hebben met het telefoongesprek dat Trump had met zijn Oekraïense ambtgenoot Zelensky. In dit telefoontje zou hij zijn positie als president hebben misbruikt om zijn politieke rivalen te schaden.

Deze woensdag begint de volgende fase in een historisch politiek schouwspel: met openbare verhoren in het Huis van Afgevaardigden wordt de Amerikaanse tv-kijker direct betrokken bij de impeachment-procedure die uiteindelijk kan uitmonden in een poging president Trump af te zetten. Deze woensdag getuigen Bill Taylor, de Amerikaanse zaakgelastigde in Oekraïne, en George Kent, topambtenaar bij Buitenlandse Zaken. Vrijdag wordt de voormalige ambassadeur in Oekraïne verhoord.

Zij hebben de afgelopen weken achter gesloten deuren belastende verklaringen afgelegd. Het komt erop neer dat president Trump de onbewezen theorie gelooft dat niet Rusland zich heeft gemengd in de Amerikaanse verkiezingen van 2016 om hem te helpen, maar dat Oekraïne dat deed om Hillary Clinton te helpen.

Om de Democratische Partij en in het bijzonder een van de Democratische presidentskandidaten, Joe Biden, in een kwaad daglicht te stellen, vroeg Trump op 25 juli aan Zelensky of die hem „een gunst” wilde verlenen: meewerken aan onderzoeken naar die onbewezen theorie, en naar het Oekraïense energiebedrijf waar Joe Bidens zoon Hunter voor werkte.

Militaire steun

Aan die voor zijn herverkiezing gunstige politieke onderzoeken heeft Trump het officiële Amerikaanse Oekraïnebeleid ondergeschikt gemaakt. Hij heeft volgens getuigen persoonlijk opdracht gegeven Amerikaanse militaire steun aan een bondgenoot op te schorten tot Oekraïne zijn wensen zou inwilligen.

Vrijdag leverden de Republikeinen hun verlanglijst met getuigen in. Naast enkele topambtenaren die achter gesloten deuren hebben verklaard dat Trump niets te verwijten valt, roepen de Republikeinen Hunter Biden op en diens zakenpartner. Ze roepen getuigen op die tijdens de presidentsrace van 2016 voor of bij de Democratische Partij werkten en daar volgens de Republikeinen belastende informatie over Trump hebben gezocht en daarbij zouden hebben samengewerkt met Oekraïense bronnen. Met die getuigen gaan ze het door de Democraten nauw gedefinieerde onderzoek verbreden.

Wegstemmen

De Republikeinen hadden eenvoudig kunnen aansturen op het wegstemmen van de Democratische minderheid in de Senaat, de arena die uiteindelijk beslist over afzetting van de president. Ze hadden ook voor een inhoudelijker verdediging kunnen kiezen. De militaire steun aan Oekraïne is uiteindelijk gewoon overgemaakt zonder dat president Zelensky de gevraagde publieke verklaring heeft afgelegd om de onderzoeken naar Democraten en Biden te openen. Trumps wens is dus (nog) niet ingewilligd.

Nu zijn de Republikeinen, die tot dusver hebben volgehouden dat de procedure geen wettige basis heeft, er kennelijk van overtuigd geraakt dat een spektakel rond impeachment zijn voordelen kan hebben. Het lijkt een teken van zelfvertrouwen, mede ingegeven door het feit dat bij de stemming over de impeachmentprocedure geen enkele Republikein in het Huis heeft meegestemd met de Democraten.

De Republikeinen laten zich niet door de feiten overtuigen. Via live uitgezonden verhoren waarin zij machtsmisbruik van president Trump breed etaleren en aan de kaak kunnen stellen, zullen de Democraten de publieke opinie proberen te mobiliseren – of op zijn minst te bewerken voor de campagne voor 2020.

Onthullingen

Bij de twee presidentiële impeachments van de twintigste eeuw speelde de publieke opinie een doorslaggevende rol. De Republikein Nixon kwam in de jaren zeventig in het nauw door onthullingen over hoe hij en zijn medewerkers de Democratische Partij hadden gesaboteerd. Het leidde tot een scherpe daling van zijn populariteit – goedkeuring voor zijn beleid zakte tot zo’n 20 procent – en hij vertrok voor hij kon worden afgezet.

Lees ook: Impeachment is bovenal een politiek proces

Dat is het droomscenario voor de Democraten nu.

Bij de Democratische president Bill Clinton gebeurde in de jaren negentig het tegenovergestelde. De Republikeinen begonnen een impeachmentprocedure tegen hem wegens liegen onder ede over zijn seksuele relatie met een stagiaire. Na een jarenlang vooronderzoek ging de procedure in het Congres razendsnel. Binnen enkele weken stemde een meerderheid van de Senaat tegen zijn afzetting. Niet alleen mocht Clinton aanblijven, ook werd zijn partij bij de eerstvolgende verkiezingen beloond met een daverende zege.

Dat is het droomscenario voor Trump en de Republikeinen.