Sorry We Missed You volgt het wel en wee van een Brits arbeidersgezin (V.l.n.r. Kris Hitchen, Katie Proctor, Debbie Honeywood en Rhys Stone).

Interview

Ken Loach: ‘Werknemer met nulurencontract heeft vrijwel geen rechten’

Ken Loach Hoewel hij de tachtig is gepasseerd, levert regisseur Ken Loach nog bijna elk jaar een nieuwe film af. De chroniqueur van het Britse arbeidersleven blijft het onrecht in de wereld aan de kaak stellen.

Veteraan Ken Loach is de perfecte gesprekspartner – ténzij de conversatie op de actuele Britse politiek terechtkomt en de 83-jarige regisseur en Palmwinnaar een minutenlange boze monoloog over de teloorgang van Labour begint af te steken. Loach is iemand die zowel in zijn films als in interviews onrecht móét benoemen: „Heren journalisten, waarom zit er maar één vrouw hier aan tafel? Ik wil dat dat volgend jaar anders is!”

Op het festival van Cannes presenteerde de nog altijd energieke regisseur in mei zijn veertiende film in competitie. Het aangrijpende Sorry We Missed You (wederom van zijn vaste scenarist Paul Laverty) volgt het wel en wee van een sympathiek Brits arbeidersgezin dat de eindjes aan elkaar probeert te knopen – vader Ricky als pakketbezorger, moeder Abby als verpleegster aan huis. Maar goede wil en goede moed is nooit genoeg in de noodlotsvertellingen van Loach die kleine lieden in een neerwaartse spiraal van eigentijdse ellende laten belanden. Dankzij een wurgcontract met een schimmige onderaannemer voelt Ricky langzaam maar zeker zijn grip op zijn zakelijke én privéleven wegglijden. Niets nieuws onder de zon, zeker niet voor mensen die het oeuvre van arbeidschroniqueur Loach kennen. Maar Sorry We Missed You is minstens net zo vakkundig gemaakt, urgent en effectief als voorganger I, Daniel Blake (die hem zijn tweede Gouden Palm opleverde).

„Vroeger gaf een baan zekerheid”, legt Loach uit. „Je wist dat je werd doorbetaald bij ziekte of vakantiedagen, je was verzekerd van pensioen. Arbeiders wisten dat ze elke maand genoeg geld binnenkregen om hun gezin te onderhouden.” Tegenwoordig is dat met flexcontracten heel anders. „Nulurencontracten maken medewerkers volledig afhankelijk van de grillen van hun baas. Werknemers hebben alleen maar verplichtingen en vrijwel geen rechten of zekerheden meer. Met deze film wilde ik tonen wat voor vernietigend effect dat op zoveel Britse families heeft. Deze vorm van moderne uitbuiting tast het fundament van onze huidige samenleving aan.”

Een onderliggend thema is de manier waarop de moderne mens slaaf van de technologie is geworden – de scanner van pakketman Ricky is een ‘big brother’ die elke seconde in de gaten houdt wat hij doet. „Toen de technologie tien jaar geleden oprukte, werd ons beloofd dat het zeeën van extra vrije tijd ging opleveren. Juist al die technologische prikkels in onze samenleving hebben gezorgd voor een zorgwekkende extra toename van de werkdruk en het aantal burn-outs.”

Lees ook de recensie van ‘I, Daniel Blake uit 2016: een perfecte mix van understatement, humor en tragiek

Al meer dan vijftig films probeert Loach de vinger op de zere plek van het systeem te leggen. „Ik probeer zaken zichtbaar te maken”, peinst hij. „Film maken is mijn instrument om aandacht te vragen voor dingen die volgens mij niet kloppen in de wereld. Dat is het hoogst haalbare overigens: hopen dat films kunnen bijdragen aan het debat, of kijkers kunnen inspireren tot nieuwe inzichten. Al weet ik inmiddels ook wel dat discussies de wereld niet veranderen; daarvoor is méér nodig.”

Toen I, Daniel Blake in 2016 uitkwam, suggereerde de Britse regisseur dat het mogelijk zijn laatste film zou zijn. Loach lacht. „Er zijn nog veel te veel zaken waarover ik mijzelf druk moet maken”, verontschuldigt hij zich achter zijn grote brillenglazen. „Al wordt het naarmate je ouder wordt fysiek lastiger om elke ochtend je bed uit te komen. Ik leef van dag tot dag, en bekijk van film tot film of het mij gegeven is nog een verhaal te vertellen. Ik prijs mijzelf elke ochtend gelukkig als ik mijn naam in de krant niet bij de rouwadvertenties zie staan.”