OM: mensensmokkelaars brengen Moldaviërs naar Nederland

Asiel Justitie is een Moldavisch smokkelnetwerk op het spoor. In Ter Apel werden Moldaviërs met busjes met landgenoten aangehouden.

Het azc in Ter Apel, waar nieuwe vluchtelingen zich moeten melden.
Het azc in Ter Apel, waar nieuwe vluchtelingen zich moeten melden. Foto Robin Utrecht/ANP

Justitie is een Moldavisch netwerk op het spoor dat Moldaviërs naar Nederland smokkelt. Dat bevestigt mensenhandelofficier Sierd Eijzenga van het Openbaar Ministerie Noord-Nederland. Mogelijk is er sprake van een „georganiseerde” vorm van mensensmokkel, zegt Eijzenga. „Er lijkt een verbinding te zijn die vanaf Moldavië, soms via Duitsland, naar Nederland loopt.”

Justitie kwam het netwerk op het spoor nadat dit jaar vier keer Moldavische smokkelaars werden aangehouden, die in een busje landgenoten Nederland binnen probeerden te smokkelen. Vorige week heeft de rechtbank in Leeuwarden een 40-jarige Moldaviër veroordeeld tot anderhalf jaar cel voor het smokkelen van zeven landgenoten. De man werd in maart midden in de nacht aangehouden in de buurt van het asielzoekerscentrum in Ter Apel, waar nieuwe vluchtelingen zich moeten melden. Hij had de zeven Moldaviërs opgepikt in het Duitse Ingolstadt, zevenhonderd kilometer verderop. Uit navigatiegegevens van zijn auto bleek dat hij vaker in Ter Apel was geweest.

In augustus hield de marechaussee twee Moldaviërs aan in Ter Apel. In hun busje zaten tien landgenoten. De marechaussee wil geen verdere toelichting geven op de zaak: „Het onderzoek is nog in volle gang.”

Eerder dit jaar waarschuwden politie en marechaussee in NRC voor de groeiende groepen vluchtelingen die via Nederland naar Engeland werden gesmokkeld. Zij vrezen onder meer dat de vluchtelingen tijdens de tocht kunnen stikken, zoals afgelopen maand gebeurde met 39 Vietnamese vluchtelingen in het Verenigd Koninkrijk.

Visumvrij reizen

Moldaviërs mogen sinds 2014 drie maanden als toerist visumvrij in Europa reizen, maar die regeling wordt ook gebruikt om asiel aan te vragen. Zodra zo’n aanvraag is ingediend, vervalt dat visum en mag niet meer vrij gereisd worden door Europa. Moldaviërs zijn dan aangewezen op mensensmokkelaars. Van Albanezen is al langer bekend dat ze misbruik van deze regeling maken. In juli drong minister Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) in Europa aan op herinvoering van de visumplicht, omdat daarmee Albanese bendes beter konden worden bestreden. Aan zijn verzoek is geen gehoor gegeven.

De Moldaviërs die naar Nederland komen, hebben vaak al in andere landen asiel aangevraagd en komen onder meer voor de goede medische zorg. Ze ontvluchten Moldavië, waar het gemiddelde netto maandloon rond de 200 euro ligt. In Nederland ontvangen ze per persoon in het azc 50 à 60 euro per week.

Volgens officier van justitie Eijzenga is er mogelijk sprake van een „georganiseerd karakter”. Zowel de chauffeurs als de asielzoekers hebben onderling contact en er is telefonisch contact met personen in Moldavië. Wat voor contact dat is, kan Eijzenga niet zeggen, in verband het met lopende onderzoek.

De Moldaviërs uit Ingolstadt wilden bij de politie weinig kwijt. Hun verklaringen pasten ze constant aan. Zo vertelden ze in eerste instantie dat ze toevallig bij de man in de bus waren beland, daar kwamen ze later op terug. Asielzoekers worden vooraf geïnstrueerd wat ze moeten zeggen, blijkt uit gesprekken met de gesmokkelden, zegt Eijzenga. „Ze houden de smokkelaar uit de wind.”

De eerste signalen van Moldavische smokkel dateren van twee jaar geleden. Toen steeg het aantal asielaanvragen van Moldaviërs explosief van 18 in 2016, naar 267 in 2017 en 875 in 2018. Dit jaar zette die ontwikkeling door. Tot nu toe vroegen 749 Moldaviërs asiel aan, blijkt uit cijfers van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers.

Naast de vier arrestaties stuitten politie en marechaussee afgelopen jaar verschillende keren op groepjes Moldaviërs die langs de weg liepen en onderweg waren naar Ter Apel. De opsporingsinstanties vermoeden dat ze waren afgezet door mensensmokkelaars. En twee keer werd dichtbij het asielzoekerscentrum in Ter Apel een busjes met een Moldavisch nummerbord aan de kant gezet. In de achterbak werden geen asielzoekers aangetroffen.

Het merendeel van de Moldaviërs krijgt geen verblijfspapieren in Nederland, omdat ze in een ander Europees land zijn geregistreerd en volgens de Dublinverordening geen aanspraak maken op asiel hier. In 2019 zijn 275 Moldaviërs teruggekeerd naar Moldavië, blijkt uit cijfers van het Internationale Organisatie voor Migratie. Drie jaar eerder ging het nog om acht Moldaviërs.

In april heeft het ministerie van Justitie en Veiligheid de terugkeerregeling voor Moldaviërs met een ‘Dublinclaim’ aangepast. Zij krijgen bij terugkeer geen cent meer mee. De minister maakt Nederland zo minder aantrekkelijk voor deze groep asielzoekers.