Profiel

Rechtse macho die Bolivia’s ‘dictator’ het laatste zetje gaf

Luis Fernando Camacho Tijdens de wekenlange onrust over de omstreden ‘herverkiezing’ van Evo Morales, is een jonge rechtse advocaat komen bovendrijven als nieuwe oppositieleider.

Tegenstanders van president Evo Morales in La Paz, Bolivia, vieren zondag het feit dat hij heeft besloten om af te treden.
Tegenstanders van president Evo Morales in La Paz, Bolivia, vieren zondag het feit dat hij heeft besloten om af te treden. Foto Juan Karita / AP

Zijn bijnaam is ‘El Macho Camacho’ en hij draagt steevast een zwart basketbalpetje met het logo van zijn oppositiegroep. Ondernemer en advocaat Luis Fernando Camacho (40) is uitgegroeid tot hét gezicht van de hevige en soms gewelddadige protesten in Bolivia, die dit weekeinde uitmondden in het vertrek van de linkse president Evo Morales. Wie is deze tot voor kort nogal onbekende, maar radicale voorzitter van het rechtse burgercomité Pro Santa Cruz?

Een tragisch einde aan een historisch presidentschap

Camacho maakt naam in de nasleep van de eerste ronde van de presidentsverkiezingen, op 20 oktober. Morales claimde toen al in de eerste ronde gewonnen te hebben, terwijl de oppositie hem beschuldigde van fraude. Daags na deze omstreden stembusgang verzamelde Camacho zijn aanhang in de zakenstad Santa Cruz. In dit oppositiebolwerk stamt een groot deel van de lokale bevolking af van Spaanse kolonisten en mestiezen en is de steun voor de eerste inheemse president van het land nooit erg groot geweest.

Camacho’s eigen, deels inheemse wortels liggen in Cochabamba, dat bekendstaat als een regio met zeer strijdlustige mensen, onder wie veel cocatelers. Hoewel de inwoners van Santa Cruz hem al langer kennen als president van het burgercomité, kreeg Camacho pas de afgelopen weken grote landelijke bekendheid met zijn scherpe toon richting Morales. De ‘dictator’, zoals hij hem steevast noemt, moest zo snel mogelijk aftreden en nieuwe verkiezingen uitroepen, bleef hij herhalen. De bevolking moest de president hiertoe dwingen door het land plat te leggen en straten en grenzen te blokkeren, stelde de uitgesproken Camacho.

Omstreden vierde termijn

Het was een oproep die aansloeg. De protesten hielden aan en Morales verloor steeds meer grip. Dat de president zondag na een hertelling aanvankelijk nog gehoor gaf aan de oproep van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) om nieuwe verkiezingen te houden, was voor de betogers dan ook niet voldoende. „Morales had zich helemaal niet verkiesbaar mogen stellen, maar een dictator wil niet van zijn troon gestoten worden”, verwoordt Camacho de onvrede.

Hij doelt daarmee op het referendum, in 2016, waarin de bevolking Morales’ verzoek afwees om voor een vierde termijn te mogen gaan. De president – sinds 2006 aan de macht – legde die uitslag naast zich neer. Hij stapte naar het Hooggerechtshof waar hij de rechters op zijn hand heeft en kreeg via hen alsnog toestemming zich kandidaat te stellen.

De 40-jarige Camacho wordt in Bolivia wel vergeleken met de Venezolaanse oppositieleider Juan Guaidó. Die riep zich begin dit jaar uit tot interim-president van Venezuela en stuurt sindsdien aan op het vertrek van de Venezolaanse autocraat Nicolás Maduro, een ideologische geestverwant van Morales. Beide oppositiefiguren zijn jong, rechts en vrijwel uit het niets opgekomen.

Groot verschil is dat Camacho niet verbonden is aan een politieke partij en geen politicus is, en geen buitenlandse steun geniet, zoals Guaidó die wel heeft. Camacho groeide op in een ondernemersfamilie, studeerde rechten aan de Universiteit van Barcelona en bekleedde al op jonge leeftijd verschillende functies bij rechts-radicale jongerenorganisaties. Hij werkte zich op als tweede vice-president en vervolgens vice-president en is sinds 2017 president bij Pro Santa Cruz.

Dat Camacho nu de rol van oppositieleider opeist en niet presidentskandidaat Carlos Mesa, die in oktober de strijd aanging met Morales, zegt veel. Eerder verklaarde Camacho niet meer met Mesa op een lijn te zitten, onder meer omdat hij zelf een hardere aanpak voor ogen heeft. „Mesa heeft genoeg tijd gehad om zich echt bij onze strijd aan te sluiten. Maar hij wil vooral president worden en is er niet op uit om verandering en vrede in dit land te krijgen.”

Maandag wilde Camacho in hoofdstad La Paz met een grote mars richting het presidentieel paleis trekken. Aan Morales wilde hij een al opgestelde ontslagbrief overhandigen. „Die mag hij tekenen en dan mag hij opstappen.” Zover zou het niet meer komen.