‘Een vrijheidsstrijd geef je niet op’

Protesten Hongkong De demonstraties in Hongkong worden gewelddadiger. Maandag viel in beide kampen een zwaargewonde. De studenten willen van geen wijken weten.

Een demonstrant gooit tijdens rellen deze maandag een steen naar een universiteitsgebouw in Hongkong.
Een demonstrant gooit tijdens rellen deze maandag een steen naar een universiteitsgebouw in Hongkong. Foto Thomas Peter/Reuters

„Als demonstranten iets vernielen, en ze willen niet dat de politie het ziet, of dat er camerabeelden van komen, dan roept iemand: ‘Het regent!’”, zegt de 24-jarige studente Yu lachend. „Dan openen de andere demonstranten snel hun paraplu’s, zodat ze het zicht van de politie en de camera’s belemmeren.”

Yu, die haar volledige naam liever niet geeft, studeert aan de Chinese universiteit van Hongkong. Ze lacht wel, maar eigenlijk is ze doodmoe. Moe van de eindeloos voortdurende demonstraties in Hongkong, moe van de uitzichtloosheid, moe dat het nooit meer eens ergens anders over gaat. „Soms word ik er depressief van”, bekent ze aan een tafeltje in een stille ruimte van de universiteit.

Steeds wordt de sfeer in Hongkong er grimmiger, zeker na de dood van een student het afgelopen weekend. De student viel eerder van het dak van een parkeergarage toen de politie bezig was met ontruimingsacties. Veel mensen in Hongkong geven de politie de schuld van zijn dood.

Maandag escaleerde de situatie verder. Om de dood van de student te wreken, werd die dag uitgeroepen tot algemene stakingsdag. Op veel plaatsen werd het verkeer geblokkeerd, waardoor mensen niet op tijd op school of hun werk konden komen.

Ongewapende demonstrant

Bij een van de acties op de vroege maandagochtend trok een agent zijn wapen. Hij schoot een ongewapende demonstrant van dichtbij in zijn bovenlichaam. De 21-jarige student werd in kritieke toestand in het ziekenhuis opgenomen. Het filmpje van de schietpartij ging viraal, evenals een ander filmpje waarop te zien is hoe een motoragent herhaaldelijk doelbewust op demonstranten lijkt in te rijden.

De politie gaf maandag ook een schokkend filmpje vrij. Daarin krijgt een man vloeistof over zich heen gegoten, waarna hij in brand wordt gestoken. Dat was volgens de politie het werk van gewelddadige relschoppers. De man zou eerder op de dag betrokken zijn geweest bij het verjagen van demonstranten uit de metro. Ook hij ligt in kritieke toestand in het ziekenhuis.

Daarmee lijkt Hongkong een nieuw, extra gewelddadig stadium in te zijn gegaan waarin het opnieuw moeilijker is geworden voor de overheid en de demonstranten om er ooit nog samen uit te komen,

Ondertussen verdragen de meeste Hongkongers de blokkades lijdzaam: ze begrijpen waarom die plaatsvinden en hun hart ligt opvallend vaak bij de demonstranten.

De mensen die het niet eens zijn met de acties – deels kleine ondernemers die de economische neergang van Hongkong direct in hun portemonnee voelen – zijn inmiddels niet alleen kwaad meer op de demonstranten. Ze koesteren ook woede tegen de overheid. Die is nog altijd niet bij machte een oplossing te vinden voor de problemen.

Hoogste leider

Carrie Lam, de hoogste leider van Hongkong, zei maandag op een inderhaast belegde persconferentie dat het een illusie is te denken dat de regering van Hongkong onder druk zal toegeven aan de eisen van de demonstranten. „Ik zeg het luid en duidelijk”, aldus Lam: „Dat gaat niet gebeuren.” Daarmee lijkt ook de overheid alleen maar te verharden in haar standpunt.

Toch denkt Daniël, een 20-jarige student die samen met Yu naar het gesprek met de NRC is gekomen, dat er niets anders op zit dan doorgaan met demonstreren. „Het is het enige wapen dat we hebben”, zegt hij. „Deze regering is niet democratisch gekozen. Als we onze acties opgeven, dan heeft de regering meteen ook geen enkele reden meer om nog naar ons te luisteren. Dan maken we de weg vrij voor een dictatuur.”

Daar is Yu het mee eens. Ze ziet de demonstraties als een soort vrijheidsstrijd – daarom houdt ze het vol, hoe moe ze ook is. Het helpt daarbij dat ze de keuze heeft om soms ook niet te gaan. Ook neemt ze nooit deel aan het geweld. „Maar ik wil de studenten die wel voor geweld kiezen ook niet afvallen”, zegt ze. „We willen er als we oud zijn niet opeens achter komen dat we iets verloren hebben, dat we nooit hadden willen verliezen”, vult Daniël aan.

Naar de kerk

Zijn ouders weten trouwens helemaal niet dat hij al maanden demonstreert. „Ik zeg dat ik naar de kerk ben”, lacht hij. „Mijn moeder voelt zich veel sterker verbonden met China dan ik. Ze vindt dat Hongkong meer moet samenwerken met China omdat het een sterke economie heeft.”

Zelf ziet hij dat niet zitten. „Als ik rijk word onder een systeem als het Chinese, waar de rechtsbescherming niet goed is geregeld, dan kan China me die rijkdom ook op elk moment weer afpakken”, zegt Daniël. „Zulke rijkdom wil ik niet.”

De demonstranten zijn gedreven en sterk georganiseerd, maar inmiddels ook bijzonder kwaad. Hun woede is veel groter dan aan het begin van de demonstraties, nu al bijna een halfjaar geleden. „Eerst was de slogan: ‘Hongkong, bloei op’. Dat is nu veranderd in ‘Hongkong, neem wraak’”, zegt Yu.

Hoe fel die woede naar buiten kan komen, blijkt na afloop van een van de vele wakes voor de student die dit weekend stierf. De politie houdt zich op afstand, maar is wel in groten getale aanwezig. Ze verschanst zich deels achter een hoge muur van met water gevulde plastic wegafzettingen. Op de muur hebben demonstranten „honden in een kooi” geschreven.

De demonstranten, die zich net daarvoor nog keurig en ingetogen gedroegen, dagen de agenten nu al joelend uit om uit hun schuilplaats te komen. Wanneer die daar niet op ingaan, maken een paar demonstranten aanstalten om over de muur te klimmen. Een enkele demonstrant mikt alvast een flesje water over de muur. De pers staat met helmen en gasmaskers klaar om alles vast te leggen, mocht het weer uit de hand lopen.

Lees ook dit interview van correspondent Garrie van Pinxteren met studentenleider Joshua Wong