Drie woorden stoppen boerenrevolte bij CDA | FVD-toestanden bij Leefbaar Rotterdam

De Haagse Stemming Met Annie Schreijer-Pierik, Rob Jetten en Mark Rutte. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!
De Haagse Stemming

Bij CDA is duurzaamheid niet langer belangrijker dan agrarische export. Mark Rutte kan niet alles meer overlaten aan zijn vakministers. En een richtingenstrijd bij Leefbaar Rotterdam.

CRUCIAAL CDA: Moeten boeren hun vee ander voer gaan geven, waardoor de uitstoot van stikstof vermindert? Gaat de snelheid op snelwegen omlaag? Worden oude, vervuilende diesels vervangen? Het kabinet komt waarschijnlijk deze week, misschien vandaag al, met oplossingen voor de stikstofcrisis. Cruciaal is het CDA – niet alleen omdat de boerenachterban zich daar roert, maar ook omdat de provincies het beleid moeten uitvoeren. En daar bleek het CDA keer op keer een cruciale partner, ziet Trouw. CDA zit in 11 van de 12 provincies in het bestuur, en door de grote winst van FVD valt het vaak niet mee om tot meerderheden zonder het CDA te komen. In Brabant stapten de gedeputeerden van CDA vrijdag al op vanwege de stikstofcrisis.

BOERENREVOLTE: Even leek het tot een boerenrevolte te komen, op het CDA-congres afgelopen zaterdag. In het vorige week gepresenteerde discussiestuk ‘Zij aan Zij staat dat ‘duurzaamheid, dierenwelzijn en het inkomen van boeren belangrijker moeten blijven dan de ambitie om de tweede voedselexporteur van de wereld te willen blijven’. Partijprominent Annie Schreijer-Pierik, die trots mag verkondigen dat ze boerin is, dreigde een eigen partij op te richten als die passage niet geschrapt zou worden. De naam was er al: de Agrarische Sociale Partij, naar de initialen van haar eigen naam. Maar de revolte werd met een half zinnetje gestopt: „moeten belangrijker blijven dan” wordt vervangen door „moeten in balans blijven met”, en het hele probleem was opgelost. En Annie Schreijer vindt dat zij nu heeft gewonnen. „Er verandert dus niks”, zei ze buiten de zaal, „want het ís al in balans.”

TOON LEF: Rob Jetten verzekerde zaterdag in de Volkskrant nog: „Het regeerakkoord ligt niet op ons nachtkastje. We zijn verkozen met de idealen van D66, dus vertellen we het verhaal van D66.” Maar de eigen leden bleken zaterdag op het partijcongres daar helemaal niet zo van overtuigd. Sterker, leden vinden dat de partij te vaak naar het regeerakkoord verwijst. Moties die werden afgeraden door de partijtop werden toch aangenomen. Bijvoorbeeld om snelheden op alle snel- en autowegen terug te brengen naar 90 kilometer per uur. Of om de verkoop van sigaretten alleen nog in speciaalzaken te laten verkopen. De boodschap aan de interruptiemicrofoon: „Kom op, toon lef!”

ALLES DRAAIT OM RUTTE: Alle grote politieke crises, zegt een Haagse betrokkene in het stikstofdossier, zijn de laatste jaren zo begonnen: vakministers laten een probleem uit de hand lopen, waarna de premier zich „op het podium laat trekken” en de boel alsnog moet oplossen. Dat dreigt Rutte nu ook te overkomen. Rutte vindt het niet zijn taak om de problemen van zijn vakministers op te lossen – dat moeten ze zelf doen. De stikstofcrisis? Niet zijn dossier, maar dat van Carola Schouten (Landbouw, ChristenUnie). De zeventig doden bij een Nederlands bombardement in Hawija, Irak, in 2015? Voor minister Ank Bijleveld (Defensie, CDA). Maar in de stikstofcrisis voelde Rutte zich na kritiek van De Telegraaf gedwongen om met een groep boeren te praten. Hij kan het dossier nu niet meer loslaten - volgens een betrokkene ook omdat hij er niet meer helemaal op vertrouwt dat Schouten er zonder hem uitkomt. En Ank Bijleveld duwde Rutte plotseling op het podium door te zeggen dat Rutte óók wist dat er burgerdoden bij het bombardement in Irak waren gevallen. En zo draait opeens alles om Mark Rutte.

SGP-CRISIS: Door het gedoe bij de coalitiepartijen zou je bijna de – voor SGP-begrippen ongekend harde – machtsstrijd binnen de SGP vergeten. Er is gedoe over snoepreisjes die werden verdeeld onder trouwe leden. En partijvoorzitter Peter Zevenbergen kreeg twaalf jaar lang 1.450 euro per maand aan wachtgeld, terwijl hij al een baan had als middelbareschooldirecteur. Het salaris van Zevenbergen werd aangevuld omdat hij als wethouder meer verdiende dan als schooldirecteur. Maar vanwege de ontstane ophef zou hij het geld voortaan aan goede doelen schenken. Daarmee was de kous niet af: de afdeling in Alblasserdam – uitgerekend daar was Zevenbergen wethouder – voerde fel oppositie tegen de partijvoorzitter. Zo fel zelfs, dat Zevenbergen afgelopen weekend opstapte. In de hoop dat de SGP „weer in rustig vaarwater komt en zich kan richten op haar kerntaak: politiek bedrijven bij een open Bijbel”.

MEGALOMAAN BINNENHOF: Architect Ellen van Loon had „grootheidswaanzin”, ze had „megalomane” plannen en er zou een „tropische kantoortuin” komen. De renovatie van het Binnenhof is vastgelopen in een pijnlijk conflict tussen de Kamer en Van Loon. Maar hoe megalomaan waren die plannen echt? NRC reconstrueerde de gang van zaken. Wat opvalt: hoe slecht geïnformeerd de kritische politici eigenlijk waren. De plannen moeten geheim blijven vanwege veiligheidsvoorschriften. Een aantal Kamerleden wordt wel bijgepraat, maar ziet dat als corvee. De opkomst is laag, ze verdiepen zich vaak niet in de materie. Op de achtergrond probeert Pi de Bruijn, architect van de vorige renovatie, Ellen van Loon eruit te werken. Voordat Van Loon de belangrijkste Kamerleden ooit heeft gezien, heeft De Bruijn zijn twijfels over haar werk al met hen besproken. Het lukte: Van Loon werd voor 2,7 miljoen euro afgekocht, Pi de Bruijn tekende deze week een contract bij het Rijksvastgoedbedrijf en is nu de belangrijkste renovatie-architect. Luister ook de podcast Haagse Zaken waarin Derk Stokmans en Rik Rutten je door het doolhof van de verbouwing leiden.

FVD-TOESTANDEN: Een richtingenstrijd bij Leefbaar Rotterdam. Joost Eerdmans was de afgelopen jaren lijsttrekker bij Leefbaar Rotterdam, maar is voor de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 niet meer beschikbaar, liet hij weten aan het AD. Hij heeft landelijke ambities, voor Forum voor Democratie - de partijen voeren al langer campagne met elkaar. Nu woedt er een richtingenstrijd binnen Leefbaar die wel wat weg heeft van de strijd die bij FVD wordt gevoerd na de ‘boreale’ speech van Baudet. Directe aanleiding is een interview met Tanya Hoogwerf, nummer twee van de partij, in De Telegraaf. Daarin stelt Hoogwerf dat allochtone criminelen „bewust blanke ouderen als doelwit uitkiezen”. „Ze bevuilen niet hun eigen nest.” Maar een groot deel van de fractie vindt wel dat Hoogwerf met haar uitspraken te ver ging. Er ís een statistische oververtegenwoordiging van verdachten van niet-westerse komaf. Maar een causaal verband leggen en het veralgemeniseren naar ‘allochtonen’, vindt een deel van Leefbaar verkeerd. Het artikel heeft bij „sommigen wat wenkbrauwen gefronst”, wil Eerdmans wel bevestigen. „Er is niemand weggerend, niet met deuren gesmeten en niemand is in huilen uitgebarsten.”

QUOTE VAN DE DAG

Het raakt aan een langer sluimerende strijd tussen CDA en VVD. Nu nagenoeg vaststaat dat Rutte weer lijsttrekker wordt, is het een CDA-belang de VVD-voorman te verzwakken zonder de coalitie ten val te brengen.

NRC-columnist Tom-Jan Meeus over hoe minister Ank Bijleveld (Defensie, CDA) Mark Rutte in de wind zette.