Kayvan Kian: „Je kan je enorm veel zorgen maken over iets wat komen gaat, maar dat verandert niets aan de uitkomst.”

Foto Lars van den Brink

Interview

‘Dat anderen óók onzeker zijn, haalde veel onzekerheid weg’

Interview | Kayvan Kian De stoïcijnse filosofie kan jonge leiders helpen problemen het hoofd te bieden. Het boek van managementconsultant Kayvan Kian What Is Water? grijpt terug op die wijsheid.

Zet een groep jonge leidinggevenden bij elkaar en het gaat over stress, zingeving, onzekerheid, relaties en werkdruk, zegt Kayvan Kian. Als managementconsultant bij McKinsey Nederland en oprichter van het Young Leaders Forum, een meerdaagse training voor jonge leidinggevenden, hoort hij regelmatig waar jonge leiders mee worstelen. In zijn boek What Is Water?, dat dit voorjaar uitkwam, geeft Kian jonge leidinggevenden allerlei tips hoe om te gaan met de problemen die hij tegenkomt in de trainingen.

Als je op jonge leeftijd al een leidinggevende positie hebt bemachtigd, was je waarschijnlijk al vroeg in staat veel problemen het hoofd te bieden. Waarom heeft uitgerekend deze groep dit boek dan nodig?

„Deze generatie is ondernemend en groeit snel door in een bedrijf, waar ze niet meer hun hele leven werken. Ze hebben veel energie, zijn bestand tegen druk en vaak al met zingeving bezig, is mijn ervaring. Meestal hebben jonge leiders een van deze elementen goed in de vingers, en moeten ze een ander element nog leren. Iemand kan bijvoorbeeld wel goed omgaan met deadlines, maar nog niet goed weten hoe zingeving te vinden in het werk – of andersom.

„Het punt is: veel van dit soort dingen leer je gaandeweg. Oudere werknemers weten vaker uit ervaring hoe ze kritiek moeten plaatsen, wat ze moeten doen in tijden van stress en waar ze voldoening uit halen. Via dit boek probeer ik jonge mensen, zonder die levenservaring, daarmee verder te helpen.”

De titel What Is Water? komt uit een verhaal van romanschrijver David Foster Wallace, waarin een oudere vis twee jongere vissen tegenkomt en vraagt: „Goedemorgen, hoe voelt het water?” Terwijl de jongere vissen verder zwemmen, vraagt de een de ander: „Wat is water?”

Kian vraagt de lezers van zijn boek zich bewust te worden van hun omgeving en hun positie daarin. Door er dan afstand van te nemen, kun je de zaken eens op een andere manier bekijken. Zo kun je bijvoorbeeld beter beoordelen waarop je wél invloed kunt uitoefenen, en waarop niet. Waarin heeft het zin energie te stoppen, en waarin niet?

Rijkdom en automatisering hebben ons leven gemakkelijker gemaakt. Waarom maken we ons dan toch zo veel zorgen?

„Dat heeft inderdaad iets paradoxaals. Veel dingen zijn eenvoudiger geworden, en toch nemen gevoelens van onzekerheid de overhand. Presteren we wel genoeg, zijn onze relaties sterk genoeg, zijn anderen niet verder dan wij, wat gaat de toekomst ons brengen?

„Veel zorgen komen voort uit zaken waar we geen controle over hebben. Maar je kunt wél iets doen aan jouw reactie op de omgeving. Daarom verwijs ik in het boek ook naar het verhaal van de filosoof Agrippinus, wiens motto het was ‘aan bestaande problemen niets toe te voegen’. Je kunt je enorm veel zorgen maken over iets wat komen gaat, maar dat verandert niets aan de uitkomst en kost wél een hoop energie.”

U grijpt in het boek veel terug op teksten van de oude Grieken en Romeinen, met name de stoïcijnen. Waarom?

„De stoïcijnen doceerden hoe wij ons als mens kunnen verhouden ten opzichte van tegenslagen en problemen. Ook al zijn hun teksten tweeduizend jaar oud en zijn de tijden veranderd, veel van onze zorgen over werk, relaties en onze gezondheid zijn hetzelfde gebleven. Bovendien is er nog steeds behoefte aan praktische filosofie.”

Lees ook: Best lastig: een jonge manager zijn

Is dat ook de reden om dit boek te schrijven?

„Ik heb programma’s geleid met jonge leidinggevenden van over de hele wereld. Daarin kregen ze tips en gaven elkaar adviezen. Ontdekken dat anderen óók met onzekerheid en stress kampen, haalde interessant genoeg veel onzekerheid weg. Het hielp hen ook de aandacht verleggen naar de dingen waar ze dankbaar voor waren, en de unieke talenten die ze hadden.”

Als je wilt weten wat ontberingen zijn, zet dan in de winter eens je verwarming een weekje uit, is een van de adviezen in het boek. We beschouwen te veel als een gegeven, moeten dankbaarder zijn. Wat heb je daaraan op werk?

„Dankbaarheid maakt je weerbaar. Door het tempo van doorgroeien en de torenhoge ambities van jonge leidinggevenden, staan ze vaak niet stil bij de prestaties die ze geleverd hebben en de dingen die ze wél hebben. Als ze promotie maken, zijn ze alweer snel bezig met de volgende stap. Terwijl stilstaan bij zo’n gebeurtenis je juist sterker maakt.

„Iemand vertelde me ooit dat hij aan het eind van iedere dag even in zijn map met verzonden e-mails kijkt, om te zien wat hij allemaal heeft gedaan op een dag. Een ander maakte foto’s bij dingen die ze bereikt had en zette die in een digitale map. Als het even tegenzat, bekeek ze die foto’s – dat gaf moed. Iedereen heeft een eigen methode om kracht uit te putten. Zo hoop ik ook dat de tips uit mijn boek anderen kunnen helpen met zorgen en tegenslag om te gaan.”