Afgetreden Evo Morales beschuldigt tegenstanders van staatsgreep

De Boliviaanse president Evo Morales zette alles op alles om de macht te behouden, maar kondigde zondagavond toch zijn vertrek aan nadat politie en leger de kant van de demonstranten kozen.
Evo Morales roept in een toespraak in La Paz op 31 oktober zijn aanhang en de oppositie op tot kalmte.
Evo Morales roept in een toespraak in La Paz op 31 oktober zijn aanhang en de oppositie op tot kalmte. Foto EPA/Martin Alipaz

„Ik treed af als president, maar de strijd tegen armoede en ongelijkheid en voor vrede zal doorgaan”, zei de Boliviaanse president Evo Morales (60) zondag vlak nadat hij zijn aftreden bekend had gemaakt. Onder druk gezet door het leger dat kort daarvoor middels de hoogste militair, generaal Williams Kaliman op televisie aan Morales had verzocht om af te treden, besloot de linkse president zijn ambt neer te leggen.

Morales was bijna veertien jaar aan de macht in Bolivia en was de eerste president afkomstig van de oorspronkelijke bevolking. Tot zijn aantreden in 2006 werd Bolivia geregeerd door nazaten van Spaanse kolonisten die binnen het overwegend inheemse Zuid-Amerikaanse land, een kleine rijke elite vormen.

Lees ook dit nieuwsbericht over het vertrek van Morales: Boliviaanse president Morales treedt af na wekenlange protesten

Sinds de laatste presidentsverkiezingen van afgelopen 20 oktober lag Morales zwaar onder vuur vanwege verdenkingen van fraude. Hierdoor waren er hevige protesten uitgebroken in het land en doden en gewonden gevallen. Zondag kwamen de verdenkingen van fraude tot een kookpunt toen de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) na een hertelling van de stemmen, Morales’ overwinning „statistisch onmogelijk” noemde.

Om de onvrede te bezweren kondigde Morales daarop nieuwe verkiezingen aan, maar oppositieleiders Carlos Mesa,tijdens de verkiezingen Morales’ tegenkandidaat, en Luis Fernando Camacho eisten dat Morales zich zou terugtrekken van deelname. In de loop van zondag traden zowel de voorzitter van het parlement, leden van de kiesraad en verschillende ministers al af.

Na de oproep van het leger om zich terug te trekken stapte Morales op het vliegtuig en werd er gespeculeerd dat hij naar een van de bevriende linkse buurlanden zou vluchten. Lokale media melden vervolgens dat hij naar de streek Cochabamba vloog waar hij een sterke aanhang heeft.

Volgens Morales is er een staatsgreep gepland om hem te verdrijven. Zijn linkse medestanders in de regio zoals Venezolaanse president Nicolás Maduro en de Cubaanse president Miguel Díaz-Canel beschuldigden de VS ervan een coup te hebben georkestreerd in Bolivia.

Wekenlange onrust

De onrust en demonstraties duren nu al weken. Op de verkiezingsavond zelf ontstond onduidelijkheid toen er plots urenlang geen uitslagen meer werden bekendgemaakt. Tot dat moment leek het erop dat de uiteindelijke strijd tussen Morales en zijn concurrent, Carlos Mesa (66) in een tweede ronde zou worden beslecht. Maar toen er 24 uur later pas weer uitslagen binnenkwamen stond de zittende president in een exitpoll zo ver voor op Mesa dat de uitslag al in een eerste ronde leek gewonnen. Daarop riep Morales zichzelf uit tot overwinnaar, waardoor hij nog tot 2025 in zijn ambt zou blijven.

Lees ook: De rechtse macho die het verzet tegen Bolivia’s ‘dictator’ aanvoert

Toen Morales begin 2006 aan de macht kwam was Bolivia, een van de armste landen van Zuid-Amerika. De socialistische president begon onmiddellijk met hervormingen zoals de nationalisatie van de gassector en lukte het Morales onder meer met sociale programma’s de ergste armoede terug te dringen.

In 2009 werd een wet aangenomen die stelde dat een president maximaal twee termijnen van vijf jaar mag dienen. Morales omzeilde deze wet in 2013 omdat zijn eerste termijn was ingegaan voordat de nieuwe wet bestond. In 2016 vroeg hij via een referendum toestemming aan de bevolking om voor nog een extra termijn te kunnen gaan maar dit werd afgewezen.

Morales stapte toen naar het Hooggerechtshof om alsnog zijn gelijk te krijgen en aan hem gelieerde rechters bepaalden dat hij zich alsnog kandidaat mocht stellen. Ondanks zijn geboekte successen, zoals onder meer de economische groei in het land en de emancipatie van de inheemsen, tot dan toe de meest achtergestelde groep in het land, is Morales niet in staat is geweest om andere leden binnen zijn partij naar voren te schuiven. Hij zette alles op alles om zelf aan de macht te blijven. Dat is hem nu fataal geworden.