Vrees voor radicalisering pro-Pieten

Zwarte Piet Kick Out Zwarte Piet werd vrijdag in Den Haag belaagd door Zwarte Piet-voorstanders. Is dit de voorbode van meer geweld?

Op het Mediapark in Hilversum demonstreerde zaterdag een klein groepje voorstanders van Zwarte Piet vreedzaam tegen de NTR.
Op het Mediapark in Hilversum demonstreerde zaterdag een klein groepje voorstanders van Zwarte Piet vreedzaam tegen de NTR. Foto GinoPress

Zwaar vuurwerk, ingegooide ruiten, kapotgeslagen autoruiten; tientallen voorstanders van Zwarte Piet vielen vrijdagavond een pand in Den Haag aan waar actiegroep Kick Out Zwarte Piet (KOZP) een bijeenkomst hield. De politie voorkwam dat de belagers binnen kwamen en arresteerde vijf van hen, onder wie een jongen van 13, voor geweldpleging en brandstichting. Na de snelwegblokkade van de ‘blokkeerfriezen’ in 2017 en hooligans die vorig jaar in meerdere steden de confrontatie zochten, was dit een nog gewelddadigere actie tegen anti-Zwarte Piet-activisten. Verhardt de strijd rondom Zwarte Piet?

Zwarte pieten willen niet meer

Komend weekend vinden in het hele land sinterklaasintochten plaats. Of die rustig zullen verlopen, is zeer de vraag. Peter Boelhouwer, die de Haagse intocht al jaren organiseert, riep voor- en tegenstanders op thuis te blijven. Boelhouwer zegt tegen het AD dat hij wordt bedreigd en persoonsbeveiliging heeft ingehuurd.

Allianties met hooligans

Apeldoorn, waar de landelijke intocht plaatsvindt, houdt rekening met „alle scenario’s”, aldus een woordvoerder. In de Gelderse stad, waar alleen roetveegpieten aan de intocht deelnemen, zullen zeker drie pro-Zwarte Piet-groepen demonstreren. Het extreem-rechtse Pegida riep op verkleed als Zwarte Piet te komen. In Groningen en Emmen kondigden voor- én tegenstanders betogingen aan.

Maar, zegt advocaat Jelle Klaas, de zorgen van de autoriteiten moeten veeleer uitgaan naar de groepen die zich níét vooraf bekendmaken. Geweldplegers zoals de hooligans van PSV en FC Groningen die vorig jaar demonstranten aanvielen, melden zich niet voor een betoging, zegt hij. Klaas werkt voor PILP-NJCM, een juristencollectief dat in de gaten houdt of lokale autoriteiten het demonstratierecht beschermen. Hij was vrijdag bij de KOZP-bijeenkomst die verstoord werd. Volgens hem is er een nieuwe stap gezet in de radicalisering rondom het Zwarte Piet-debat. „Bij een demonstratie kunnen burgemeester en politie zich voorbereiden en je veiligheid waarborgen”, aldus Klaas. „Maar een vergadering meld je niet aan. Dat die nu óók door de politie beschermd moet worden, is erg zorgwekkend.”

Ook terrorismedeskundige Teun van Dongen ziet de strijd tegen anti-Zwarte Piet-activisten verharden. „De actie van vrijdag gaat richting extremisme”, zegt hij. „Dat een groep van tientallen mensen erbij was, is vrij uniek.” Van Dongen ziet dat „allianties” gevormd worden tussen voetbalhooligans, extreem-rechts en losse Zwarte Piet-voorstanders. Gewelddadige acties, zoals die van vrijdag, worden volgens Van Dongen breed geaccepteerd. „Dat zie je in berichten op sociale media, maar ook in de politiek. Partijen zeggen dingen die niet veel afwijken van wat extreem-rechtse groepen roepen.” Zo reageerde PVV-leider Geert Wilders, op het incident met de tweet: „Er is maar 1 #zwartepiet en die is ZWART!”. Van Dongen: „Hij keurt de actie niet expliciet af, waardoor mensen zich gesterkt voelen in hun daden.” Minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) deed dat wel. „Je onthoudt je in de discussie van geweld”, aldus de minister.

Vooraf riep de Haagse ondernemer John van Zweden (19.000 volgers op Twitter) min of meer verhuld op tot actie. KOZP zegt aangifte te doen tegen Van Zweden wegens opruiing.

Volgens expert demonstratierecht Berend Roorda (Rijksuniversiteit Groningen) ligt er een taak voor de politiek om „heel duidelijk te maken dat je absoluut niet iemand anders grondrechten mag afnemen”. Hij houdt zijn hart vast voor de intochten na vrijdag. „Dit lijkt een dreigement richting komend weekend.” De demonstraties die KOZP aankondigde bij twaalf van die intochten zullen – op die in Almere na – doorgaan, aldus Jerry Afriyie. Want, zegt de voorman van KOZP, zijn actiegroep „buigt niet voor geweld”.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: Wie bepaalt de kleur van Piet?

U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.