Partido Popular en Vox niet de grootste, maar winnen Spaanse verkiezingen

Links noch rechts behaalde een absolute meerderheid. Het vormen van een coalitie wordt dan ook ingewikkeld.

Leden van een kiescommissie tellen de stemmen in een stemlokaal in Madrid.
Leden van een kiescommissie tellen de stemmen in een stemlokaal in Madrid. Foto Jon Nazca/Reuters

De sociaal-democraten van de PSOE zijn opnieuw de grootste partij van Spanje geworden, maar het uiterst rechtse Vox, en in mindere mate de conservatieve Partido Popular, zijn de winnaars van de verkiezingen deze zondag in Spanje. Volgens de eerste exit-polls is het liberale Ciudadanos de grote verliezer (van 57 naar 14 zetels), het radicaal linkse Podemos (van 42 naar 32) heeft iets verloren. De opkomst onder de 37 miljoen stemgerechtigden bleef onder de 60 procent , een daling ten opzichte van de laatste verkiezingen in april van dit jaar.

De PSOE van Pedro Sánchez is opnieuw met afstand de grootste partij van het land, maar leed met zo’n 115 zetels ten opzichte van de 123 eerder dit jaar, wel een onverwacht verlies. Daarmee komen de sociaal-democraten nu nog meer zetels tekort voor een absolute meerderheid dan zeven maanden geleden. Het linkse noch het rechtse blok komt samen aan het benodigde aantal van 176 van de in totaal 350 zetels. Het vormen van een coalitie-regering lijkt dan ook wederom een zeer ingewikkelde opdracht te worden.

Gepolariseerde verhoudingen

De Spanjaarden gingen op 10 november voor de tweede keer dit jaar naar de stembus nadat Sánchez er niet in was geslaagd een regering te vormen die op voldoende steun kon rekenen. Zijn opzet om met het uitschrijven van nieuwe verkiezingen groter te groeien, mislukte. Door het hoog oplopende conflict in Catalonië over afscheiding van Spanje veranderen de verhoudingen de laatste weken. Vox profiteerde het meeste van gepolariseerde verhoudingen. Ze groeide van 24 zetels in april naar zo’n 58 nu.

De uiterst rechtse partij van Santiago Abiscal presenteerde zich met succes als de partij die de oude normen en waarden van de Spanjaarden zou beschermen. Daarbij zette Vox zich hard af tegen de Catalaanse separatisten die de eenheid van Spanje in gevaar zouden brengen. De partij profiteerde ook van het zogenoemde districtenstelsel, waarbij stemmen in dun bevolkte gebieden vaak sterker tellen dan die in de grote steden.

Het vormen van een nieuw regering zal dus lastig worden voor Sánchez. Hij lijkt alleen aan een tweede termijn als premier te kunnen beginnen als de oude rivalen van de Partido Popular niet tegen hem zullen stemmen.