Turkije: wij gaan IS’ers terugsturen

Terugkeerders Premier Rutte weet nog niet wat Turkije precies gaat doen en of er bij de teruggestuurde IS’ers ook Nederlanders zullen zitten.

IS-strijders in een gevangenis in Noordoost-Syrië.
IS-strijders in een gevangenis in Noordoost-Syrië. Foto FADEL SENNA / AFP

Turkije begint maandag met het terugsturen van IS-aanhangers naar hun land van herkomst. Dat heeft de Turkse minister van Binnenlandse Zaken Süleyman Soylu vrijdag gezegd. De minister verweet Europese landen afgelopen weekend al passiviteit bij het terughalen van jihadgangers.

Het is niet duidelijk welke IS-aanhangers zullen worden teruggestuurd. Turkije kondigde eerder aan ook IS’ers wier burgerschap is ingetrokken te willen terugsturen. Soylu zei een paar dagen geleden dat het „onacceptabel” en „onverantwoordelijk” is als landen hun uitreizigers niet repatriëren.

Bij zijn militaire operatie in het noorden van Syrië heeft Turkije sinds begin vorige maand meerdere buitenlandse IS’ers opgepakt die waren ontsnapt uit Koerdische gevangenkampen. Ze konden ontkomen doordat de Koerden er vanwege de Turkse invallen in Noordoost-Syrië niet in slaagden de gevangenen vast te houden.

Het offensief van Turkije volgde nadat de VS militairen hadden teruggetrokken langs de Syrische grens. Doel van het offensief was het verdrijven van de Koerdische Syrische Democratische Strijdkrachten. Sindsdien heeft Turkije volgens Soylu 287 IS-gevangenen aangehouden, onder wie vrouwen en kinderen.

Rutte weet nog weinig

Het Nederlandse kabinet staat volgens premier Mark Rutte (VVD) „in nauw contact” met Turkije om „precies te achterhalen hoe het zit”. Rutte kon op zijn wekelijkse persconferentie vrijdagmiddag niet zeggen of Turkije van plan is Nederlanders terug te sturen. „We hebben het liever niet, maar we kunnen nooit garanties geven”, zo zei de premier.

Hij noemde het „denkbaar” dat Nederlandse oud-IS’ers bijvoorbeeld via een diplomatieke post in Turkije toch deze kant op komen. In dat geval zal de regering haar „stinkende best” doen dat die personen geen gevaar kunnen opleveren voor de samenleving.

In de Syrisch-Koerdische gevangenenkampen bevinden zich volgens de laatste cijfers van de AIVD 50 volwassenen en 95 kinderen met de Nederlandse nationaliteit. Minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) zei vorige maand dat er volgens zijn informatie geen Nederlandse IS’ers zijn ontsnapt uit de kampen.

Vorige week meldden zich twee Nederlandse vrouwelijke Syriëgangers met drie kinderen bij de ambassade in Ankara. Zij zouden kort voor de Turkse militaire inval zijn ontsnapt uit het opvangkamp Al-Hol in Noord-Syrië en zitten in Turkse detentie. Een van de vrouwen was de Nederlandse nationaliteit die week afgenomen.

Het kabinet wil IS-aanhangers niet terughalen, maar hun Nederlandse nationaliteit afnemen en ze in Irak laten berechten. De kwestie leidt binnen de coalitie, maar ook binnen politieke partijen tot verdeeldheid. Critici vrezen dat IS’ers in Irak de doodstraf riskeren, of dat zij daar in de chaos buiten beeld raken van de opsporingsdiensten en ongezien terugkeren.

Ook het Openbaar Ministerie wil dat berechting in Nederland geschiedt. Blok zei vrijdag dat de doodstraf „nooit, nergens en voor niemand acceptabel” is. Rutte onderschreef dat in zijn persconferentie.

Vorige week eisten vijf advocaten dat de staat 78 IS-vrouwen en IS-kinderen die nu in Noord-Syrische kampen zitten binnen twee weken repatrieert. De rechtbank doet over drie dagen uitspraak in deze zaak.