Opinie

Het OM tovert handig een eigen officier vrij

De Rechtsstaat

Er zijn schandalen waar je enorm treurig van wordt, maar waarin verantwoordelijkheid is genomen en je dus toch je vertrouwen houdt. De stommiteiten staan op papier, het gezag staat in z’n hemd, de lessen zijn getrokken . De 16- jarige Humeyra kon door een bekende dader met contactverbod worden doodgeschoten, omdat ze ‘van de agenda is gevallen’, het verkeerde risicoprofiel is gebruikt, haar telefoontjes niet serieus werden genomen, etc. Ze leeft nu voort als symbool, net als Savanna of Sharleyne. Je mag veronderstellen dat er nu een ‘Humeyra-protocol’ is, om herhaling te voorkomen. Garanties zijn er natuurlijk niet. Straks gaat er weer iets vreselijk fout, maar dan net op een andere manier. Maar deze zaak is gesloten.

Er zijn echter ook schandalen die juist niet weggaan. Omdat de enige verklaring domheid en arrogantie zijn, maar dan in een mate die niet aannemelijk zijn. Waarna opzet overblijft.

De casus gaat zo. Een plaatsvervangend hoofdofficier van justitie lijkt (met nog tien anderen, buitenstaanders) betrokken bij betaalde seks met een minderjarige. De man wordt geschorst en vervolgd. Dan moeten de molens gaan malen – en wel eerlijk en onpartijdig. Het OM moet net zo streng tegen ‘eigen mensen’ zijn als tegen burgers. Daar zijn beproefde mechanismen voor. Als zich iets in eigen kring voordoet, wordt een rechtbank of parket in een ander arrondissement gevraagd de zaak over te nemen. Moeilijke beslissingen zijn dat niet. Geen zaken behandelen waarin je partijen kent, of een band met familie, geschiedenis of je bankrekening kan opdoemen. Dan is het afblijven, terugtreden, distantiëren. Daar hoef je geen juridisch genie voor te zijn. Simpel fatsoen volstaat.

Maar wat gebeurde hier? In totaal zijn er elf verdachten, onder wie officier X. Al die zaken vallen onder ‘Amsterdam’. En daar worden die zaken dan ook ingeleid. Ook die van X. De eerste stap is dus al mis. De ‘zaaksofficieren’ vragen vervolgens advies aan het eigen wetenschappelijk bureau over de vraag of men wel verplicht is de zaak tegen X elders onder te brengen. Alsof dit een juridische kwestie is, of zou moeten worden. Onbegrijpelijk; doe wat voor de hand ligt. Hoezo, ‘advies’ vragen? Enfin, dat bureau adviseert dat het niet zeker is of verwijzen wettelijk verplicht is. Goh.

Maar dat het wel ‘zeer verstandig’ is om aan de Hoge Raad te vragen welk gerecht hier competent is. Anders dreigt het risico op ‘nietigheid’ van de vervolging. De Hoge Raad is glashelder. De zaak tegen X moet naar het parket Den Haag, om de schijn van partijdigheid te vermijden.

Dus, op naar Den Haag met z’n allen, zou je denken. De advocaat van X informeert dan ook wie de nieuwe zaaksofficier in Den Haag wordt. Dan komt de aap uit de mouw. De zaak wordt alleen ‘formeel overgedragen’ – de Amsterdamse officieren blijven gewoon de zaak behartigen. Oké, ze werkten dan wel met de verdachte in hetzelfde gebouw in Amsterdam, maar toch bij een andere afdeling. En dat schept, vinden ze zelf, voldoende afstand. En volgens de wet zijn ze trouwens ook plaatsvervangend officier in Den Haag. Opgelost! Juridisch gaatje gevonden en doen wat je van begin af toch al wilde. Terwijl dus de hele vervolging op het spel staat.

Lees ook: Hoe houden we het OM heel?

Waarom doen zij dit? Er is geen goed antwoord op te verzinnen. De rechtbank Den Haag schrijft vervolgens een tamelijk sarcastisch vonnis. De beslissing van de Hoge Raad ‘grammaticaal’ lezen zou al voldoende moeten zijn om etc. De bedoeling van het verwijzen naar een ander gerecht is ‘reeds meermalen’ duidelijk gemaakt, etc. Er wordt een streep door de hele zaak gezet, precies wat van meet af aan werd voorspeld. Plaatsvervangend hoofdofficier X kan niet meer worden vervolgd. Iedere samenzweringsdenker op sociale media ziet nu zijn gelijk bevestigd. Zie je wel – deze zaak is ‘met opzet’ stuk gemaakt. Dit was een truc. Ik wou dat ik het kon tegenspreken.

Ik maak me dus zorgen. De manier waarop het OM Transavia-vlieger Julio Poch ‘wegtipte’ naar Spanje, om in Argentinië na acht jaar voorarrest te worden vrijgesproken. Zoals het wiethandelaar Johan van Laarhoven in handen van de Thaise autoriteiten speelde, inclusief gefingeerde verdenking tegen zijn partner. En nu wordt er een eigen officier vrij getoverd. Hier klopt iets niet.

Folkert Jensma is juridisch commentator. Twitter: @folkertjensma

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.