Opeens ging het CDA-congres alléén over de boeren

Stikstofcrisis Op het CDA-congres in Utrecht ging het zaterdag vooral over de vraag of dit nog wel de partij voor de boeren is. "Zo kun je niet met onze boeren omgaan", roept iemand in de zaal.

De stikstofcrisis zorgt voor onrust onder de boeren, de traditionele achterban van het CDA. Foto ANP/Koen van Weel
De stikstofcrisis zorgt voor onrust onder de boeren, de traditionele achterban van het CDA.

Foto ANP/Koen van Weel

In een bovenzaaltje praat minister van Financiën Wopke Hoekstra met CDA’ers, in een zaal beneden zit minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge aan tafel met ándere CDA’ers. Op dezelfde tijd, met precies hetzelfde aantal tafeltjes voor precies hetzelfde maximumaantal partijgenoten: 64. Het CDA-congres, deze zaterdag in Utrecht, leek om hen tweeën te gaan draaien, als de mogelijke nieuwe lijsttrekkers van het CDA.

Maar nee. Bijna iedereen heeft het over ‘Annie’. Europarlementariër, boerin in Overijssel: Annie Schreijer-Pierik (66). Gevolgd door televisiecamera’s loopt ze door de gangen van De Fabrique. Ze is al dagenlang kwaad over een passage in het net gepresenteerde discussiestuk ‘Zij aan Zij’ van het Wetenschappelijk Instituut van het CDA. Daarin staat dat ‘duurzaamheid, dierenwelzijn en het inkomen van boeren belangrijker moeten blijven dan de ambitie om de tweede voedselexporteur van de wereld te willen blijven’.

Lees meer over de koerswijziging: CDA breekt met de jaren van Sybrand Buma

Annie Schreijer, met een grote boerenachterban, leest in die zin dat het CDA de boeren laat vallen, net nu die ongerust en bang zijn over maatregelen die eraan komen tegen de stikstofcrisis. Die crisis leidt tot meer onrust in de partij: twee CDA-gedeputeerden in Noord-Brabant stapten vrijdagavond op door de aanpak van de stikstofproblemen.

De avond voor het congres, in een uitzending van Pauw, laat ze merken dat ze serieus nadenkt over een eigen partij – met de beginletters van haar naam, de Agrarische Sociale Partij. Ze eist, zegt ze, dat de passage over ‘minder belangrijke’ landbouwexport eruit gaat.

Redden wat er te redden valt

Op het moment dat Hugo de Jonge en Wopke Hoekstra langs de tafeltjes gaan om over zorg en zzp’ers te praten, staat Annie Schreijer-Pierik achterin een bloedheet en overvol zaaltje. Op het podium probeert Leonard Geluk, voorzitter van de commissie die het discussiestuk ‘Zij aan Zij’ schreef, te redden wat er te redden valt. Het Wetenschappelijk Instituut heeft zich vast voorgenomen om niets te veranderen aan de tekst, en in het zaaltje lijkt het er zelfs op dat de woedende medestanders van Annie Schrijer-Pierik het woord niet krijgen. Iemand schreeuwt: „Is dit nou een democratische partij?”

Eerste Kamerlid Joop Atsma krijgt bij de microfoon voor elkaar dat er geluid komt. Hij wil weten, zegt hij, hoe Leonard Geluk het voor zich ziet: dat de landbouwproductie omlaag gaat en het inkomen van de boer omhoog. De voorzitter komt er niet goed uit, het is een stuk om over na te denken. In de zaal wordt opnieuw geroepen. „Zo kun je niet met onze boeren omgaan.”

Dan staat ineens een ánder Eerste Kamerlid van het CDA bij het podium, Theo Rietkerk, net als Annie Schreijer uit Overijssel. Hij heeft een voorstel: „Vervang dat ‘minder belangrijk’ door ‘in balans’.” Dan zou het zó in het discussiestuk komen te staan: ‘Duurzaamheid, dierenwelzijn en het inkomen van boeren moeten in balans blijven met de ambitie om de tweede voedselexporteur van de wereld te willen blijven’.

Leonard Geluk geeft toe. Zo zal het gebeuren. En Annie Schreijer vindt dat zij nu heeft gewonnen. „Er verandert dus niks”, zegt ze buiten de zaal, „want het ís al in balans.”

Of boze boeren het CDA nu meteen weer zullen zien als hún partij? „Deze storm is niet fijn voor ons”, zegt CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma later in de middag. „Maar ik hoor ook dat veel mensen snappen wat we met dit stuk willen. Je hoopt op veel discussie. Maar niet op zoveel discussie over één zin.”