Navigeren met een papieren kaart, wie doet dat nog?

Landkaarten Wie gebruikt er in tijden van Google Maps en TomTom nog een papieren kaart? Vier gebruikers over de geneugten (en nadelen) van analoog navigeren.

Een kaart van Britse Ordnance Survey Explorer met (rechtsboven) het wandelgebied Cleeve Common.
Een kaart van Britse Ordnance Survey Explorer met (rechtsboven) het wandelgebied Cleeve Common. Foto NRC

Weinig stadswandelaars kijken nog op een uitgevouwen plattegrondje. Fietsers en wandelaars vinden hun weg via een schermpje. De TomTom heeft de Michelin-kaart vrijwel uit de auto verdrongen. Ooit was de papieren kaart alomtegenwoordig, maar er is steeds minder vraag naar. Terwijl consumenten massaal overstappen op elektronica, voelen kaartenmakers de noodzaak te bezuinigen.

Geosciences Australia stopt per december helemaal met papieren topografische kaarten, nadat eerder al de helft van de reeks was geschrapt. Te duur, te weinig kopers. De Amerikaanse hydrografische dienst NOAA zette vijf jaar geleden de trend met het besluit haar zeekaarten, die sinds 1862 werden gedrukt, voortaan alleen nog digitaal uit te brengen.

„Is het eind van de papieren kaart echt nabij”, vroeg de Britse schrijver en wandelaar Robert Macfarlane op Twitter. „Ik blijf ze gebruiken in de bergen, want papieren kaarten zitten nooit zonder batterijen en ze dwingen me mezelf te verhouden tot het landschap in plaats van dat ze een blauw lijntje voor me uitstippelen […] Cartofielen verenigt u!”

Zover lijkt het nog niet. Bij topografische diensten in Europa, zoals de Britse Ordnance Survey (OS), de Franse IGN en het Nederlandse Kadaster, zijn nog steeds papieren kaarten te koop die, op een schaal van 1:50.000 , 1:25.000 of nog fijner, het hele land dekken. Maar herdrukken zijn minder frequent en ze leggen in hun papieren kaartenreeksen de nadruk op populaire toeristengebieden.

Daarnaast proberen ze van de digitale vraag te profiteren door hun datasets aan te bieden aan allerlei doelgroepen, van padvinders tot projectontwikkelaars. En wandelaars. Bij OS kun je het hele land in je telefoon laden, alle kaarten naadloos aan elkaar gestikt, inclusief bestaande of je eigen routes, die je dan weer als pdf kunt exporteren of printen. Zoals de tv geen einde maakte aan de radio en het internet geen einde aan de tv, zo maakt Google Maps geen einde aan de papieren kaart. Die verandert alleen van gedaante, wordt hybride.