Over groenwassen en de zonde van de goedgelovigheid

Groen doen Elke week gidst NRC je richting een duurzaam leven.

Een advertentie met een foto van een jas met daaroverheen de tekst ‘Don’t buy this jacket’. Een reisorganisatie die trots meldt alle CO2 van haar reizen te compenseren. Een supermarkt die zijn biologische paprika’s in afbreekbaar plastic verpakt. Veel consumenten houden tegenwoordig van groen en dus ook van bedrijven die klimaat en milieu een warm hart toedragen.

Niets mis mee, zolang hun groene claims echt groen zijn. Neem de jassencampagne van kledingmerk Patagonia uit 2011 om het milieu te sparen door alleen een jas te kopen als het echt nodig was. De verkoop van de jassen en de bekendheid van het merk stegen enorm. In 2012 namen de inkomsten met 30 procent toe.

Bij reisorganisatie Sunweb weten ze ook wel dat „CO2-compensatie niet de oplossing voor klimaatverandering is”, zoals commercieel directeur Tim van den Bergh vorige week uitlegde. Maar, zei hij, het is „cruciaal om nu actie te ondernemen”. Cruciaal waarvoor? Om te voorkomen dat er minder wordt gereisd?

En voor dat afbreekbare plastic om een paprika kreeg Jumbo van Greenpeace onlangs de Mispaksel 2019, een prijs voor milieuonvriendelijke verpakkingen. Afbreekbaar ja, maar bijvoorbeeld niet in je eigen composteerhoop. En zeker niet zomaar in de natuur.

De organisatie TerraChoice beschreef al zo’n tien jaar geleden de zeven zonden van het ‘groenwassen’, de ecologische variant van witwassen. Dit zijn ze:

1. Verborgen compromis: Wel wijzen op klimaatvoordelen, maar de nadelen van je werkwijze verzwijgen (ook voor zijn ‘frituurvet-vluchten’ gebruikt KLM kerosine).

2. Gebrek aan bewijs: claimen dat producten duurzaam zijn, zonder dat dit met cijfers voldoende wordt onderbouwd (duurzaamheidsbeleid van modeketen H&M).

3. Bewuste vaagheid: het gebruiken van betekenisloze claims (‘100 procent natuurlijk’ of ‘ambachtelijk bereid’).

4. Misleidend keurmerk: bedrijven die eigen logo’s toevoegen die niet onafhankelijk worden gecontroleerd (HEMA’s better life logo op etenswaren).

5. Irrelevante claims: ten onrechte suggereren dat sprake is van iets bijzonders (‘biologisch afbreekbare’ schoonmaakmiddelen, terwijl dat al wettelijk verplicht is).

6. Minste van twee kwaden: slecht, maar duurzamer dan een vergelijkbaar product (biologisch geteelde tabak).

7. Pure leugen: spreekt voor zich.

En dan is er nog een achtste zonde, die van de goedgelovigheid. Hopen, desnoods tegen beter weten in, dat iets waar is, om het met een gerust hart te kunnen kopen.