Gemeenten: kabinet moet jeugdzorg niet weer verbouwen

Reacties jeugdzorgplannen Het 'piept en kraakt' in de jeugdzorg, erkent de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Maar op weer een Haagse stelselwijziging zit de VNG niet te wachten.

Jeugdzorgwerkers staken vanwege de problemen in de jeugdzorg.
Jeugdzorgwerkers staken vanwege de problemen in de jeugdzorg. Foto sem der Wal / ANP

Er zijn grote problemen in de jeugdzorg, dat zijn de gemeenten met het kabinet eens. Maar dat aanpassing van het stelsel de oplossing is, daarvan is de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) absoluut niet overtuigd.

„Bij de decentralisatie spraken we af het werkendeweg met elkaar te doen”, zegt jeugdwethouder Eelco Eerenberg uit Enschede namens de VNG. „Nu alweer over een ander stelsel beginnen, zoals het kabinet doet, is de verkeerde volgorde.”

Ministers Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) en Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) schreven donderdag aan de Tweede Kamer dat de jeugdzorg weer hervormd moet. De essentie van hun plan is dat gemeenten en aanbieders meer tot samenwerking moeten worden gedwongen. Bepaalde zware vormen van jeugdzorg moeten niet per gemeente, maar in regio’s worden georganiseerd. Het beoogde effect is besparingen op de inkoop van zorg. Minder administratieve lasten moeten tot snellere en betere zorg voor kwetsbare kinderen leiden.

Piepen en kraken

Wethouder Eerenberg erkent dat het „piept en kraakt” in de jeugdzorg. „Ik moet erkennen dat het op plekken niet goed gaat”, aldus de wethouder. Toch wijst hij er ook op dat de gemeenten meer kinderen in beeld hebben – terwijl de decentralisatie in 2015 gepaard ging met een bezuiniging van 15 procent. „We slagen er in tijden van krapte toch in meer kinderen te helpen.”

Overal in het land worden schrapsessies georganiseerd tegen de onnodige regeldruk

Eerenberg twitterde vrijdagochtend al dat hij net als het kabinet vindt dat de jeugdzorg „simpeler, samenhangender en beter” moet. Maar, voegde hij er aan toe: „Niet vanaf de Haagse tekentafel met een onzekere top-down stelselwijziging.” De wethouder ziet niet in wat een andere organisatie van de jeugdzorg moet opleveren. „We hebben al jeugdzorgregio’s en in heel veel regio’s werken gemeenten al lang samen. Als dat op plekken niet goed gaat, moeten we kijken waarom die samenwerking stroef loopt. Maar niet direct het hele systeem weer gaan verbouwen.”

Lees ook: Te vaak is het jeugdzorg zélf die kinderen beschadigt

Eerenberg wil het gesprek over een betere organisatie „niet uit de weg gaan”, maar wil eerst verbetering in de dagelijkse praktijk.

Veel gemeenten kampen met tekorten en het Rijk heeft nog geen structureel extra geld toegezegd bovenop de 1 miljard euro van dit voorjaar. Daarnaast is ook onderdeel van het kabinetsplan dat gemeenten betere tarieven gaan betalen aan jeugdzorgaanbieders, die nu soms niet uit de kosten komen.

‘Geen structurele middelen’

Het voelt voor zijn achterban „heel dubbel”, zegt Eerenberg, dat de gemeenten „geen uitzicht hebben op structurele middelen en dat degene die daar een uitspraak over kan doen (het kabinet – red.) zegt dat we betere tarieven moeten betalen”.

Dat gemeenten zelf ook efficiënter kunnen werken, zoals minister De Jonge vrijdag in NRC zegt, erkent Eerenberg. „Er is te veel lastendruk, maar daar zijn we al heel erg druk mee bezig. Overal in het land worden schrapsessies georganiseerd tegen de onnodige regeldruk.”

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd schreef donderdag in een kritisch rapport dat gemeenten nu soms kinderen niet helpen, terwijl er bijvoorbeeld een gerechtelijke uitspraak ligt dat een kind uit huis moet worden geplaatst. „Als er morgen nog een wethouder is die denkt dat hij een besluit van de rechter niet hoeft uit te voeren, dan zullen wij gaan namen en shamen”, waarschuwden hoofdinspecteurs Korrie Louwes en Hans Faber vrijdag in de Volkskrant.

Naming and shaming

Eerenberg zegt dat hij de inspectie serieus wil nemen, maar „we lezen niet hoe vaak en waar het gebeurt, dat zouden we graag weten”. Hij hoopt dat de inspectie met naming and shaming de VNG bellen bedoelt, en niet het publiceren van persberichten. „Als de inspectie het ergens ziet gebeuren, willen we het serieus nemen.”

Lees ook: Minister de Jonge: Ik durf niet te zeggen dat het goed gaat in de jeugdzorg

Brancheorganisatie Jeugdzorg Nederland is voorzichtig positief. „Gespecialiseerde jeugdzorg houdt niet op bij een gemeentegrens, dus het is goed dat het kabinet wil dat gemeenten daar samen afspraken over maken”, aldus voorzitter Hans Spigt. „Als wij met één regio te maken hebben voor de financiering, is dat overzichtelijker en voordeliger en kunnen wij meer investeren in personeel en kwaliteit.”